RSS
 

Login:
Şifrə:
» » İmam Mehdi (ə.f) barədə əqli araşdırma (Dördüncü hissə)

Xəbər lenti

Yoluxucu xəstəliklər mövzusu dini mənbələrdə
Yoluxucu xəstəliklər mövzusu dini mənbələrdə...
"BİZ PEYĞƏMBƏRLƏR MİRAS QOYMURUQ" hədisinin dəlil göstərilməsi və onun cavabi
"BİZ PEYĞƏMBƏRLƏR MİRAS QOYMURUQ" hədisinin dəlil göstərilməsi və onun cavabi...
Vəhdət - günümüzün əsas ehtiyacı
Vəhdət - günümüzün əsas ehtiyacı...
Azərbaycan ədəbiyyatında İmam Hüseyn (ə) və Məhərrəmlik mövzusu
Azərbaycan ədəbiyyatında İmam Hüseyn (ə) və Məhərrəmlik mövzusu...
Siffeyn savaşı
Siffeyn savaşı...
Mübarək Ramazan ayında xüsusi diqqət edilməli 4 məqam: Ramazan ayının əməlləri
Mübarək Ramazan ayında xüsusi diqqət edilməli 4 məqam: Ramazan ayının əməlləri...
Ruhuna zülm edilən məzlum imam (İkinci hissə)
Ruhuna zülm edilən məzlum imam (İkinci hissə)...
İmam Zamana (ə.f) qarşı müxalifətin səbəbləri
İmam Zamana (ə.f) qarşı müxalifətin səbəbləri...
İzdivacda vasitəçilik
İzdivacda vasitəçilik...
Hədislərdə vəhdətə çağırış
Hədislərdə vəhdətə çağırış...

Dini Üsiyyət

Saytı bəyəndin?

Bəli
Xeyr

Namaz vaxtları

Saat

Son Şərhlər

FaceBook

Qan yaddaşımız

Dini yьkləmələr


Hacı Sahib


Hacı Şahin


Ocaq Necad ağa


Firuqi ağa


Mir Cəfər ağa


Hacı Qürbət


Hacı Əhliman


Hacı Ələmdar


Hacı Ramil


Hacı Samir


Hacı Vasif

Reklam





Online SMS Yaz!
Online Sms:

İmam Mehdi (ə.f) barədə əqli araşdırma (Dördüncü hissə)

 
Müəllif: Admin | Bölmə: Məqalələr | Vaxt: 19-01-2016, 20:51 | Şərh sayı: (0) | Baxılıb: 815

İmam Mehdi (ə.f) barədə əqli araşdırma (Dördüncü hissə)


İmam Mehdi (ə.f) barədə əqli araşdırma (Dördüncü hissə)Yazının əvvəlki hissəsində imamətin isbatı üçün dəlillərdən biri olan lütf prinsipi barədə söz açdıq. İndi isə digər dəlillərə işarə edək:

1. Dinşünaslığın zərurəti.
Peyğəmbər (ə) risalətinin 23 ili ərzində təbliğ etdiyi dinin bütün məsələlərini icmali şəkildə bəyan etmişdir. Peyğəmbər (s) təbliğ müddəti ərzində müəyyən məsələlərin və dinin xırdalıqlarına varmaqdan ötrü isə müəyyən yollar və vasitələri bəyan etmişdir. Bu Peyğəmbərin (s) hansısa məsələni bilməməsi və ya dini kamil sürətdə çatdırmaması demək deyil. Həmin dönəmdə camaatın bəzi dini məsələləri qavramaq üçün lazımi düşüncə və təfəkkür tərzləri yox idi. Digər tərəfdən də müəyyən məsələlərin həmin dönəmdə işlək olmaması və camaatın həmin məsələlərlə üzləşməməsini də nəzərə almaq lazımdır. Buna əsasən deyə bilərik ki, Peyğəmbərin (s) vəfatından sonra dinşünaslığın zərurəti meydana gəldi. Yəni qarşıya çıxan dini məsələləri öyrənmək və həmin mövzularda çaşqınlığa düşməmək zərurəti yarandı.
Dinşünaslıq və dinin öyrənilməsi əqlin zəruri hesab etdiyi və aqil şəxslərin də qəbul etdiyi bir üslubdur. Hər bir işdə mütəxəssislərin varlığı zəruri olduğu kimi, Peyğəmbərdən (s) sonra ortaya çıxan dini məsələlərin araşdırılmasında və doğru-düzgün nəticə çıxarılmasında da mütəxəssilərin (yəni Peyğəmbərin (s) elmi irsinin daşıyıcısı olan imam və rəhbərlərin) olması labüddür.
Ayətullah Sübhani bu barədə arqumentləri araşdıraraq dəlilin isbat olunması üçün aşağıda qeyd edəcəyimiz müqəddimələri bəyan edərək belə deyir:
Allahın Rəsulunun (ə) həyatda olduğu dövrdə müəyyən öhdəçilikləri və vəzifələri var idi:
1. İlahi ayələrin təfsiri və onlardakı sirli məqamların aşkarlanması;
2. Həyatı dövründə baş vermiş hadislərin hökmlərinin açıqlanması və şərh olunması;
3. Şübhələrin dəf edilməsi və əhli-kitabın suallarının cavablandırılması;
4. Dinin təhrifdən qorunması.
Qeyd edilən bu dörd vəzifə və öhdəçilik Peyğəmbərin (s) həyatda olduğu dövrdə onun tərəfindən kamil şəkildə icra edilmişdir. Peyğəmbər (s) dünyasını dəyişdikdən sonra kimsə bu öhdəçilikləri öz üzərinə götürməlidir, ya yox? Bu barədə üç ehtimal qeyd edilir:

a) Allah məsələni naməlum saxlayır və sonradan baş verəcəklərlə işi yoxdur. Bu ehtimal absurddur.

b) Allah məsələni naməlum saxlamır. Belə ki, Peyğəmbərin (s) vəfatından sonra onun vəzifələrini ümmət öz öhdəsinə götürür. Peyğəmbərin (s) vəfatından sonra baş verən hadisələri və İslam ümmətinin parçalanmasına səbəb olan ixtilafları nəzərə alaraq bu ehtimalın da məqbul olmadığını deyə bilərik.

c) Allah-taala Peyğəmbərin (s) vəfatından sonra bu öhdəçilik və vəzifələri ona bənzər və müəyyən xüsusiyyətlərə malik (məsumluq, ən azı Peyğəmbər qədər elmə malik olmaq, dindən səhih çıxarış etmək və s.) bir şəxsə həvalə etməsi.
Bu üç ehtimaldan əvvəlki ikisi batildir. Doğru ehtimal isə Peyğəmbər (s) canişini və imamın Allah tərəfindən təyin olunmasıdır.

2. Müsəlmanların ənənəsi və yaşayış tərzi
Mütəkəllimlər kəlam (teologiya) kitablarında bu dəlili də qeyd etmişlər. O cümlədən Xacə Nəsirəddin Tusi “Təlxisül-mühəssəl”[1], Əzududdin Qazi İci “Məvaqif”[2], Səduddin Təftazani “Şərhül-məqasid”[3] və “Şərhun əqaidün-nəsəfiyyə”[4], Şəhristani “Nihayətül-iqdam”[5] və Amiri “Ğayətül-məram”[6] kitabında bu dəlili zikr etmişlər.
Müsəlmanların yaşayış tərzini, xüsusilə də İslamın ilk dönəmlərində yaşayan müsəlmanların ənənələrini araşdırdıqda aydın olur ki, onlar imamın varlığını şəkk-şübhə doğurmayan bir zərurət hesab etmişlər. Hətta Səqifədə toplanan şəxslər arasında olmayanlar (Məsələn, İmam Əli (ə), Salman, Zübeyr, Təlhə və s.) belə cəmiyyətin imama ehtiyac duyduğunu inkar etməyiblər.

3. (İlahi) Həddlərin icrası və İslam hökumətinin qorunması
Allahın müsəlmanlardan ilahi həddlərin icrası, İslam ölkələrinin ərazilərini düşmən təcavüzündən qorunması və İslam ümmətini qorumağı istəməsində heç bir şəkk-şübhə yoxdur. Bu hədəfin gerçəkləşməsi kifayət qədər təcrübə və idarəçilik qabiliyyətinə malik olan rəhbərsiz, imamsız mümkün deyil. Vacib bir işin müqəddiməsinin də o işin özü kimi vacib olmasını nəzərə alaraq imamın təyin edilməsi də vacib olacaqdır. Bu dəlili Səduddin Təftazani də “Şərhül-məqasid” kitabında qeyd etmişdir.[7]

4. Böyük zərərlərin uzaqlaşdırılması
İmamın varlığının zəruriliyini isbat edən dəlillərdən biri də budur. Belə ki, Fəxri Razi[8], Səduddin Təztazani[9] kimi mütəkəllimlər da (teoloqlar) imamın varlığının zəruriliyinin isbatı məsələsində bu arqumentdən istifadə etmişlər:
“İmamət ictimai mənafeni ehtiva edir. İmamətin zəruriliyini görməməzlikdən gəlmə fərdi və ictimaiyyəti böyük zərər və ziyanlara düçar edə bilər. Belə zərərlərin uzaqlaşdırılması həm əqli, həm də şəriət baxımından vacibdir”.[10]
Birinci müqəddimənin sonunda bunu demək olar ki, istər şiə, istərsə də sünnilər imamın varlığının zəruri olmasında həmfikirdirlər.

Ardı var...

[1] Xacə Nəsirəddin Tusi, Təlxisül-mühəssəl, səh/407.
[2] Şərhül-məvaqif, c/8, səh/346.
[3] Şərhül-məqasid, c/5, səh/236.
[4] Şərhun əqadiün-nəsəfiyyə, səh/110.
[5] Nihayətül-iqdam fi elmül-kəlm, səh/479.
[6] Ğayətül-məram, səh/364.
[7] Şərhül-məqasid, c/5, səh/236-237.
[8] Təlxisül-mühəssəl, səh/407.
[9] Şərhül-məqasid, c/5, səh/237-238
[10] İmamın varlığının zərurəti barədə dəlillərin araşdırılmasında ayə, hədis və bəzi nəqli dəlillərə də istinad olunur. Bu barədə əlavə və daha geniş məlumat əldə etmək üçün “Kəlam” kitablarındakı ümumi imamət mövzusunun araşdırıldığı fəsillərə müraciət edə bilərsiniz.



Şərhlər

 
İnformasiya
Qonaq qrupunda olanlar istifadəçilər bu xəbərə şərh əlavə edə bilməz.
Banner

Sizin Reklam Burada

------------------------
------------------------

En Son Yükləmələr

Seyyid Peyman - En insan
Seyyid Peyman - Zeynəb Zeynəb
Hacı Sahib - Səfərdə olanın orucu
Hacı Sahib - Oruc tutan su içə bilər?
Hacı Sahib - Dəstəmazın danışması
Rusif Ucar - Üsyan
Hacı Sahib - İntizar
Hacı Sahib - İntizar çəkmək
Hacı Sahib - Kiçik günahı unutmaq
Hacı Şahin - Dini ehtiyac
Hacı Şahin - Diqqət eləmək
Hacı Şahin - Din təbliğ etmək
Hacı Eldayaq - Allah üçün
Hacı Eldayaq - Allahı unuduruq
Hacı Eldayaq - Allahımızı ucuz satırıq
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu Hacı Möhübbət - Şah səlamun aleyk
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu - Ağam Əbəlfəz
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu - Əli kimdir
Seyyid Peyman - Şah salamun aleyk
Hacı Sahib - Şəban ayının əməlləri
Vasif Vəsfinur - Xanım Zeynəb
Vasif Vəsfinur - Əbəlfəz
Kamran Fərat - Vətən marşı
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayinın duası
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayının savabı
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayında oruc olmaq
Hacı Samir - İmam Əli (ə) qızını Ömərə veribmi
Hacı Samir - Qiyamətin peşmançılığı
Hacı Samir - Bəni İsrail
Hacı Ramil - İnsanın batini və zahiri
Hacı Ramil - İnsan öləndən sonra
Hacı Ramil - Həsəd
Hacı Zahir Mirzəvi - Günahlardan yoruldum
Hacı Zahir Mirzəvi - Ağlama ey nuri eynim
Hadi Kazemi - Kərbəladır vətənim
Hadi Kazemi & Rza İgidoğlu - Su görəndə
Mamed Sadiq - Həzrət Əli
Mamed Sadiq - Hüseynim deyərəm
Mamed Sadiq - Gözlədiyim vardı mənim
Hacı Şahin - Coun
Hacı Şahin - Arzu və dua
Hacı Şahin - Allahın rəhminə sığınmaq
Hacı Sahib - Novruz Bayramının namazı
Hacı Sahib - Novruz Bayramının duası
Hacı Sahib - Novruz günü İslamda
Hacı Eldayaq - Bəhlul Danəndə və Harun ər Rəşid
Hacı Eldayaq - İmamın alimlərlə bəhsi
Hacı Eldayaq - Allahın qüdrəti
Hacı Eldayaq - Ana haqqı
Hacı Eldayaq - Ağlamaq
Hacı Sahib - Şəhidin haqqı
Hacı Sahib - Şəhidliyə şövq
Şəhidlik haqqında
Hacı Sahib - Şəhidlər haqqında
Fizuli Fəzli - Cəfəri Sadiq
Əbu Bəkr Cayır - Zeynəbim
Əhli-Beyt qrupu - Can Zeynəb
İntizar qrupu - Can Hüseynim
Heydəri Kərrar qrupu - İmam Rza
Hacı Sahib - xanım Zəhranın təkvini vilayəti
Hacı Sahib - Xanım Zəhranın şəfaəti
Hacı Ramil - Zəhracan
Elşən Xəzər - Ya Zəhra
Hacı Samir - Xanım Zəhra buyurur
Hacı Şahin - Xanım Zəhraya təvəssül
Vasif Vəsfinur - Zəhradadır dərmanın
Vasif Vəsfinur - Allah Allah
Vasif Vəsfinur - Əli oğlu Həsən
Vasif Vəsfinur - Qara zindanlara qardaş
Hacı Əhliman - Namaz qılanın ictimai vəzifəsi
Hacı Əhliman - Azanı gözəl səsli biri oxumalıdır
Hacı Əhliman - Hicablı xanım facebookda
Hacı Əhliman - Dindarın ailədə rəftarı
Hacı Əhliman - Geyiminizə fikir verin
Vasif Vəsfinur - İnsan bilə bilməz
Ağa Maştağalı Tərlan Maştağalı - İmamət tərəfə
Ağa Maştağalı Tərlan Maştağalı - İmamət tərəfə
Ammar Halwachi - Haydar
Hacı Zahir Mirzəvi - Əbəlfəz
Hacı Mehdi Dərbəndi - Xudaya
Hacı Ramil - Bədgüman insanlar
Hacı Ramil - Ailədə kişi və qadın
Hacı Ramil - Bəlanı tezləşdirən günahlar
Kamran Fərat - Zeynəb
Hacı Sahib - Yeni ili qeyd eləmək olar?
Muhəmməd Nardarani - Ya İmam Zaman
Muhəmməd Nardarani - Məzlum Həsən Əskəri
Badi Kubə - Ey vay Ruqəyyəm
Zühur İlahi nəğmələr qrupu - Gəl anacan
Dönməz Nuri Pərvin Quluzadə - Ya Hüseyn
Vasif Vəsfinur - Tərəfdarı-Hüseynəm
Vasif Vəsfinur - Ruqəyyə
Vasif Vəsfinur - Muxtaram
 

Ən Çox Oxunanlar

Təqvim

«    Avqust 2021    »
BeÇaÇCaCŞB
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031 

Quran Dinlə

Eşq Vilayəti

Banner

Hicab bağlamaq dərsləri


--------

--------

--------

--------

--------

--------

--------

 
 
Created by Donamor