RSS
 

Login:
Şifrə:
» » İmam Mehdi (ə.f) barədə əqli araşdırma (İkinci hissə)

Xəbər lenti

Yoluxucu xəstəliklər mövzusu dini mənbələrdə
Yoluxucu xəstəliklər mövzusu dini mənbələrdə...
"BİZ PEYĞƏMBƏRLƏR MİRAS QOYMURUQ" hədisinin dəlil göstərilməsi və onun cavabi
"BİZ PEYĞƏMBƏRLƏR MİRAS QOYMURUQ" hədisinin dəlil göstərilməsi və onun cavabi...
Vəhdət - günümüzün əsas ehtiyacı
Vəhdət - günümüzün əsas ehtiyacı...
Azərbaycan ədəbiyyatında İmam Hüseyn (ə) və Məhərrəmlik mövzusu
Azərbaycan ədəbiyyatında İmam Hüseyn (ə) və Məhərrəmlik mövzusu...
Siffeyn savaşı
Siffeyn savaşı...
Mübarək Ramazan ayında xüsusi diqqət edilməli 4 məqam: Ramazan ayının əməlləri
Mübarək Ramazan ayında xüsusi diqqət edilməli 4 məqam: Ramazan ayının əməlləri...
Ruhuna zülm edilən məzlum imam (İkinci hissə)
Ruhuna zülm edilən məzlum imam (İkinci hissə)...
İmam Zamana (ə.f) qarşı müxalifətin səbəbləri
İmam Zamana (ə.f) qarşı müxalifətin səbəbləri...
İzdivacda vasitəçilik
İzdivacda vasitəçilik...
Hədislərdə vəhdətə çağırış
Hədislərdə vəhdətə çağırış...

Dini Üsiyyət

Saytı bəyəndin?

Bəli
Xeyr

Namaz vaxtları

Saat

Son Şərhlər

FaceBook

Qan yaddaşımız

Dini yьkləmələr


Hacı Sahib


Hacı Şahin


Ocaq Necad ağa


Firuqi ağa


Mir Cəfər ağa


Hacı Qürbət


Hacı Əhliman


Hacı Ələmdar


Hacı Ramil


Hacı Samir


Hacı Vasif

Reklam





Online SMS Yaz!
Online Sms:

İmam Mehdi (ə.f) barədə əqli araşdırma (İkinci hissə)

 
Müəllif: Admin | Bölmə: Slide, Məqalələr | Vaxt: 19-01-2016, 19:17 | Şərh sayı: (0) | Baxılıb: 867

İmam Mehdi (ə.f) barədə əqli araşdırma (İkinci hissə)


İmam Mehdi (ə.f) barədə əqli araşdırma (İkinci hissə)Müəyyən ixtilafları nəzərə almasaq, yazının birinci hissəsindən aldığımız nəticə bütün firqələrin imamətin zəruriliyini qəbul etmələri və bu barədə müttəfiq olmalarından ibarətdir. Lakin belə bir sual yaranır ki, imamətin zəruriliyini isbatlayacaq hansı dəlillər vardır?
İmamət barədə dəlillər xüsusi imamət mövzusunda deyil, ümumi imamət movzusunda araşdırılmalıdır. Lakin tanışlıq baxımından bəzi dəlillərə icmalı olaraq işarə edək:

1. Lütf prinsipi;

Mütəkəllimlərin (teoloqların) ən çox istifadə etdikləri əqli arqumentlərdən biridir. Demək olar ki, qədim alimlər də dəlil kimi məhz bu prinsipdən istifadə etmişlər. Şeyx Tusi (r.ə) deyir: “Lütf – insanı əməl etməli olduğu iş barədə düşünməyə təşviq edən, həmçinin bu işdə kömək edən iltifat, diqqət və çalışmaqdır. Belə ki əgər bu kömək və stimul (vadaredici səbəb) olmazsa, insan o işi görməyəcək. Lütf, həmçinin insanı əməl etməsi lazım olmayan işlərdən də uzaqlaşdırır. Lütfün üç mərhələsi vardır:
– Tövfiq (lazım olan vasitə və imkanların hazırlanması);
– İrşad və bələdçilik (yolu göstərmək);
– Əməldə rəhbərlik və kömək”.[1]

Əllamə Hilli (r.ə) bu barədə belə deyir: “İmamət – Allahın din və dünya işlərindəki ümumi idarəçilik sistemidir. Bir şəxsin Peyğəmbərdən (s) sonra onun naibi ünvanında bu öhdəçiliyi üzərinə götürməsi əqlin də vacib etdiyi bir məsələdir. Ona görə ki, imamət bir lütfdür. Buna görə də biz qəti şəkildə əminik ki, əgər hamının itaət etdiyi şəxs camaata rəhbərliyi öhdəsinə götürən, onlara bələdçilik edən, məzlumun haqqını zalımdan alan və zalımı məzlumdan uzaqlaşdıran bir şəxs olarsa, camaat fəsaddan uzalaşaraq xeyirə daha yaxın olar”.[2]

Lütf nədir?
Lütf – Allahın feli sifətlərindəndir. Yaradanın mükəlləflərə uyğun (icra) etdiyi hər bir işi ehtiva edir. Misal üçün, Allahın yaratdıqlarına verdiyi nemətləri, xeyirləri və s. hamısı lütfə əsaslanır. Allah öz lütfü vasitəsi ilə bəndələrini günahlardan çəkindirərək itaətə yaxınlaşdırır. Əlbəttə, bu məcburiyyət (cəbr) həddinə çatmır. “Lütf prinsipi” “məsləhət prinsipi”ndən fərqlidir. Məsləhət bəzən dini, bəzən də dünyəvi olur. Vəzifəyə təsir edərək dini işlərdə günahdan çəkindirib itaətə sövq etməkdə məsləhətin olması “lütf prinsipinə” əsaslanır. Lakin vəzifəyə təsir etmədən dünyəvi işlərdə məsləhətin olması isə “məsləhət prinsipinə” əsalanır.

Lütfün növləri

Lütf insanlara təsir baxımından iki qismə bölünür. 1. Mühəssil; 2. Müqərrib. İlahi rəhbərliyin lazımlığı hər iki qismə aid ola bilər.
a) Mühəssil – Allah tərəfindən yaradılış hədəfinin əsaslandığı və gerçəkləşməsini təmin edən bəzi müqəddimələr üçün zəminin yaradılmasına deyilir. Belə ki əgər Allah insanlar üçün bu zəmini yaratmazsa, yaradılış puç və mənasız olacaqdır. Bəzi şəri vəzifələrin bəyan edilməsi, insanları bu vəzifələrin yerinə yetirilməsində qüdrətli etməsi, dini rəhbərlərin tanıtdırılması və onların təyini və s. işlər bu növ lütfün nümunələrindəndir. Bu mənada lütf əsl vəzifələrin təyini və itaətin gerçəkləşməsi deməkdir.

b) Müqərrib – Allahın bəndələr üçün vəzifələrinin aşkarlanmasından ötrü etdiyi bəzi işlərə deyilir. Belə ki əgər bu işlər həyata keçməzsə, əksəriyyət üçün itaət mümkünsüz olar. Məsələn, saleh iş görənlərə Behişt, pis işlərə törədənlərə isə Cəhənnəm vədəsinin verilməsi, pis işlərdən çəkindirib yaxşı işlərə dəvət edənlər üçün nemət və çətinliklərin olması və s. bu növ lütfün nümunələrindəndir. Bu növ lütf mükəlləfi vəzifələrinin yerinə yetirilməsinə daha da yaxınlaşdırır. Bu növ lütf təklifin (vəzifənin) isbatlanmasından sonrakı mərhələdir. Lakin birinci növ lütf isə (mühəssil) şəri vəzifələrin isbat olunması və gerçəkləşməsidir.
Əllamə Hilli “müqərrib” lütfü belə tərif edir: “Müqərrib lütf – bəndələri günahdan uzaqlaşdırıb itaətə sövq olunmalarına təsir edən hər bir şeyə şamildir. Lakin onların bu vəzifələri yerinə yetirmələri üçün qüdrətə malik olmalarına və ixtiyarlarının alınmasına heç bir təsiri yoxdur”.
Bu iki növ lütfə kəlam (teologiya) kitablarında başqa təriflər də verilmişdir ki, biz onları qeyd etmirik.

Lütfdəki fərqlər

Əgər mühəssil lütf olmazsa, şəri vəzifə, peyğəmbərlik, rəhbərlik və bələdçilik məsələləri olmayacaqdır. Yəni şəri vəzifələrin həqiqi varlığı gerçəkləşməyəcəkdir. Lakin müqərrib lütf olmazsa, peyğəmbərlərin, bələdçilərin, ilahi rəhbərlərin və həmçinin şəri vəzifələrin təyin olunmasına baxmayaraq, bəziləri üçün vəzifələrə əməl etmək mümkünsüz olar. Məsələn, əgər haqq-hesab gününün gerçəkləşəcəyi barədə vədə olmazsa, insanların ilahi hökmlərə əməl etmək qabiliyyətləri olmasına baxmayaraq, ruhlandırma və qorxutma olmadığına görə onların çoxu ibadət və itaət etməzlər. Başqa sözlə desək, hər lütf müqərribdir, yəni təhrik və qadağanedici xüsusiyyətə malikdir, lakin hər lütf mühəssil deyil.
Belə mövzularda mütəkəllimlər ümumi olduğu üçün müqərib lütfə daha çox önəm vermişlər.[3]

Ardı var ...

[1] Təmhidul-usul, səh/767- 787
[2] Şərhun Babu hadi əşər, səh/83.
[3] Qəvaidül-kəlamiyyə, Əli Rəbbani Gülpayiqani.



Şərhlər

 
İnformasiya
Qonaq qrupunda olanlar istifadəçilər bu xəbərə şərh əlavə edə bilməz.
Banner

Sizin Reklam Burada

------------------------
------------------------

En Son Yükləmələr

Seyyid Peyman - En insan
Seyyid Peyman - Zeynəb Zeynəb
Hacı Sahib - Səfərdə olanın orucu
Hacı Sahib - Oruc tutan su içə bilər?
Hacı Sahib - Dəstəmazın danışması
Rusif Ucar - Üsyan
Hacı Sahib - İntizar
Hacı Sahib - İntizar çəkmək
Hacı Sahib - Kiçik günahı unutmaq
Hacı Şahin - Dini ehtiyac
Hacı Şahin - Diqqət eləmək
Hacı Şahin - Din təbliğ etmək
Hacı Eldayaq - Allah üçün
Hacı Eldayaq - Allahı unuduruq
Hacı Eldayaq - Allahımızı ucuz satırıq
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu Hacı Möhübbət - Şah səlamun aleyk
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu - Ağam Əbəlfəz
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu - Əli kimdir
Seyyid Peyman - Şah salamun aleyk
Hacı Sahib - Şəban ayının əməlləri
Vasif Vəsfinur - Xanım Zeynəb
Vasif Vəsfinur - Əbəlfəz
Kamran Fərat - Vətən marşı
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayinın duası
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayının savabı
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayında oruc olmaq
Hacı Samir - İmam Əli (ə) qızını Ömərə veribmi
Hacı Samir - Qiyamətin peşmançılığı
Hacı Samir - Bəni İsrail
Hacı Ramil - İnsanın batini və zahiri
Hacı Ramil - İnsan öləndən sonra
Hacı Ramil - Həsəd
Hacı Zahir Mirzəvi - Günahlardan yoruldum
Hacı Zahir Mirzəvi - Ağlama ey nuri eynim
Hadi Kazemi - Kərbəladır vətənim
Hadi Kazemi & Rza İgidoğlu - Su görəndə
Mamed Sadiq - Həzrət Əli
Mamed Sadiq - Hüseynim deyərəm
Mamed Sadiq - Gözlədiyim vardı mənim
Hacı Şahin - Coun
Hacı Şahin - Arzu və dua
Hacı Şahin - Allahın rəhminə sığınmaq
Hacı Sahib - Novruz Bayramının namazı
Hacı Sahib - Novruz Bayramının duası
Hacı Sahib - Novruz günü İslamda
Hacı Eldayaq - Bəhlul Danəndə və Harun ər Rəşid
Hacı Eldayaq - İmamın alimlərlə bəhsi
Hacı Eldayaq - Allahın qüdrəti
Hacı Eldayaq - Ana haqqı
Hacı Eldayaq - Ağlamaq
Hacı Sahib - Şəhidin haqqı
Hacı Sahib - Şəhidliyə şövq
Şəhidlik haqqında
Hacı Sahib - Şəhidlər haqqında
Fizuli Fəzli - Cəfəri Sadiq
Əbu Bəkr Cayır - Zeynəbim
Əhli-Beyt qrupu - Can Zeynəb
İntizar qrupu - Can Hüseynim
Heydəri Kərrar qrupu - İmam Rza
Hacı Sahib - xanım Zəhranın təkvini vilayəti
Hacı Sahib - Xanım Zəhranın şəfaəti
Hacı Ramil - Zəhracan
Elşən Xəzər - Ya Zəhra
Hacı Samir - Xanım Zəhra buyurur
Hacı Şahin - Xanım Zəhraya təvəssül
Vasif Vəsfinur - Zəhradadır dərmanın
Vasif Vəsfinur - Allah Allah
Vasif Vəsfinur - Əli oğlu Həsən
Vasif Vəsfinur - Qara zindanlara qardaş
Hacı Əhliman - Namaz qılanın ictimai vəzifəsi
Hacı Əhliman - Azanı gözəl səsli biri oxumalıdır
Hacı Əhliman - Hicablı xanım facebookda
Hacı Əhliman - Dindarın ailədə rəftarı
Hacı Əhliman - Geyiminizə fikir verin
Vasif Vəsfinur - İnsan bilə bilməz
Ağa Maştağalı Tərlan Maştağalı - İmamət tərəfə
Ağa Maştağalı Tərlan Maştağalı - İmamət tərəfə
Ammar Halwachi - Haydar
Hacı Zahir Mirzəvi - Əbəlfəz
Hacı Mehdi Dərbəndi - Xudaya
Hacı Ramil - Bədgüman insanlar
Hacı Ramil - Ailədə kişi və qadın
Hacı Ramil - Bəlanı tezləşdirən günahlar
Kamran Fərat - Zeynəb
Hacı Sahib - Yeni ili qeyd eləmək olar?
Muhəmməd Nardarani - Ya İmam Zaman
Muhəmməd Nardarani - Məzlum Həsən Əskəri
Badi Kubə - Ey vay Ruqəyyəm
Zühur İlahi nəğmələr qrupu - Gəl anacan
Dönməz Nuri Pərvin Quluzadə - Ya Hüseyn
Vasif Vəsfinur - Tərəfdarı-Hüseynəm
Vasif Vəsfinur - Ruqəyyə
Vasif Vəsfinur - Muxtaram
 

Ən Çox Oxunanlar

Təqvim

«    Avqust 2021    »
BeÇaÇCaCŞB
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031 

Quran Dinlə

Eşq Vilayəti

Banner

Hicab bağlamaq dərsləri


--------

--------

--------

--------

--------

--------

--------

 
 
Created by Donamor