RSS
 

Login:
Şifrə:
» » Füzuli bu qəzəli hansı məqsədlə yazıb?

Xəbər lenti

Yoluxucu xəstəliklər mövzusu dini mənbələrdə
Yoluxucu xəstəliklər mövzusu dini mənbələrdə...
"BİZ PEYĞƏMBƏRLƏR MİRAS QOYMURUQ" hədisinin dəlil göstərilməsi və onun cavabi
"BİZ PEYĞƏMBƏRLƏR MİRAS QOYMURUQ" hədisinin dəlil göstərilməsi və onun cavabi...
Vəhdət - günümüzün əsas ehtiyacı
Vəhdət - günümüzün əsas ehtiyacı...
Azərbaycan ədəbiyyatında İmam Hüseyn (ə) və Məhərrəmlik mövzusu
Azərbaycan ədəbiyyatında İmam Hüseyn (ə) və Məhərrəmlik mövzusu...
Siffeyn savaşı
Siffeyn savaşı...
Mübarək Ramazan ayında xüsusi diqqət edilməli 4 məqam: Ramazan ayının əməlləri
Mübarək Ramazan ayında xüsusi diqqət edilməli 4 məqam: Ramazan ayının əməlləri...
Ruhuna zülm edilən məzlum imam (İkinci hissə)
Ruhuna zülm edilən məzlum imam (İkinci hissə)...
İmam Zamana (ə.f) qarşı müxalifətin səbəbləri
İmam Zamana (ə.f) qarşı müxalifətin səbəbləri...
İzdivacda vasitəçilik
İzdivacda vasitəçilik...
Hədislərdə vəhdətə çağırış
Hədislərdə vəhdətə çağırış...

Dini Üsiyyət

Saytı bəyəndin?

Bəli
Xeyr

Namaz vaxtları

Saat

Son Şərhlər

FaceBook

Qan yaddaşımız

Dini yьkləmələr


Hacı Sahib


Hacı Şahin


Ocaq Necad ağa


Firuqi ağa


Mir Cəfər ağa


Hacı Qürbət


Hacı Əhliman


Hacı Ələmdar


Hacı Ramil


Hacı Samir


Hacı Vasif

Reklam





Online SMS Yaz!
Online Sms:

Füzuli bu qəzəli hansı məqsədlə yazıb?

 
Müəllif: Admin | Bölmə: Poeziya, Slide | Vaxt: 15-02-2017, 09:13 | Şərh sayı: (0) | Baxılıb: 1135

Füzuli bu qəzəli hansı məqsədlə yazıb?


Füzuli bu qəzəli hansı məqsədlə yazıb?Füzulinin qəzəli bu misra ilə başlayır: “Könül, səccadəyə basma ayaq, təsbihə əl vurma”. Məlumdur ki, adi mənada səccadə və təsbeh dini atributlardan sayılır, onları inkar etmək bir mənada namazı inkar etməyə bərabər tutulur. Lakin dediyimiz kimi, kəlmələrin təsəvvüfdəki terminoloji mənaları onların adi mənalarından fərqlənə bilər. Bəzən seyri-süluk yolunun üç mərhələsini, yəni şəriət, təriqət və həqiqət mərhələlərini “səccadə” adlandırırlar. Eləcə də, bu mərhələlərin hər üçündə sabitqədəm məqam sahibi olan şəxsə “səccadə” deyirlər. Lakin bu sözün mənaları bununla bitmir. “İrfani söz, termin və ifadələrin lüğəti”ndə “səccadə” bölməsində yuxarıdakılardan əlavə, həm də bu mənaya rast gəlirik: “Həmçinin, batindəki səddə (maneəyə) də səccadə deyirlər, yəni ürəyin istəkləri (ürəyin bağlandıqları)”. Göründüyü kimi, “səccadə” sözünün bir mənası da arifin qəlbi ilə haqq arasında olan maneələr, onu haqdan ayrı salan, özünə bağlayan səbəblərdir. Arifi Allahdan savayı məşğul edən hər şey səccadə adlana bilər. Bu da öz növbəsində arifin qorxmalı və çəkinməli olduğu məsələdir. Ona görə Füzuli öz qəlbinə müraciət edərək, onu səccadəyə ayaq basmamağa, yəni bütün dünya bağlılıqlarından xilas olmağa çağırırdı. Ona görə məşhur arif Əttar Nişaburi qəzəllərinin birində yazırdı:

Çün nist hiç mərdi dər eşq yar ma-ra,

Səccade zahedan-ra, dərdo qomar ma-ra.

(Heç kim eşqdə bizə yar olmaz,

Səccadə zahidin olsun, dərd çəkmək və qumar bizim olsun).

Qeyd edək ki, buradakı “qumar” anlayışı da sözün həqiqi mənasını əks etdirmir. Qumar – sevgilinin (yəni Allahın) yolunda özünü qurban verməyə deyilir.

Füzulinin qəzəlinin ilk beytində rast gəldiyimiz növbəti ifadə təsbehdir. Şair öz könlünə təsbehə əl vurmamağı tapşırır. Bəs ariflərin nəzərində təsbeh nədir? Təsbeh – riyakar zahidlərin əlində insanları aldatmaq üçün bir vasitədir. İrfanda əql (ağıl) ilə eşq bir-birinə əks qüvvələr kimi təqdim edilir. Ariflərin fikrincə, eşq istedadına sahib olmayanlar heç zaman Haqqı lazımınca dərk edə bilməzlər. Quru ibadət və ağıl qüvvəsi burada acizdir. Yalnız eşq və vəcd haqq yolunun yolçusunu irəli apara bilər. Eşqdən məhrum olan abid və zahidlər isə ya cənnət təmənnası ilə, ya da cəhənnəm qorxusundan ibadət edirlər. Onların ibadəti faydasızdır, hətta ziyanlıdır. Onlar başqalarını da özlərinə tərəf çəkir, bəsirətsiz quru təqlidə öyrədirlər. (Bir daha təkrar edirik ki, bunlar ariflərin nəzəridir).

Zahid, yəni eşq istedadından məhrum olan, hər hansı məqsədlə ibadət edən şəxs əlindəki təsbehdən tələ kimi istifadə edir. Quş tutmaq üçün tələnin içinə dən tökür, tələyə də ip bağlayırlar. Quş tələnin altına girib dəni yeyəndə ipi dartırlar, tələ bağlanır və quş onun içində qalır. Ariflərin fikrincə, zahidin əlindəki təsbeh də bu cürdür. Ona görə əsil arif bu cür riya vasitələrindən uzaq olmalıdır. Onun təsbihi (zikri, duası) hər hansı kənar vasitə ilə deyil, bütün vücudu ilə olmalıdır. Əsil təsbihi (zikri) saymaq, təsbehlə ölçmək lazım deyil, arif zikrdə qərq olmalıdır. Onun yalnız dili deyil, bütün əzaları və hətta qəlbi də təsbeh oxumalıdır.

Qeyd edək ki, Nəsimi də quru zöhdü tənqid edərək, təsbihi tənqid atəşinə tuturdu:

Aşiqi-sadiq duzağın quşu, ey zahid, degil!

Danə düzmə təsbihi, səccadəni dam eyləmə!

*

Təsbih ilə səccadə çün zərq əhlinin ərkanidir,

Aşiqlərə zülfün yetər dəvət qıla zünnarinə.

Füzulinin adıçəkilən qəzəlinə Seyyid Əzim Şirvani nəzirə (bənzətmə) yazmışdır. Nəzirə bu beytlə başlayır:

Könül, ta var əlində cami-mey, səbhəşümar olma,

Riyayi-xəlqdir, billah, namaz əhlinə yar olma!

Göründüyü kimi, S.Ə.Şirvani də Füzulinin ifadə etdiyi mənalara uyğun olaraq öz könlünə xitab edir, onu təsbehçevirən (səbhəşümar) olmaqdan və riyakar namaz əhli ilə dostluqdan çəkindirir. Şair növbəti beytlərin birində təsbeh mövzusuna bir daha qayıdır:

Qurub təhtül-hənəkdən dam zahid, səbhədən danə,

Həzər, ey mürği-dil, ol danəvü damə şikar olma!

Bu beytdə zahidin boğazının altına dolanmış əmmaməsinin ucu ov üçün qurulmuş tələnin ipinə, təsbeh dənələri isə tələnin içinə səpilmiş yemə bənzədilir. Qəzəl bu cür simvolik ifadələrlə zəngindir. Nəhayət, qəzəlin son beytində müəllif bütün bunları həqiqi deyil, rəmzi mənada qavramaq lazım gəldiyini vurğulayır və “nöqtə”ni qoyur:

Rümuzi-şerimin dərk etməmiş mənasını, Seyyid,

Gedib meyxanələrdə laübalı meyküsar olma!

Yəni, şerimin rəmzlərini dərk etmədən meyxanalarda (burada həqiqi şərab içilən məkanlar nəzərdə tutulur) mey içməklə vaxtını keçirmə!..



Şərhlər

 
İnformasiya
Qonaq qrupunda olanlar istifadəçilər bu xəbərə şərh əlavə edə bilməz.
Banner

Sizin Reklam Burada

------------------------
------------------------

En Son Yükləmələr

Seyyid Peyman - En insan
Seyyid Peyman - Zeynəb Zeynəb
Hacı Sahib - Səfərdə olanın orucu
Hacı Sahib - Oruc tutan su içə bilər?
Hacı Sahib - Dəstəmazın danışması
Rusif Ucar - Üsyan
Hacı Sahib - İntizar
Hacı Sahib - İntizar çəkmək
Hacı Sahib - Kiçik günahı unutmaq
Hacı Şahin - Dini ehtiyac
Hacı Şahin - Diqqət eləmək
Hacı Şahin - Din təbliğ etmək
Hacı Eldayaq - Allah üçün
Hacı Eldayaq - Allahı unuduruq
Hacı Eldayaq - Allahımızı ucuz satırıq
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu Hacı Möhübbət - Şah səlamun aleyk
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu - Ağam Əbəlfəz
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu - Əli kimdir
Seyyid Peyman - Şah salamun aleyk
Hacı Sahib - Şəban ayının əməlləri
Vasif Vəsfinur - Xanım Zeynəb
Vasif Vəsfinur - Əbəlfəz
Kamran Fərat - Vətən marşı
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayinın duası
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayının savabı
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayında oruc olmaq
Hacı Samir - İmam Əli (ə) qızını Ömərə veribmi
Hacı Samir - Qiyamətin peşmançılığı
Hacı Samir - Bəni İsrail
Hacı Ramil - İnsanın batini və zahiri
Hacı Ramil - İnsan öləndən sonra
Hacı Ramil - Həsəd
Hacı Zahir Mirzəvi - Günahlardan yoruldum
Hacı Zahir Mirzəvi - Ağlama ey nuri eynim
Hadi Kazemi - Kərbəladır vətənim
Hadi Kazemi & Rza İgidoğlu - Su görəndə
Mamed Sadiq - Həzrət Əli
Mamed Sadiq - Hüseynim deyərəm
Mamed Sadiq - Gözlədiyim vardı mənim
Hacı Şahin - Coun
Hacı Şahin - Arzu və dua
Hacı Şahin - Allahın rəhminə sığınmaq
Hacı Sahib - Novruz Bayramının namazı
Hacı Sahib - Novruz Bayramının duası
Hacı Sahib - Novruz günü İslamda
Hacı Eldayaq - Bəhlul Danəndə və Harun ər Rəşid
Hacı Eldayaq - İmamın alimlərlə bəhsi
Hacı Eldayaq - Allahın qüdrəti
Hacı Eldayaq - Ana haqqı
Hacı Eldayaq - Ağlamaq
Hacı Sahib - Şəhidin haqqı
Hacı Sahib - Şəhidliyə şövq
Şəhidlik haqqında
Hacı Sahib - Şəhidlər haqqında
Fizuli Fəzli - Cəfəri Sadiq
Əbu Bəkr Cayır - Zeynəbim
Əhli-Beyt qrupu - Can Zeynəb
İntizar qrupu - Can Hüseynim
Heydəri Kərrar qrupu - İmam Rza
Hacı Sahib - xanım Zəhranın təkvini vilayəti
Hacı Sahib - Xanım Zəhranın şəfaəti
Hacı Ramil - Zəhracan
Elşən Xəzər - Ya Zəhra
Hacı Samir - Xanım Zəhra buyurur
Hacı Şahin - Xanım Zəhraya təvəssül
Vasif Vəsfinur - Zəhradadır dərmanın
Vasif Vəsfinur - Allah Allah
Vasif Vəsfinur - Əli oğlu Həsən
Vasif Vəsfinur - Qara zindanlara qardaş
Hacı Əhliman - Namaz qılanın ictimai vəzifəsi
Hacı Əhliman - Azanı gözəl səsli biri oxumalıdır
Hacı Əhliman - Hicablı xanım facebookda
Hacı Əhliman - Dindarın ailədə rəftarı
Hacı Əhliman - Geyiminizə fikir verin
Vasif Vəsfinur - İnsan bilə bilməz
Ağa Maştağalı Tərlan Maştağalı - İmamət tərəfə
Ağa Maştağalı Tərlan Maştağalı - İmamət tərəfə
Ammar Halwachi - Haydar
Hacı Zahir Mirzəvi - Əbəlfəz
Hacı Mehdi Dərbəndi - Xudaya
Hacı Ramil - Bədgüman insanlar
Hacı Ramil - Ailədə kişi və qadın
Hacı Ramil - Bəlanı tezləşdirən günahlar
Kamran Fərat - Zeynəb
Hacı Sahib - Yeni ili qeyd eləmək olar?
Muhəmməd Nardarani - Ya İmam Zaman
Muhəmməd Nardarani - Məzlum Həsən Əskəri
Badi Kubə - Ey vay Ruqəyyəm
Zühur İlahi nəğmələr qrupu - Gəl anacan
Dönməz Nuri Pərvin Quluzadə - Ya Hüseyn
Vasif Vəsfinur - Tərəfdarı-Hüseynəm
Vasif Vəsfinur - Ruqəyyə
Vasif Vəsfinur - Muxtaram
 

Ən Çox Oxunanlar

Təqvim

«    Oktyabr 2020    »
BeÇaÇCaCŞB
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031 

Quran Dinlə

Eşq Vilayəti

Banner

Hicab bağlamaq dərsləri


--------

--------

--------

--------

--------

--------

--------

 
 
Created by Donamor