RSS
 

Login:
Şifrə:
» » Ariflər şəriəti inkar edirlərmi?

Xəbər lenti

Bu gün Uşaqların Beynəlxalq Müdafiəsi Günüdür
Bu gün Uşaqların Beynəlxalq Müdafiəsi Günüdür...
Səfərdə qəzaya gedən namazın qəzası necə qılınmalıdır?
Səfərdə qəzaya gedən namazın qəzası necə qılınmalıdır?...
Şahın xarici görünüşü haqqında..
Şahın xarici görünüşü haqqında.....
Namazdan sonra hansı duaları oxumaq məsləhətdir?
Namazdan sonra hansı duaları oxumaq məsləhətdir?...
Xərçəngdən qorunmaq üçün 4 VACİB QAYDA
Xərçəngdən qorunmaq üçün 4 VACİB QAYDA...
“Möcüzə yaradan dua” – İSMİ-ƏZƏM
“Möcüzə yaradan dua” – İSMİ-ƏZƏM...
Hacət namazını necə qılaq?
Hacət namazını necə qılaq?...
Allahın insana olan sevgisi
Allahın insana olan sevgisi...
İmadəddin Nəsimi həyatı və yaradıcılğı
İmadəddin Nəsimi həyatı və yaradıcılğı...
İmam Həsən Əskərinin (ə) siyasi-ictimai həyatına qısa bir baxış
İmam Həsən Əskərinin (ə) siyasi-ictimai həyatına qısa bir baxış...

Dini Üsiyyət

Saytı bəyəndin?

Bəli
Xeyr

Namaz vaxtları

Saat

Son Şərhlər

FaceBook

Qan yaddaşımız

Dini yьkləmələr


Hacı Sahib


Hacı Şahin


Ocaq Necad ağa


Firuqi ağa


Mir Cəfər ağa


Hacı Qürbət


Hacı Əhliman


Hacı Ələmdar


Hacı Ramil


Hacı Samir


Hacı Vasif

Reklam






Ariflər şəriəti inkar edirlərmi?

 
Müəllif: Admin | Bölmə: Məqalələr | Vaxt: 9-03-2016, 14:17 | Şərh sayı: (0) | Baxılıb: 1733

Ariflər şəriəti inkar edirlərmi?


Ariflər şəriəti inkar edirlərmi? Mövlana Cəlaləddin Rumi “Məsnəviyi-mənəvi”nin beşinci dəftərinin dibaçəsində (girişində) şəriət, təriqət və həqiqətin bir-biri ilə əlaqəsi haqqında belə yazır:

“Şəriət - yolu işıqlandıran şama bənzəyir. Əlinə şam götürməsən, yol gedə bilməzsən və bunsuz bir iş görmək mümkün olmaz. Yola düşəndən sonra sənin gedişin təriqətdir. Çatdığın məqsəd və hədəf isə həqiqətdir. Buna görə demişlər ki, “həqiqətlər zühur edəndə şəriətlər batil olar”. Demişlər ki, “göstərilən yerə çatdıqdan sonra bələdçi tələb etmək eyibdir, göstərilən yerə çatmazdan əvvəl bələdçini atmaq isə bəyənilməz əməldir”.

Şəriət - tibb elmini öyrənməyə, təriqət - bu elmə uyğun olaraq pəhriz saxlamağa və dərman içməyə, həqiqət isə əbədi sağlamlıq əldə edib əvvəlki ikisindən xilas olmağa bənzəyir. İnsan öləndə şəriətlə təriqətin hər ikisi onun üçün aradan götürülər, həqiqət isə qalar.

Şəriət elmdir, təriqət əməldir, həqiqət Allaha qovuşmaqdır: “Kim Rəbbi ilə qarşılaşacağına ümid bəsləyirsə, yaxşı əməllər etsin və Rəbbi üçün etdiyi ibadətə heç kəsi şərik qoşmasın!” (Kəhf, 110).

Bəziləri bu qəbildən olan sözləri əldə əsas tutaraq düşünürlər ki, guya sufilərin əqidəsinə görə, həqiqət mərhələsinə qədəm qoyan şəxsin boynundan bütün şəriət vəzifələri (buna təklif deyilir) götürülər. Guya nə qədər ki, salik hələ kamala yetməyib, seyrü-süluk yolunun əvvəlində şəriətə bağlanmağa borcludur. Lakin təkamül yolu ilə irəliləyib haqqın içində fani olduqda bütün məhdudiyyətlər, bağlılıqlar, tabeçiliklər qırılır.

Bu fikrin həqiqətə uyğun olmadığını görmək üçün klassik sufi mənbələrini və təsəvvüf şeyxlərinin həyat tərzini izləmək kifayətdir. Əgər bəzi kitablarda bu fikrə rast gəlinirsə də, nəzərə almaq lazımdır ki, bu, sufilikdə bəyənilməyən bir nəzəriyyədir və sufilərin özləri bu cür fikirləri azğınlıq kimi qiymətləndirmişlər.

Yuxarıda “Məsnəviyi-mənəvi”dən gətirilmiş sitata gəlincə, buradakı bəzi ifadələr mütləq rəmzlər vasitəsilə şərh olunmalıdır. Belə ki, əksər ariflərin və sufilərin fikirncə həqiqətə çatmaq yalnız ölümdən sonra mümkündür. Çünki dünya əlaqələri insanı tamamilə Allaha bağlanmaqdan uzaq qoyur. Ölümdən sonra insan Allahın bilavasitə hüzurunda qərar tutur. Axirət aləmində isə təklif yoxdur, orada yalnız dünya əməllərinə görə cavabdehlik mövcuddur.

Qeyd edək ki, bəzi sufi şeir nümunələrində (məsələn, Nəsimi yaradıcılığında) şəriət, təriqət və həqiqət anlayışlarına daha biri, yəni mərifət əlavə olunur və bu zəncirin halqalarının sayı dördə çatdırılır. Lakin klassik sufi ədəbiyyatı nümunələrinin əksəriyyətində yalnız ilk üç məfhum göstərilir. Dörd məfhumla bağlı aşağıdakı hekayət çox maraqlıdır:

Deyirlər ki, bir gün Mövlananın müridlərindən biri ondan soruşdu: “Mən təsəvvüfdə dörd qapı məsələsini anlaya bilmirəm. Şəriət, təriqət, mərifət və həqiqət mərtəbələri nə deməkdir?”

Mövlana dərgahda (dərviş xanəgahında) namaz qılıb zikr deyən 4 nəfəri ona göstərib deyir: “Bax, görürsənmi, orada dörd adam ibadət edir. Sən onlara yaxınlaş, hərəsinə qəfildən bir sillə vur. Gör əvəzində səninlə nə cür rəftar edəcəklər?”

Mürid birinci adama yaxınlaşıb ona bir sillə vurur. Adam qəzəblə yerindən qalxır, müridə bir sillə vurub yenə duasına davam edir.

Mürid ikinci adama sillə vurur. O da qəzəb içində qalxıb həmin şəkildə cavab vermək istəyir. Amma birdən-birə nə isə düşünüb əlini aşağı salır və ibadət yerinə qayıdır.

Üçüncü adama sillə vuranda o sakitcə arxaya dönüb müridə nəzər salır, heç nə demədən öz işinə davam edir.

Dördüncü adam isə müridin silləsinə etina etmir, heç nə olmamış kimi duasını və zikrini söyləməklə məşğul olur.

Mürid Mövlananın yanına qayıdıb əhvalatı ona danışır. Mövlana deyir: “O adamların hər biri haqqa doğru gedən yolun fərqli mərtəbəsindədir. Birinci şəxs hələ şəriət mərtəbəsindən keçməyib. Ona görə də şəriətdə qana-qan, gözə-göz əmri ilə hərəkət edib, vurduğun silləyə sillə ilə cavab verdi. İkinci adam təriqət mərtəbəsindədir. O, əvvəlcə pisliyə pisliklə cavab vermək istədi, amma səbr və təvazökarlıq göstərib sənin günahından keçdi, pisliyi yaxşılıqla cavablandırdı. Üçüncü adam mərifətə çatıb. Bilir ki, xeyri də-şəri də, neməti də-bəlanı da, izzəti də-zilləti də verən Allahdır. Amma marağı güc gəldiyi üçün dönüb baxdı ki, ona qarşı bu pislik kimin vasitəsi ilə gəlib. Dördüncü adam isə artıq həqiqət mərhələsindədir. O, Allahda fanidir, buna görə də sənin vurduğun silləni heç hiss də etmədi”.

Sufi böyüklərinin şəriətə bağlılıqlarını təsəvvür etmək üçün Cüneyd Bağdadinin bu kəlamını yada salmaq yerinə düşər: “Təsəvvüf bir evə bənzəyir ki, şəriət onun qapısıdır”. Bayezid Bistami isə belə demişdir: “Bir kəs Allahın əmr və qadağanlarına, Peyğəmbərin sünnəsinə tabe deyilsə, havada bardaş qurub oturduğunu görsəniz belə, sözünə etibar etməyin”. Səhl ibn Abdullah Tüstəri isə belə söyləmişdir: “Bizim yolumuzun təməli bu yeddi xüsusiyyətdir: Allahın Kitabına bağlanmaq, Peyğəmbərin sünnəsinə tabe olmaq, halal yemək, başqalarına əziyyət və yük olmamaq, günahdan çəkinmək, tövbə etmək və hər şeyin haqqını gözləmək”.

Məşhur təsəvvüf şeyxlərindən olan Şah Nemətullah Vəli rübailərinin birində yazırdı (farscadan tərcümə):

Din elmini bilmək şəriətdir,

Onu əmələ çevirmək təriqətdir.

Əgəer elmlə əməli Haqqın razılığından ötrü

İxlasla bir araya gətirsən, bu, həqiqətdir.

Yenə təsəvvüf böyüklərindən olan Şiblinin belə söylədiyini rəvayət edirlər: “Şəriət odur ki, Ona (Allaha) ibadət edəsən. Təriqət odur ki, Onu istəyəsən (axtarasan). Həqiqət odur ki, Onu görəsən”. Əlbəttə, sonuncu ifadədə Allahı gözlə yox, batini bəsirətlə “görmək” nəzərdə tutulur.

Amma bu da məlumdur ki, bəzi sufi mətnlərində şəriət hökmləri ilə daban-dabana zidd olan mətləblər mövcuddur. “Şəthiyyat” adlı bu sözlər bəzi sufilər tərəfindən vəcd (özünü unutmaq, özündən getmək) halında söylənmişdir. Bəziləri bu şəthiyyatları əldə əsas tutaraq, bütünlükdə sufiliyi rədd etmiş və sufilərə qarşı düşmən mövqeyində durmuşlar. Bəziləri isə bunun tam əksinə olaraq, şəthiyyat qəbilindən olan bütün sözləri rəmzlər diliylə izah etməyə çalışmış, onları təmizə çıxarmaq üçün dəridən-qabıqdan çıxmışlar.

Həqiqət isə bundan ibarətdir ki, şəriətə qarşı yönəlmiş sözlərin bir qismi sonralar sufilərə aid edilmiş, onların ünvanına yazılmışdır. Bir qisim sözlər isə həqiqətən rəmzlər vasitəsilə açıqlanmağa, “şifrə olunmağa” möhtacdır və onların mənası heç də ilk baxışda göründüyü kimi ziyanlı deyildir. Əlbəttə, bunları çıxdıqdan sonra yerdə qalan mətləbləri heç cür yaxşılığa yozmaq mümkün deyildir. Məhz bu mətləblər qərəzli məqsədlə sufilik cərgəsinə soxulmuş təxribatçı şəxslərin, yaxud da fikir çaşqınlığına düçar olmuş, əslində isə irfan və təsəvvüfdən xəbəri olmayan cahillərin məhsuludur.



Şərhlər

 
İnformasiya
Qonaq qrupunda olanlar istifadəçilər bu xəbərə şərh əlavə edə bilməz.
Banner

Sizin Reklam Burada

------------------------
------------------------

En Son Yükləmələr

Hacı Sahib - Allah günahkarla həlim davranır
Hacı Sahib - Cənnətlə müjdələniblər - Bu yalnış hədisdir
Hacı Sahib - Cənnət əhlinin məqamı
Hacı Sahib - Dinin gözəlliyi budur ki...
Hacı Sahib - İlahi təqva nədir?
Hacı Sahib - İnsan özünü necə aldadır?
Hacı Sahib - Xanım Zəhra və Peyğəmbərin münasibəti əxlaqı
Hacı Sahib - Siratal mustəqimin mənası
Hacı Sahib - Rəcəb ayında belə zikr etmə OLMAZ
Hacı Sahib - İstəyirsən ölümün gözəl olsun?
Hacı Sahib - İslamın gözəllikləri
Hacı Zahir Mirzəvi - Hüseynə canlar fəda
Hacı Zahir Mirzəvi - Bağışla Ey Bağışlayan
Hacı Zahir Mirzəvi - Ay Zəhra
Hacı Zahir Mirzəvi - Başına Dolanım Əbəlfəz
Hacı Zahir Mirzəvi Hacı Elşən Xəzər - Susuz balam
Hacı Zahir Mirzəvi - Biz Həsrətdəyik
Hacı Zahir Mirzəvi - Gəl ey Şahım
Hacı Zahir Mirzəvi - Bir Ümid Var O Da Sənsən
Hacı Şahin - Allaha təvəkkül et, hər işini həll edəcək
Hacı Şahin - Allah bir bəndəsini Sevərsə ona nələr verər
Hacı Şahin - Məyusluğun səbəbi
Baqir Mənsuri - Qurbanın olum Abbas
Baqir Mənsuri - Məhərrəm rozəsi
Baqir Mənsuri - Həzrəti Əbəlfəz
Vasif Vəsfinur - Xanım Zeynəb
Vasif Vəsfinur - Əbəlfəz
Kamran Fərat - Vətən marşı
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayinın duası
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayının savabı
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayında oruc olmaq
Hacı Samir - İmam Əli (ə) qızını Ömərə veribmi
Hacı Samir - Qiyamətin peşmançılığı
Hacı Samir - Bəni İsrail
Hacı Ramil - İnsanın batini və zahiri
Hacı Ramil - İnsan öləndən sonra
Hacı Ramil - Həsəd
Hacı Zahir Mirzəvi - Günahlardan yoruldum
Hacı Zahir Mirzəvi - Ağlama ey nuri eynim
Hadi Kazemi - Kərbəladır vətənim
Hadi Kazemi & Rza İgidoğlu - Su görəndə
Mamed Sadiq - Həzrət Əli
Mamed Sadiq - Hüseynim deyərəm
Mamed Sadiq - Gözlədiyim vardı mənim
Hacı Şahin - Coun
Hacı Şahin - Arzu və dua
Hacı Şahin - Allahın rəhminə sığınmaq
Hacı Sahib - Novruz Bayramının namazı
Hacı Sahib - Novruz Bayramının duası
Hacı Sahib - Novruz günü İslamda
Hacı Eldayaq - Bəhlul Danəndə və Harun ər Rəşid
Hacı Eldayaq - İmamın alimlərlə bəhsi
Hacı Eldayaq - Allahın qüdrəti
Hacı Eldayaq - Ana haqqı
Hacı Eldayaq - Ağlamaq
Hacı Sahib - Şəhidin haqqı
Hacı Sahib - Şəhidliyə şövq
Şəhidlik haqqında
Hacı Sahib - Şəhidlər haqqında
Fizuli Fəzli - Cəfəri Sadiq
Əbu Bəkr Cayır - Zeynəbim
Əhli-Beyt qrupu - Can Zeynəb
İntizar qrupu - Can Hüseynim
Heydəri Kərrar qrupu - İmam Rza
Hacı Sahib - xanım Zəhranın təkvini vilayəti
Hacı Sahib - Xanım Zəhranın şəfaəti
Hacı Ramil - Zəhracan
Elşən Xəzər - Ya Zəhra
Hacı Samir - Xanım Zəhra buyurur
Hacı Şahin - Xanım Zəhraya təvəssül
Vasif Vəsfinur - Zəhradadır dərmanın
Vasif Vəsfinur - Allah Allah
Vasif Vəsfinur - Əli oğlu Həsən
Vasif Vəsfinur - Qara zindanlara qardaş
Hacı Əhliman - Namaz qılanın ictimai vəzifəsi
Hacı Əhliman - Azanı gözəl səsli biri oxumalıdır
Hacı Əhliman - Hicablı xanım facebookda
Hacı Əhliman - Dindarın ailədə rəftarı
Hacı Əhliman - Geyiminizə fikir verin
Vasif Vəsfinur - İnsan bilə bilməz
Ağa Maştağalı Tərlan Maştağalı - İmamət tərəfə
Ağa Maştağalı Tərlan Maştağalı - İmamət tərəfə
Ammar Halwachi - Haydar
Hacı Zahir Mirzəvi - Əbəlfəz
Hacı Mehdi Dərbəndi - Xudaya
Hacı Ramil - Bədgüman insanlar
Hacı Ramil - Ailədə kişi və qadın
Hacı Ramil - Bəlanı tezləşdirən günahlar
Kamran Fərat - Zeynəb
Hacı Sahib - Yeni ili qeyd eləmək olar?
Muhəmməd Nardarani - Ya İmam Zaman
Muhəmməd Nardarani - Məzlum Həsən Əskəri
Badi Kubə - Ey vay Ruqəyyəm
Zühur İlahi nəğmələr qrupu - Gəl anacan
Dönməz Nuri Pərvin Quluzadə - Ya Hüseyn
Vasif Vəsfinur - Tərəfdarı-Hüseynəm
Vasif Vəsfinur - Ruqəyyə
Vasif Vəsfinur - Muxtaram
 

Təqvim

«    İyun 2024    »
BeÇaÇCaCŞB
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930

Quran Dinlə

Eşq Vilayəti

Banner

Hicab bağlamaq dərsləri


--------

--------

--------

--------

--------

--------

--------

 
 
Created by Donamor