RSS
 

Login:
Şifrə:
» » Yaxın Şərqin “qara təqvimi”nin 100 yaşı tamam oldu

Xəbər lenti

Valideyn həmişə haqlıdırmı?
Valideyn həmişə haqlıdırmı?...
Mürsəl hədis nə deməkdir?
Mürsəl hədis nə deməkdir?...
Bu gün Uşaqların Beynəlxalq Müdafiəsi Günüdür
Bu gün Uşaqların Beynəlxalq Müdafiəsi Günüdür...
Səfərdə qəzaya gedən namazın qəzası necə qılınmalıdır?
Səfərdə qəzaya gedən namazın qəzası necə qılınmalıdır?...
Şahın xarici görünüşü haqqında..
Şahın xarici görünüşü haqqında.....
Namazdan sonra hansı duaları oxumaq məsləhətdir?
Namazdan sonra hansı duaları oxumaq məsləhətdir?...
Xərçəngdən qorunmaq üçün 4 VACİB QAYDA
Xərçəngdən qorunmaq üçün 4 VACİB QAYDA...
“Möcüzə yaradan dua” – İSMİ-ƏZƏM
“Möcüzə yaradan dua” – İSMİ-ƏZƏM...
Hacət namazını necə qılaq?
Hacət namazını necə qılaq?...
Allahın insana olan sevgisi
Allahın insana olan sevgisi...

Dini Üsiyyət

Saytı bəyəndin?

Bəli
Xeyr

Namaz vaxtları

Saat

Son Şərhlər

FaceBook

Qan yaddaşımız

Dini yьkləmələr


Hacı Sahib


Hacı Şahin


Ocaq Necad ağa


Firuqi ağa


Mir Cəfər ağa


Hacı Qürbət


Hacı Əhliman


Hacı Ələmdar


Hacı Ramil


Hacı Samir


Hacı Vasif

Reklam






Yaxın Şərqin “qara təqvimi”nin 100 yaşı tamam oldu

 
Müəllif: Admin | Bölmə: Məqalələr | Vaxt: 19-05-2016, 13:42 | Şərh sayı: (0) | Baxılıb: 199

Yaxın Şərqin “qara təqvimi”nin 100 yaşı tamam oldu


Yaxın Şərqin “qara təqvimi”nin 100 yaşı tamam oldu100 il öncə - 1916-cı il, mayın 16-da Yaxın Şərq xəritə üzərində iki imperiya – Britaniya və Fransa arasında bölünüb.

Tarixə “Sykes-Picot” (Saykes Pikot) müqaviləsi kimi düşən anlaşma o zaman hələ mövcud olan Osmanlı imperiyasının ərazilərinin xəritə üzərində Avropa müstəmləkə imperiyaları tərəfindən bölüşdürülməsini nəzərdə tuturdu.

Məhz bu süni bölgü nəticəsində 100 il keçsə də, Yaxın Şərqdə münaqişələr, müharibələr, etnik və məzhəb düşmənçilikləri, terror dayanmır.

Bu müqavilə haqda yayılmış məşhur əhvalatda deyilir ki, Yaxın Şərqdə bu gün də davam edən münaqişənin təməli Britaniya diplomatı Mark Saykesin barmağını xəritənin üzərində Akkadan Kərkükə qədər çəkərək “Burdan, E nöqtəsindən – Akkadan K nöqtəsi - Kərkükə qədər bir xətt çəkmək istəyirəm” deməsi ilə qoyulub.

Başqa adı ilə "Kiçik Asiya andlaşması" adlanan bu müqavilə Britaniya diplomatı Mark Saykes və Frensis Corc-Pikot tərəfindən tərtib olunur. Müqavilənin məğzi Yaxın Şərqdə Osmanlı ərazilərinin Britaniya və Fransa tərəfindən bölüşdürülməsi idi. Ancaq bu anlaşmanın ən pis tərəfi o idi ki, bölgü ingilis və fransız diplomatları tərəfindən xəritə üzərindən aparılırdı, bölgüdə yerli xalqların təmsilçiləri iştirak etmirdi, onların rəyi alınmamışdı belə. Bölgü sırf müharibə şəraitində işğal olunan və ya olunacaq ərazilərin iki qalib imperiya tərəfindən bölüşdürülməsi idi.

Məsələ onda idi ki, I dünya müharibəsi başlayana qədər artıq Osmanlı ərazilərinin bir qismi ya işğal olunmuşdu, ya da nəzarətdən çıxmışdı. Savaş başladıqdan sonra Britaniya Ərəbistan yarımadasını böyük ölçüdə ələ keçirib. 1916-cı ildə isə Britaniya ordusu İraq ərazilərinə soxulub, aprelin 29-da Kutul Amarada məğlub olsa da, ingilislər qısa müddətdən sonra Bağdada qədər əraziləri işğal edib.

Ancaq buna qədər ingilislər Misir kimi ölkəni işğal etmişdilər, bu dövrdə və daha əvvəl arxeoloq, etnoqraf, şərqşünas və jurnalist adı ilə ingilis agentləri Yaxın Şərqə yayılaraq ərəb qəbilələri arasında Osmanlıya qarşı fəaliyyətlər göstərirdilər. Artıq Yaxın Şərq Osmanlı idarəsindən çıxırdı və Britaniya, Fransa kimi dövlətlər bölgəyə göz dikmişdilər. Ərəbistanda ingilislərin qızışdırdığı Məkkə şərifi Hüseyn Osmanlıya qarşı üsyan qaldırmışdı. Müharibədən istifadə edən ərəb tayfaları daha geniş səlahiyyətlər və sərvət naminə ingilislərlə ittifaqa meylli idi.

sykes_picot.jpg

Saykes-Picot müqaviləsində Yaxın şərq, eləcə də Kiçik Asiya və ya Anadolu əraziləri Britaniya, Fransa və Rusiya arasında bölşdürülürdü. Rusiya Trabzon, Ərzurum, Van (Vana ermənilər iddia edirdi) və Bitlis vilayətləri ilə birlikdə Cənub-Şərqi Anadolu torpaqlarını alacaqdı.

Fransa Şərqi Aralıq dənizi bölgəsi – Adana, Antep, Urfa, Diyarbəkr, Mosul və Suriyanın Aralıq dənizi sahilləri boyu ərazilərini alacaqdı.

Britaniya isə Fələstin Hayfa və Akka liman şəhərlərini, eləcə də Bağdad, Bəsrə və cənubi İraq torpaqlarını alırdı. Anlaşmaya görə Britaniya və Fransanın əldə etdiyi ərazilərdə ərəb dövlətləri konfederasiyası və ya vahid Ərəb dövləti (Şərif Hüseynin rəhbərliyi altında) qurulacaqdı. İsgəndərun azad liman şəhəri olacaqdı. Fələstində xüsusilə də Qüds əraziləri müqəddəs yer olduğu üçün beynəlxalq idarəçiliyə veriləcəkdi.



Bu müqavilə bir müddət gizli qalsa da, oktyabr inqilabından sonra bolşeviklər çar Rusiyasının gizli diplomatik sənədlərini, o cümlədən bu anlaşmanın detallarını ictimailəşdiriblər. Bundan sonra Britaniya və Fransa anlaşmanın müstəqil ərəb dövləti qurmaq məqsədi daşıdığı fikrini ortaya atsa da, hər kəsə artıq Osmanlının bölünməsi planı olduğu məlum olmuşdu.

Saykes-Pikot anlaşması bu gün mövcud olan Yaxın Şərq dövlətləri xəritəsinin əsas cizgilərini əhatə edirdi. I dünya müharibəsinin sonlarında ingilislər İraq, Ərəbistan, Fələstin kimi ölkələri, Fransa isə indiki Suriya və Livan ərazilərini ələ keçirdi. Daha sonra bu torpaqlarda yeni dövlətlər, daha doğrusu Məkkədən qaçan Şərif Hüseyninin oğlanlarının idarəsi altında olan Suriya, İraq, Misir və İordaniya dövlətləri yaradıldı. Bu ölkələrin böyük bir qismi İkinci Dünya Müharibəsinə qədər müstəmləkə olaraq qalıblar.

Saykes-Pikot ədalətsiz, xalqların xəbəri olmadan kağız üzərində sərhədlərin çəkilməsinin ən qaba və dəhşətli nümunəsidir. Britaniya ilə Fransa imperiyaları daha çox ərazi işğal etmək naminə böyük bir coğrafiyanı bölüşdürüb və bu zaman heç bir yerli şərtlər, etnik, milli və dini sərhədlər nəzərə alınmayıb. Məhz bu bölgü, ardınca bir çox anlaşmalar nəticəsində Yaxın Şərqdə qurulan süni dövlətlər və ölkə xəritələri 100 ildir davam edən münaqişələrə, müharibələrə səbəb oldu. Ən dəhşətli və amansız, həlli müşkül görünən Fələstin-İsrail münaqişəsi məhz bu anlaşmanın “meyvəsidir”. İngilis imperiyasının qurduğu süni krallıqlar hələ də bu coğrafiyada normal, ədalətli və sivil qanunlara dayanan dövlət quruluşlarının formalaşması önündə əsas maneə olaraq qalırlar.

Kənan Rövşənoğlu,

Musavat.com



Şərhlər

 
İnformasiya
Qonaq qrupunda olanlar istifadəçilər bu xəbərə şərh əlavə edə bilməz.
Banner

Sizin Reklam Burada

------------------------
------------------------

En Son Yükləmələr

Hacı Sahib - Allah günahkarla həlim davranır
Hacı Sahib - Cənnətlə müjdələniblər - Bu yalnış hədisdir
Hacı Sahib - Cənnət əhlinin məqamı
Hacı Sahib - Dinin gözəlliyi budur ki...
Hacı Sahib - İlahi təqva nədir?
Hacı Sahib - İnsan özünü necə aldadır?
Hacı Sahib - Xanım Zəhra və Peyğəmbərin münasibəti əxlaqı
Hacı Sahib - Siratal mustəqimin mənası
Hacı Sahib - Rəcəb ayında belə zikr etmə OLMAZ
Hacı Sahib - İstəyirsən ölümün gözəl olsun?
Hacı Sahib - İslamın gözəllikləri
Hacı Zahir Mirzəvi - Hüseynə canlar fəda
Hacı Zahir Mirzəvi - Bağışla Ey Bağışlayan
Hacı Zahir Mirzəvi - Ay Zəhra
Hacı Zahir Mirzəvi - Başına Dolanım Əbəlfəz
Hacı Zahir Mirzəvi Hacı Elşən Xəzər - Susuz balam
Hacı Zahir Mirzəvi - Biz Həsrətdəyik
Hacı Zahir Mirzəvi - Gəl ey Şahım
Hacı Zahir Mirzəvi - Bir Ümid Var O Da Sənsən
Hacı Şahin - Allaha təvəkkül et, hər işini həll edəcək
Hacı Şahin - Allah bir bəndəsini Sevərsə ona nələr verər
Hacı Şahin - Məyusluğun səbəbi
Baqir Mənsuri - Qurbanın olum Abbas
Baqir Mənsuri - Məhərrəm rozəsi
Baqir Mənsuri - Həzrəti Əbəlfəz
Vasif Vəsfinur - Xanım Zeynəb
Vasif Vəsfinur - Əbəlfəz
Kamran Fərat - Vətən marşı
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayinın duası
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayının savabı
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayında oruc olmaq
Hacı Samir - İmam Əli (ə) qızını Ömərə veribmi
Hacı Samir - Qiyamətin peşmançılığı
Hacı Samir - Bəni İsrail
Hacı Ramil - İnsanın batini və zahiri
Hacı Ramil - İnsan öləndən sonra
Hacı Ramil - Həsəd
Hacı Zahir Mirzəvi - Günahlardan yoruldum
Hacı Zahir Mirzəvi - Ağlama ey nuri eynim
Hadi Kazemi - Kərbəladır vətənim
Hadi Kazemi & Rza İgidoğlu - Su görəndə
Mamed Sadiq - Həzrət Əli
Mamed Sadiq - Hüseynim deyərəm
Mamed Sadiq - Gözlədiyim vardı mənim
Hacı Şahin - Coun
Hacı Şahin - Arzu və dua
Hacı Şahin - Allahın rəhminə sığınmaq
Hacı Sahib - Novruz Bayramının namazı
Hacı Sahib - Novruz Bayramının duası
Hacı Sahib - Novruz günü İslamda
Hacı Eldayaq - Bəhlul Danəndə və Harun ər Rəşid
Hacı Eldayaq - İmamın alimlərlə bəhsi
Hacı Eldayaq - Allahın qüdrəti
Hacı Eldayaq - Ana haqqı
Hacı Eldayaq - Ağlamaq
Hacı Sahib - Şəhidin haqqı
Hacı Sahib - Şəhidliyə şövq
Şəhidlik haqqında
Hacı Sahib - Şəhidlər haqqında
Fizuli Fəzli - Cəfəri Sadiq
Əbu Bəkr Cayır - Zeynəbim
Əhli-Beyt qrupu - Can Zeynəb
İntizar qrupu - Can Hüseynim
Heydəri Kərrar qrupu - İmam Rza
Hacı Sahib - xanım Zəhranın təkvini vilayəti
Hacı Sahib - Xanım Zəhranın şəfaəti
Hacı Ramil - Zəhracan
Elşən Xəzər - Ya Zəhra
Hacı Samir - Xanım Zəhra buyurur
Hacı Şahin - Xanım Zəhraya təvəssül
Vasif Vəsfinur - Zəhradadır dərmanın
Vasif Vəsfinur - Allah Allah
Vasif Vəsfinur - Əli oğlu Həsən
Vasif Vəsfinur - Qara zindanlara qardaş
Hacı Əhliman - Namaz qılanın ictimai vəzifəsi
Hacı Əhliman - Azanı gözəl səsli biri oxumalıdır
Hacı Əhliman - Hicablı xanım facebookda
Hacı Əhliman - Dindarın ailədə rəftarı
Hacı Əhliman - Geyiminizə fikir verin
Vasif Vəsfinur - İnsan bilə bilməz
Ağa Maştağalı Tərlan Maştağalı - İmamət tərəfə
Ağa Maştağalı Tərlan Maştağalı - İmamət tərəfə
Ammar Halwachi - Haydar
Hacı Zahir Mirzəvi - Əbəlfəz
Hacı Mehdi Dərbəndi - Xudaya
Hacı Ramil - Bədgüman insanlar
Hacı Ramil - Ailədə kişi və qadın
Hacı Ramil - Bəlanı tezləşdirən günahlar
Kamran Fərat - Zeynəb
Hacı Sahib - Yeni ili qeyd eləmək olar?
Muhəmməd Nardarani - Ya İmam Zaman
Muhəmməd Nardarani - Məzlum Həsən Əskəri
Badi Kubə - Ey vay Ruqəyyəm
Zühur İlahi nəğmələr qrupu - Gəl anacan
Dönməz Nuri Pərvin Quluzadə - Ya Hüseyn
Vasif Vəsfinur - Tərəfdarı-Hüseynəm
Vasif Vəsfinur - Ruqəyyə
Vasif Vəsfinur - Muxtaram
 

Təqvim

«    İyul 2024    »
BeÇaÇCaCŞB
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031 

Quran Dinlə

Eşq Vilayəti

Banner

Hicab bağlamaq dərsləri


--------

--------

--------

--------

--------

--------

--------

 
 
Created by Donamor