RSS
 

Login:
Şifrə:
» » DÜNYA VƏ AZƏRBAYCAN KLASSİK ŞAİRLƏRİNİN ƏSƏRLƏRİNDƏ ƏHLİ-BEYT (Ə)

Xəbər lenti

"BİZ PEYĞƏMBƏRLƏR MİRAS QOYMURUQ" hədisinin dəlil göstərilməsi və onun cavabi
"BİZ PEYĞƏMBƏRLƏR MİRAS QOYMURUQ" hədisinin dəlil göstərilməsi və onun cavabi...
Vəhdət - günümüzün əsas ehtiyacı
Vəhdət - günümüzün əsas ehtiyacı...
Azərbaycan ədəbiyyatında İmam Hüseyn (ə) və Məhərrəmlik mövzusu
Azərbaycan ədəbiyyatında İmam Hüseyn (ə) və Məhərrəmlik mövzusu...
Siffeyn savaşı
Siffeyn savaşı...
Mübarək Ramazan ayında xüsusi diqqət edilməli 4 məqam: Ramazan ayının əməlləri
Mübarək Ramazan ayında xüsusi diqqət edilməli 4 məqam: Ramazan ayının əməlləri...
Ruhuna zülm edilən məzlum imam (İkinci hissə)
Ruhuna zülm edilən məzlum imam (İkinci hissə)...
İmam Zamana (ə.f) qarşı müxalifətin səbəbləri
İmam Zamana (ə.f) qarşı müxalifətin səbəbləri...
İzdivacda vasitəçilik
İzdivacda vasitəçilik...
Hədislərdə vəhdətə çağırış
Hədislərdə vəhdətə çağırış...
Erkən nikah: İslam buna “hə” deyirmi?
Erkən nikah: İslam buna “hə” deyirmi?...

Dini Üsiyyət

Saytı bəyəndin?

Bəli
Xeyr

Namaz vaxtları

Saat

Son Şərhlər

FaceBook

Qan yaddaşımız

Dini yьkləmələr


Hacı Sahib


Hacı Şahin


Ocaq Necad ağa


Firuqi ağa


Mir Cəfər ağa


Hacı Qürbət


Hacı Əhliman


Hacı Ələmdar


Hacı Ramil


Hacı Samir


Hacı Vasif

Reklam





Online SMS Yaz!
Online Sms:

DÜNYA VƏ AZƏRBAYCAN KLASSİK ŞAİRLƏRİNİN ƏSƏRLƏRİNDƏ ƏHLİ-BEYT (Ə)

 
Müəllif: Admin | Bölmə: Poeziya | Vaxt: 25-12-2015, 01:40 | Şərh sayı: (0) | Baxılıb: 3491

DÜNYA VƏ AZƏRBAYCAN KLASSİK ŞAİRLƏRİNİN ƏSƏRLƏRİNDƏ ƏHLİ-BEYT (Ə)


DÜNYA VƏ AZƏRBAYCAN KLASSİK ŞAİRLƏRİNİN ƏSƏRLƏRİNDƏ ƏHLİ-BEYT (Ə)


Orta əsrlər tarixində yaşamış bir sıra dünya və Azərbaycan şairlərinin əksəriyyəti demək olar ki, əhlibeyt mövzusuna müraciət etmişlər

Bəzi tədqiqatçılar bunu tarixi Azərbaycan torpaqlarında şiə məzhəbinə mənsub hökmdarların başçılıq etməsi ilə əlaqələndirir. Lakin, şairlərin bəzisinin yaşadığı dövrə baxsaq bunun tamamilə əksinə olduğunu ğörərik. Misal üçün Nizaminin Şirvanşahlar, Nəsiminin Teymurilər, Füzulinin Osmanlılar dövründə yaşadığını nəzərə alsaq bu yanaşmanin yanlış olduğu bir daha bızə sübut olar. Nəsiminin o dövrdə Yezidi qan içən it, donuz adlandırmasına heç də ötəri baxmaq olmaz . Nəsimi qeyri- Əhlibeyt ideyalı hakimlərin hökmranlıq etdiyi ölkələrdə yaşayan mütəfəkkirlər arasında bəlkə də təqiyyə etməyən yeganə şair idi. Bəhanə olaraq Nəsimini kafir kimi öldürsələr də əslində buna səbəb onun əhlibeyti (ə) təbliğ etməsi idi. Sual çıxa bilər ki, bu cəza niyə məhz Nəsimiyə şamil olundu, niyə Nəsimi bu qədər təqib olunurdu? Əlbəttə, cavab çox sadədir. Nəsiminin Əhlibeyt(ə) haqda olan ağır fəlsəfə yüklü şeirləri sanki musiqi bəstəsində idi. Başa düşən də ,başa düşməyən də bu rəvan, axıcı şeirləri dillərində zümzümə edirdi.Məclislərdə Nəsiminin qəzəlləri, qəsidələri oxunurdu. Bu şeirlər qılınc gücü ilə dəyişilməyən beyinlərə daha tez təsir edirdi. Bir sözlə Nəsiminin Əhlibeyt(ə) məzmunlu şeirləri cəmiyyət arasında daha sürətlə yayılırdı.


Onun şeirlərində əqidəsinin birbaşa izharı siyasi cəhətdən Nəsimi üçün çox təhlükəli idi.
Mən ol sadiq qulam kim, Cəfəriyəm.
Həqiqət söylərəm, həqq Heydəriyəm...
Nəsimiyəm,Yezidə lənətim var,
Əzəldən mən düçare Xeybəriyəm.
Nəsimi şeirlərinin birində dərisinin soyulmasına fətva verənləri belə adlandırmışdır. “ Şul pustimi soydu Yezid-Mərvanilər”. Buradan bir daha məlum olur ki, Nəsimi İslamda təriqətlər zəminində süni şəkildə ixtilaflar yaradan hakimlər tərəfindən təqib olunurmuş.
Nəsiminin tənqid hədəflərindən biri də özlərini arif kimi göstərən bəzi sufilər idi.
Bir məgəsdir balı yox.
Bir ağacdır barı yox
Burada Nəsimi o dövrün hakim dairələrini, əqidəsiz din xadimlərini, riyakar zahidləri özlərini balverən arıya bənzətmək istəsələr də məgəs (milçək) adlandırmış, barsız ağaca bənzətmişdir.
Nəsiminin nəsihətamiz şeirləri də tərbiyəvi cəhətdən çox mühümdür. Şeirlərinin birində ədib təriqət çaşqinlığında qalanlara belə buyurur:
Ey könül hər bivücuddan can umursan, nə əcəb.
Bikərəmdən lütfilən, ehsan umursan, nə əcəb.
Bişəriətlər nə bilsün ənbiyanın şərtini,
Bitəriqətdən rəhe ərkan umursan, nə əcəb?!
Bibəsrdən məniye şövqe kəmale mərifət,
Bixəbərdən söhbəte ürfan umursan, nə əcəb?!
Hər qayanın ləli olmaz, hər dənizin gövhəri,
Hər sədəfdən loloye mərcan umursan, nə əcəb?!
Çun Əzrayil əhsəne təqvimə baş endirmədi,
Onda sirre kəbeye Hənnan umursan, nə əcəb?!
Divuna məhrum ke, tutmaz isme Əzəmdən xəbər,
Əhriməndən rəhməte Rəhman umursan, nə əcəb?!
Heçmiş zöhdü və zerqi, zahidin əfsanəsi.
Şul fəqihdən məniye Quran umursan, nə əcəb?!
Umma hər qəlbi zoğaldan aşiqin əsrarını.
Kafirin könlündə sən iman umursan, nə əcəb?!
Ey Nəsimi, bivəfadan umma gəl rəsme vəfa.
Bivəfadan əhdilən peyman umursan, nə əcəb?!

Füzulinin də yaşadığı dövr Əhlibeyt(ə) mövzusuna müraciət etmək baxımından çox təhlükəli idi. 100 il özündən qabaq yaşamış Nəsiminin başına gələnlər dahi Füzuliyə həyəcan siqnalı idi. Buna baxmayaraq özündən sonrakı şairlərə bu mövzuda meyar ola biləcək əsərini yazır. Kərbəla hadisəsindən bəhs edən “Hədiqətüs-süəda” o dövr üçün Füzulinin siyasi baxımdan şedevr əsəri sayıla bilər.

Həmçinin, dünya klassik şairlərinə də nəzər salsaq onların da eyni ilə Azərbaycan ədiblərinin “günündə” olduğunu görərik. Misal üçün Firdovsinin, Sədinin, Ruminin yaşadıqlari dövrə və yazdıqları əsərlərə diqqət etsək bunun tam şahidi olarıq . Ruminin bəzi məzhəblər arasında ixtilaflı məsələ olan “son xilaskar”əqidəsi tamamilə Əhlibeyt(ə) ideyesına uyğundur. Misal üçün şeirlərinin birində on ikinci imamın adının Mehdi (ə), həmçinin Həzrət Əlinin (ə) nəslindən olacağını bildirir.

Həmişə yaşar İmam, həm Vəliyyi qaimdir!
O Əli nəslindəndir, mətanəti daimdir!
Mehdidir, Hadidir o, əməli düz İmamdır,
Həm gizlidir görünmür, həm də ali-məqamdır. (tərc. Şirinov Səfər)iuy
Ruminin fars dilində yazdığı məşhur əsəri olan “Məsnəviye Mənəvi”nin ilk iki misrasına nəzər salaq.
Beşeno əz ney çun hekayət mikonəd
Vəz codayiha şekayət mikonəd.
Eşit neydən hekayət edir
Ayrılıqdan şikayət edir (Tərc. Vüsal Hətəmov)

Əsər “beşeno” (fars dilində eşitmək sözünün ikinci şəxsin təkində əmr formasındadır) kəlməsiilə başlayır. Tədqiqatçıların nəzərincə əsərin “beşeno” kəlməsi ilə başlanmasında məqsəd Həzrət Əlidir(ə) . Qurani-Kərim “Bismilləhir rahmənir rahim ” ayəsi ilə başlayır. Bu ayənin ilk hərfi “Be”dir . “Be” hərfinin nöqtəsi isə Həzrət Əliyə(ə) şamil edilir. (ərəb əlifbasnda “B” səsini hərf kimi ifadə etmək üçün altında nöqtəsi olan işarədən istifadə edilir).Rəvayətə görə Həzrət Əli(ə) dərdini heç kimə deyə bilmədiyindən bir quyu qazır və dərdini həmin quyuya danışır. Vaxt keçir həmin quyuda bir ney (qamış) bitir. Bir gün oradan keçən bir çoban həmin qamışı kəsir və ondan tütək (ney) düzəldir. Elə ki, tütək dilə gəlir əslindən (qamışlıqdan) ayrıldığı üçün fəryad edir.

Əlbəttə, burada Rumi insanın İlahidən ayrı düşməsinə işarə edir. “Vəhdətül-vücud” fəlsəfəsinə görə insan əslən İlahidən ayrılıb və sonda İlahiyə qovuşacaqdır. Ruminin ürfan məsələsində Əhlibeytə(ə) müraciət etməsi təsadüfi deyildir. Tarixdəki bütün ariflərin Əhlibeytlə(ə) əlaqədə olmaları zövq əhlinə məlumdur. Ruminin “Məsnəviye Mənəvi”dəki məsumlar barədə olan fikirləri əsərin ideyasını, həmçinin ədibin əqidəsini demək olar ki, müəyyən edir.

Əsərdə Müaviyə ilə iblisin görüşü də diqqətəlayiq dərəcədə maraqlıdır.
Görkəmli Əhlibeyt(ə) şairlərindən biri də Seyid Əzim Şirvanidir. Səxavətin mənbəyini Həzrət Əlinin(ə) timsalında göstərən Şirvani eyni zamanda məzhəb məsələsində də ayrı-seşkilik salmamış və şeirlərinin birində “ Mən nə sünniyəm, nə şiə” ifadəsini işlətmişdir. Bu ifadəni eyni ilə İmam Hüseynə(ə) aid çox sayda mərsiyyələr yazmış və Seyid Əzim Şirvanin davamçısı sayılan Mirzə Ələkbər Sabir də şeirlərinin birində işlətmişdir. Bu da birbaşa sübut edir ki, Əhlibeyt(ə) şairlərinin ümdə məqsədlərindən biri də məzhəblərarası ixtilafların həllidir.



Şərhlər

 
İnformasiya
Qonaq qrupunda olanlar istifadəçilər bu xəbərə şərh əlavə edə bilməz.
Banner

Sizin Reklam Burada

------------------------
------------------------

En Son Yükləmələr

Seyyid Peyman - En insan
Seyyid Peyman - Zeynəb Zeynəb
Hacı Sahib - Səfərdə olanın orucu
Hacı Sahib - Oruc tutan su içə bilər?
Hacı Sahib - Dəstəmazın danışması
Rusif Ucar - Üsyan
Hacı Sahib - İntizar
Hacı Sahib - İntizar çəkmək
Hacı Sahib - Kiçik günahı unutmaq
Hacı Şahin - Dini ehtiyac
Hacı Şahin - Diqqət eləmək
Hacı Şahin - Din təbliğ etmək
Hacı Eldayaq - Allah üçün
Hacı Eldayaq - Allahı unuduruq
Hacı Eldayaq - Allahımızı ucuz satırıq
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu Hacı Möhübbət - Şah səlamun aleyk
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu - Ağam Əbəlfəz
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu - Əli kimdir
Seyyid Peyman - Şah salamun aleyk
Hacı Sahib - Şəban ayının əməlləri
Vasif Vəsfinur - Xanım Zeynəb
Vasif Vəsfinur - Əbəlfəz
Kamran Fərat - Vətən marşı
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayinın duası
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayının savabı
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayında oruc olmaq
Hacı Samir - İmam Əli (ə) qızını Ömərə veribmi
Hacı Samir - Qiyamətin peşmançılığı
Hacı Samir - Bəni İsrail
Hacı Ramil - İnsanın batini və zahiri
Hacı Ramil - İnsan öləndən sonra
Hacı Ramil - Həsəd
Hacı Zahir Mirzəvi - Günahlardan yoruldum
Hacı Zahir Mirzəvi - Ağlama ey nuri eynim
Hadi Kazemi - Kərbəladır vətənim
Hadi Kazemi & Rza İgidoğlu - Su görəndə
Mamed Sadiq - Həzrət Əli
Mamed Sadiq - Hüseynim deyərəm
Mamed Sadiq - Gözlədiyim vardı mənim
Hacı Şahin - Coun
Hacı Şahin - Arzu və dua
Hacı Şahin - Allahın rəhminə sığınmaq
Hacı Sahib - Novruz Bayramının namazı
Hacı Sahib - Novruz Bayramının duası
Hacı Sahib - Novruz günü İslamda
Hacı Eldayaq - Bəhlul Danəndə və Harun ər Rəşid
Hacı Eldayaq - İmamın alimlərlə bəhsi
Hacı Eldayaq - Allahın qüdrəti
Hacı Eldayaq - Ana haqqı
Hacı Eldayaq - Ağlamaq
Hacı Sahib - Şəhidin haqqı
Hacı Sahib - Şəhidliyə şövq
Şəhidlik haqqında
Hacı Sahib - Şəhidlər haqqında
Fizuli Fəzli - Cəfəri Sadiq
Əbu Bəkr Cayır - Zeynəbim
Əhli-Beyt qrupu - Can Zeynəb
İntizar qrupu - Can Hüseynim
Heydəri Kərrar qrupu - İmam Rza
Hacı Sahib - xanım Zəhranın təkvini vilayəti
Hacı Sahib - Xanım Zəhranın şəfaəti
Hacı Ramil - Zəhracan
Elşən Xəzər - Ya Zəhra
Hacı Samir - Xanım Zəhra buyurur
Hacı Şahin - Xanım Zəhraya təvəssül
Vasif Vəsfinur - Zəhradadır dərmanın
Vasif Vəsfinur - Allah Allah
Vasif Vəsfinur - Əli oğlu Həsən
Vasif Vəsfinur - Qara zindanlara qardaş
Hacı Əhliman - Namaz qılanın ictimai vəzifəsi
Hacı Əhliman - Azanı gözəl səsli biri oxumalıdır
Hacı Əhliman - Hicablı xanım facebookda
Hacı Əhliman - Dindarın ailədə rəftarı
Hacı Əhliman - Geyiminizə fikir verin
Vasif Vəsfinur - İnsan bilə bilməz
Ağa Maştağalı Tərlan Maştağalı - İmamət tərəfə
Ağa Maştağalı Tərlan Maştağalı - İmamət tərəfə
Ammar Halwachi - Haydar
Hacı Zahir Mirzəvi - Əbəlfəz
Hacı Mehdi Dərbəndi - Xudaya
Hacı Ramil - Bədgüman insanlar
Hacı Ramil - Ailədə kişi və qadın
Hacı Ramil - Bəlanı tezləşdirən günahlar
Kamran Fərat - Zeynəb
Hacı Sahib - Yeni ili qeyd eləmək olar?
Muhəmməd Nardarani - Ya İmam Zaman
Muhəmməd Nardarani - Məzlum Həsən Əskəri
Badi Kubə - Ey vay Ruqəyyəm
Zühur İlahi nəğmələr qrupu - Gəl anacan
Dönməz Nuri Pərvin Quluzadə - Ya Hüseyn
Vasif Vəsfinur - Tərəfdarı-Hüseynəm
Vasif Vəsfinur - Ruqəyyə
Vasif Vəsfinur - Muxtaram
 

Ən Çox Oxunanlar

Təqvim

«    Sentyabr 2019    »
BeÇaÇCaCŞB
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30 

Quran Dinlə

Eşq Vilayəti

Banner

Hicab bağlamaq dərsləri


--------

--------

--------

--------

--------

--------

--------

 
 
Created by Donamor