RSS
 

Login:
Şifrə:
» » Allahın canişini ilə Peyğəmbərin (s) canişini arasındakı fərq nədir?

Xəbər lenti

"BİZ PEYĞƏMBƏRLƏR MİRAS QOYMURUQ" hədisinin dəlil göstərilməsi və onun cavabi
"BİZ PEYĞƏMBƏRLƏR MİRAS QOYMURUQ" hədisinin dəlil göstərilməsi və onun cavabi...
Vəhdət - günümüzün əsas ehtiyacı
Vəhdət - günümüzün əsas ehtiyacı...
Azərbaycan ədəbiyyatında İmam Hüseyn (ə) və Məhərrəmlik mövzusu
Azərbaycan ədəbiyyatında İmam Hüseyn (ə) və Məhərrəmlik mövzusu...
Siffeyn savaşı
Siffeyn savaşı...
Mübarək Ramazan ayında xüsusi diqqət edilməli 4 məqam: Ramazan ayının əməlləri
Mübarək Ramazan ayında xüsusi diqqət edilməli 4 məqam: Ramazan ayının əməlləri...
Ruhuna zülm edilən məzlum imam (İkinci hissə)
Ruhuna zülm edilən məzlum imam (İkinci hissə)...
İmam Zamana (ə.f) qarşı müxalifətin səbəbləri
İmam Zamana (ə.f) qarşı müxalifətin səbəbləri...
İzdivacda vasitəçilik
İzdivacda vasitəçilik...
Hədislərdə vəhdətə çağırış
Hədislərdə vəhdətə çağırış...
Erkən nikah: İslam buna “hə” deyirmi?
Erkən nikah: İslam buna “hə” deyirmi?...

Dini Üsiyyət

Saytı bəyəndin?

Bəli
Xeyr

Namaz vaxtları

Saat

Son Şərhlər

FaceBook

Qan yaddaşımız

Dini yьkləmələr


Hacı Sahib


Hacı Şahin


Ocaq Necad ağa


Firuqi ağa


Mir Cəfər ağa


Hacı Qürbət


Hacı Əhliman


Hacı Ələmdar


Hacı Ramil


Hacı Samir


Hacı Vasif

Reklam





Online SMS Yaz!
Online Sms:

Allahın canişini ilə Peyğəmbərin (s) canişini arasındakı fərq nədir?

 
Müəllif: Admin | Bölmə: Slide, Məqalələr | Vaxt: 11-02-2016, 10:14 | Şərh sayı: (0) | Baxılıb: 2766

Allahın canişini ilə Peyğəmbərin (s) canişini arasındakı fərq nədir?


Allahın canişini ilə Peyğəmbərin (s) canişini arasındakı fərq nədir?Şiə əqidəsinə görə, Allahın xəlifəsi həm Allah Rəsuluna, həm də rəsulun canişininə şamil olan ümumi bir ünvandır. Ona görə ki, hər ikisinin təyin olunması camaatın deyil, Allahın öhdəsinədir. Bu baxımdan Allahın xəlifəsi ilə Peyğəmbərin xəlifəsi məfhumları arasında heç bir fərq yoxdur. Lakin əhli-sünnənin baxışında Əməvi və Abbasi xəlifələrinə də “xəlifətullah” ünvanı şamil edilir. Hər iki məktəbdə bu ifadəyə fərqli yanaşmanın araşdırılmasından ötrü məsələyə fərqli yönlərdən nəzər salacağıq:

Quranda Allahın və peyğəmbərin xəlifəsi
Quran ayələri arasında bu iki kəlməyə (Allahın xəlifəsi və Peyğəmbərin xəlifəsi) rast gəlinmir. Lakin iki yerdə “xəlifə” kəlməsi qeyd olunmuşdur ki, bu da Allahın xəlifəsi mənasındadır:
وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلاَئِكَةِ إِنِّي جَاعِلٌ فِي الأَرْضِ خَلِيفَةً
“Və (yadına sal) o zaman(ı) ki, Rəbbin mələklərə dedi: “Həqiqətən Mən yer üzündə bir canişin (Allahın oradakı nümayəndəsi və xəlifəsi) qoyacağam”. [1]
يَا دَاوُودُ إِنَّا جَعَلْنَاكَ خَلِيفَةً فِي الْأَرْضِ فَاحْكُم بَيْنَ النَّاسِ بِالْحَقِّ
“Ey Davud! Biz səni yer üzündə (Öz) xəlifə(miz) etdik. Buna görə də insanların arasında haqq əsasında hökm çıxar”.[2]
Digər ayələrdə isə bu kəlmənin törəmələrindən istifadə olunmuşdur ki, bəzilərində mütləq və ümumi mənada[3], bəzilərində Allahın canişini[4], bəzilərində isə Peyğəmbərin canişini[5] mənasındadır.

Əhli-sünnə nəzərində Allah və Peyğəmbərin canişini
Əhli-sünnə arasında “xəlifə” kəlməsi təyin olunmuş bir yola malikdir:
1. Allah Rəsulunun canişini – Əbu Bəkr hakimiyyətə gəldiyi zaman camaat ona Peyğəmbərin canişini kimi xitab edirdi.
2. Allah Rəsulunun xəlifəsinin canişini – Ömər ibn Xəttabın xilafətinin əvvələrində camaat ona Peyğəmbərin xəlifəsinin canişini kimi xitab edirdi. Bir müddətdən sonra bu adın uzunluğuna görə elə ona da Peyğəmbər xəlifəsi deyə müraciət olundu. Belə ki bu barədə İbn Xəldun və Süyuti öz kitablarında söz açmışlar.[6] Ömərdən sonra xəlifə olan Osman və İmam Əlini (ə) də belə çağırırdılar.
3. Allahın xəlifəsi (canişini) – Lakin Əməvi və Abbasi xilafəti dönəmindən hakimlər və xəlifələr Allahın canişinləri adlandırılırdı. Məsələn, Həccac ibn Yusif öz xütbələrində Əbdülməlik Mərvanı Allahın xəlifəsi adlandırırdı. [7] O, hətta Peyğəmbər və Əbdülməlik Mərvanı müqayisə edərək “xəlifətullah” ünvanına görə Mərvanı Peyğəmbərdən üstün hesab edirdi.[8]

Əhli-sünnədə xəlifəni təyin etmək yolları
Əhli-sünnə Peyğəmbərdən sonra xəlifənin müxtəlif yollarla təyin oluna biləcəyinə inanır.
Qədim sünni alimlərindən olan Əli İbn Muhəmməd Mavərdi (vəfatı: h.q 450-ci il) “Əl-əhkamül-sultaniyyə” kitabında deyir:
“İmamətin vacibliyi cihad və elm öyrənmək kimi kifayidir. Deməli, əgər bir nəfər bu işi (imaməti) öz öhdəsinə götürüb bu mənsəbə sahib olarsa, artıq bu iş digərlərinin öhdəsindən götürülür. Bu işi öhdəsinə götürəcək bir fərd olmadıqda isə imam seçimi iki yolla həyata keçirilir: birincisi, (səlahiyyətli şəxslərdən ibarət) şura vasitəsi ilə; ikincisi isə özündən əvvəlki imamın təyin etməsi vasitəsi ilə”.
Sonra sözünə belə davam edir:
“Şurada iştirak edənlərin sayı barədə alimlər arasında fərqli nəzərlər vardır. Bəziləri bu şurada (bütün səlahiyyətli fərdlərin) hamının iştirakını zəruri hesab edirlər. Bəziləri beş, bəziləri dörd, bəziləri üç, bəziləri iki və bəziləri isə hətta imamın təyin olunmasından ötrü bir nəfərin də iştirak etməsini qənaətbəxş hesab edirlər“.[9]
Əhli-sünnə kəlam elminin böyüklərindən biri olan Taftazani də (vəfatı: h.q 793-cü il) öz fikrini buna bənzər ifadə ilə bildirir.[10]
Bu nəzərlərin ixtilaflı olması ilə yanaşı, nə qədər süst və əsassız göründüyü də aşkardır. Ümmətə seçiləcək imamın təyin edilməsinin beş, dörd, üç, iki nəfərin icması və ya bir nəfərin rəyinə əsaslanması nə qədər köklü və əsaslı bir nəzəriyyə ola bilər?
Ardı var...



[1]Bəqərə/30
[2]Sad/26
[3]Əraf/169 فَخَلَفَ مِن بَعْدِهِمْ خَلْفٌ وَرِثُواْ الْكِتَابَ – “Beləliklə, onlardan sonra kitabın (Tövratın) varisi olmuş (saleh olmayan) canişinlər(i) onların yerinə keçdilər”.
[4]Əraf/69 وَاذكُرُواْ إِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفَاء مِن بَعْدِ قَوْمِ نُوحٍ –“Yada salın o zaman(ı) ki, sizi (yer üzündə) Nuhun qövmündən sonra canişinlər etdi”.
[5]Əraf/142 وَقَالَ مُوسَى لأَخِيهِ هَارُونَ اخْلُفْنِي فِي قَوْمِي وَأَصْلِحْ – “Musa (vədələşdiyi yerə gedəndə) qardaşı Haruna dedi: “Qövmümün içində canişinlik et, islahla məşğul ol və fəsad törədənlərin yoluna tabe olma”.
[6]وذلك أنّه لمّا بويع أبوبكر رضي الله عنه وكان الصّحابة رضي الله عنهم و سائر المسلمين يسمّونه خليفة رسول الله صلّى الله عليه و سلّم و لم يزل الأمر على ذلك إلى أنه لكف لمّا بويع لعمر بعهده إليه كانوا يدعونه خليفة خليفة رسول الله صلّى الله عليه و سلّم Ət-Tarix İbn Xəldun, c/1, səh/282, Tarixül-Xüləfa, Süyuti, c/1, səh/11.
[7]عَنْ سُلَيْمَانَ الْأَعْمَشِ، قَالَ: جَمَّعْتُ مَعَ الْحَجَّاجِ فَخَطَبَ فَذَكَرَ حَدِيثَ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَيَّاشٍ، قَالَ: فِيهَا «فَاسْمَعُوا وَأَطِيعُوا لِخَلِيفَةِ اللَّهِ، وَصَفِيِّهِ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ مَرْوَانَ
Əs-Sünən Əbi Davud, c/4, səh/210, hədis/4645.
[8]عَنِ الرَّبِيعِ بْنِ خَالِدٍ الضَّبِّيِّ، قَالَ: سَمِعْتُ الْحَجَّاجَ، يَخْطُبُ فَقَالَ فِي خُطْبَتِهِ: «رَسُولُ أَحَدِكُمْ فِي حَاجَتِهِ أَكْرَمُ عَلَيْهِ أَمْ خَلِيفَتُهُ فِي أَهْلِهِ؟
Əs-Sünən Əbi Davud, c/4, səh/209, hədis/4642
[9]Əl-əhkamül-sultaniyyə c/1, səh/17-24
[10]الإمامة تثبت عند أكثر الفرق باختيار أهل الحل و العقد و إن قلوا للإجماع على إمامة أبي بكر من غير نص و لا توقف إلى اتفاق الكل
Şərhül-Məqasid, c/5, səh/252.



Şərhlər

 
İnformasiya
Qonaq qrupunda olanlar istifadəçilər bu xəbərə şərh əlavə edə bilməz.
Banner

Sizin Reklam Burada

------------------------
------------------------

En Son Yükləmələr

Seyyid Peyman - En insan
Seyyid Peyman - Zeynəb Zeynəb
Hacı Sahib - Səfərdə olanın orucu
Hacı Sahib - Oruc tutan su içə bilər?
Hacı Sahib - Dəstəmazın danışması
Rusif Ucar - Üsyan
Hacı Sahib - İntizar
Hacı Sahib - İntizar çəkmək
Hacı Sahib - Kiçik günahı unutmaq
Hacı Şahin - Dini ehtiyac
Hacı Şahin - Diqqət eləmək
Hacı Şahin - Din təbliğ etmək
Hacı Eldayaq - Allah üçün
Hacı Eldayaq - Allahı unuduruq
Hacı Eldayaq - Allahımızı ucuz satırıq
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu Hacı Möhübbət - Şah səlamun aleyk
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu - Ağam Əbəlfəz
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu - Əli kimdir
Seyyid Peyman - Şah salamun aleyk
Hacı Sahib - Şəban ayının əməlləri
Vasif Vəsfinur - Xanım Zeynəb
Vasif Vəsfinur - Əbəlfəz
Kamran Fərat - Vətən marşı
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayinın duası
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayının savabı
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayında oruc olmaq
Hacı Samir - İmam Əli (ə) qızını Ömərə veribmi
Hacı Samir - Qiyamətin peşmançılığı
Hacı Samir - Bəni İsrail
Hacı Ramil - İnsanın batini və zahiri
Hacı Ramil - İnsan öləndən sonra
Hacı Ramil - Həsəd
Hacı Zahir Mirzəvi - Günahlardan yoruldum
Hacı Zahir Mirzəvi - Ağlama ey nuri eynim
Hadi Kazemi - Kərbəladır vətənim
Hadi Kazemi & Rza İgidoğlu - Su görəndə
Mamed Sadiq - Həzrət Əli
Mamed Sadiq - Hüseynim deyərəm
Mamed Sadiq - Gözlədiyim vardı mənim
Hacı Şahin - Coun
Hacı Şahin - Arzu və dua
Hacı Şahin - Allahın rəhminə sığınmaq
Hacı Sahib - Novruz Bayramının namazı
Hacı Sahib - Novruz Bayramının duası
Hacı Sahib - Novruz günü İslamda
Hacı Eldayaq - Bəhlul Danəndə və Harun ər Rəşid
Hacı Eldayaq - İmamın alimlərlə bəhsi
Hacı Eldayaq - Allahın qüdrəti
Hacı Eldayaq - Ana haqqı
Hacı Eldayaq - Ağlamaq
Hacı Sahib - Şəhidin haqqı
Hacı Sahib - Şəhidliyə şövq
Şəhidlik haqqında
Hacı Sahib - Şəhidlər haqqında
Fizuli Fəzli - Cəfəri Sadiq
Əbu Bəkr Cayır - Zeynəbim
Əhli-Beyt qrupu - Can Zeynəb
İntizar qrupu - Can Hüseynim
Heydəri Kərrar qrupu - İmam Rza
Hacı Sahib - xanım Zəhranın təkvini vilayəti
Hacı Sahib - Xanım Zəhranın şəfaəti
Hacı Ramil - Zəhracan
Elşən Xəzər - Ya Zəhra
Hacı Samir - Xanım Zəhra buyurur
Hacı Şahin - Xanım Zəhraya təvəssül
Vasif Vəsfinur - Zəhradadır dərmanın
Vasif Vəsfinur - Allah Allah
Vasif Vəsfinur - Əli oğlu Həsən
Vasif Vəsfinur - Qara zindanlara qardaş
Hacı Əhliman - Namaz qılanın ictimai vəzifəsi
Hacı Əhliman - Azanı gözəl səsli biri oxumalıdır
Hacı Əhliman - Hicablı xanım facebookda
Hacı Əhliman - Dindarın ailədə rəftarı
Hacı Əhliman - Geyiminizə fikir verin
Vasif Vəsfinur - İnsan bilə bilməz
Ağa Maştağalı Tərlan Maştağalı - İmamət tərəfə
Ağa Maştağalı Tərlan Maştağalı - İmamət tərəfə
Ammar Halwachi - Haydar
Hacı Zahir Mirzəvi - Əbəlfəz
Hacı Mehdi Dərbəndi - Xudaya
Hacı Ramil - Bədgüman insanlar
Hacı Ramil - Ailədə kişi və qadın
Hacı Ramil - Bəlanı tezləşdirən günahlar
Kamran Fərat - Zeynəb
Hacı Sahib - Yeni ili qeyd eləmək olar?
Muhəmməd Nardarani - Ya İmam Zaman
Muhəmməd Nardarani - Məzlum Həsən Əskəri
Badi Kubə - Ey vay Ruqəyyəm
Zühur İlahi nəğmələr qrupu - Gəl anacan
Dönməz Nuri Pərvin Quluzadə - Ya Hüseyn
Vasif Vəsfinur - Tərəfdarı-Hüseynəm
Vasif Vəsfinur - Ruqəyyə
Vasif Vəsfinur - Muxtaram
 

Ən Çox Oxunanlar

Təqvim

«    Sentyabr 2019    »
BeÇaÇCaCŞB
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30 

Quran Dinlə

Eşq Vilayəti

Banner

Hicab bağlamaq dərsləri


--------

--------

--------

--------

--------

--------

--------

 
 
Created by Donamor