RSS
 

Login:
Şifrə:
» » İmam Hüseyn (ə) aşiqi - Məhəmməd Füzuli

Xəbər lenti

"BİZ PEYĞƏMBƏRLƏR MİRAS QOYMURUQ" hədisinin dəlil göstərilməsi və onun cavabi
"BİZ PEYĞƏMBƏRLƏR MİRAS QOYMURUQ" hədisinin dəlil göstərilməsi və onun cavabi...
Vəhdət - günümüzün əsas ehtiyacı
Vəhdət - günümüzün əsas ehtiyacı...
Azərbaycan ədəbiyyatında İmam Hüseyn (ə) və Məhərrəmlik mövzusu
Azərbaycan ədəbiyyatında İmam Hüseyn (ə) və Məhərrəmlik mövzusu...
Siffeyn savaşı
Siffeyn savaşı...
Mübarək Ramazan ayında xüsusi diqqət edilməli 4 məqam: Ramazan ayının əməlləri
Mübarək Ramazan ayında xüsusi diqqət edilməli 4 məqam: Ramazan ayının əməlləri...
Ruhuna zülm edilən məzlum imam (İkinci hissə)
Ruhuna zülm edilən məzlum imam (İkinci hissə)...
İmam Zamana (ə.f) qarşı müxalifətin səbəbləri
İmam Zamana (ə.f) qarşı müxalifətin səbəbləri...
İzdivacda vasitəçilik
İzdivacda vasitəçilik...
Hədislərdə vəhdətə çağırış
Hədislərdə vəhdətə çağırış...
Erkən nikah: İslam buna “hə” deyirmi?
Erkən nikah: İslam buna “hə” deyirmi?...

Dini Üsiyyət

Saytı bəyəndin?

Bəli
Xeyr

Namaz vaxtları

Saat

Son Şərhlər

FaceBook

Qan yaddaşımız

Dini yьkləmələr


Hacı Sahib


Hacı Şahin


Ocaq Necad ağa


Firuqi ağa


Mir Cəfər ağa


Hacı Qürbət


Hacı Əhliman


Hacı Ələmdar


Hacı Ramil


Hacı Samir


Hacı Vasif

Reklam





Online SMS Yaz!
Online Sms:

İmam Hüseyn (ə) aşiqi - Məhəmməd Füzuli

 
Müəllif: Admin | Bölmə: Məqalələr | Vaxt: 24-11-2016, 20:39 | Şərh sayı: (0) | Baxılıb: 1218

İmam Hüseyn (ə) aşiqi - Məhəmməd Füzuli


İmam Hüseyn (ə) aşiqi - Məhəmməd FüzuliAzərbaycan xalqının fəxri olan Molla Məhəmməd Füzuli demək olar, bütün ömrünü İraqda, Hillə və Kərbəla şəhərlərində yaşamışdır. Məqsədimiz bu böyük şəxsiyyətin ədəbi fəaliyyəti barədə yazmaq deyil. Bu məqalədə yalnız Füzulinin Kərbəla sevgisi və bu sevginin həm sağlığında, həm də vəfatından sonrakı təzahürü haqqında yazacağıq.

Füzuli İmam Hüseyn (ə) aşiqi idi. Tarix boyunca Kərbəla faciəsini türkcə ən gözəl ifadə edən əsərlərdən birini – “Hədiqət əl-süəda” kitabını yazmaqdan əlavə, o, öz qəzəl və qəsidələrində də Şəhidlər Sərvərinə olan sevgisini izhar etməkdən usanmırdı. Füzuli İmam Hüseynin (ə) məzarına, bu məzarın yerləşdiyi Kərbəla şəhərinə vurğun idi. O, Kərbəlada yaşaması ilə fəxr etdiyini gizlətmirdi. Fars dilində nəzmə çəkdiyi divanın dibaçəsində (girişində) yazırdı:

Ey Füzuli, məskənim çün Kərbəladır, şerimin

Hörməti hər yerdə vardır, xalq onun müştaqıdır.

Nə qızıldır, nə gümüş, nə ləlü nə mirvarıdır,

Sadə torpaqdırsa, lakin Kərbəla torpağıdır.

(Məhəmməd Füzuli. Əsərləri, Bakı, 1958, 3-cü cild, səh. 23).

Bu gün demək olar hamı bilir ki, Füzuli Kərbəla şəhərində İmam Hüseynin (ə) mübarək hərəmində xuddamlıq (xidmətkarlıq) etmişdir. Bəzən yanlış olaraq, onun kəfəşdar (ayaqqabı cütləyən) kimi xidmət etdiyini söyləyirlər. Belə bir fikir yaranıb ki, Füzuli ziyarətgahın girişində durub, hərəmə daxil olan zəvvarların ayaqqabılarını cütləməklə, hərəmdən çıxanda onlara təqdim etməklə məşğul olub (bu gün Azərbaycanda da böyük məscid və ziyarətgahlarda bu cür xidmət edən şəxslər var). Doğrudur, Füzuli bu xidməti də özünə şərəf bilərdi. Amma həqiqət budur ki, o, İmam Hüseyn (ə) hərəminin işıqlandırılması sahəsində xidmətkarlıq edib. O zamanlar elektrik enerjisi olmadığı üçün binalar, o cümlədən, ziyarətgahlar çıraq və şamlarla işıqlandırılırdı. Xüsusi xidmətçilər vardı ki, hər səhər çıraqları yandırar, yanacağa nəzarət edər, axşamlar işığı söndürərdilər. Füzulinin hərəmdəki vəzifəsi bu idi.

Bu məlumatı mənbələr də təsdiq edir. Nümunə olaraq, “İmam Hüseyn (ə) ensiklopediyası” kitabında bu barədə yazılanları xatırlatmaq istərdik. Çoxcildilik layihə olan “İmam Hüseyn (ə) ensiklopediyası”nın cildlərindən birində - “Tarix əl-məraqid” (“İmam Hüseynin, ailə üzvlərinin və yardımçılarının məzarının tarixi”; London, 2003-cü il) kitabının 2-ci cildində, 74-cü səhifədə yazılıb: “Hicri 960-cı illər ətrafında şair Füzuli İmam Hüseyn (ə) məqbərəsinin işıqlandırılması üçün nəzarətçi vəzifəsini icra edirdi. Bu, onun ömrünün axırlarında baş vermişdir; belə ki, hicri 963-cü (miladi 1555-ci) ildə vəfat etmişdir”.

Bu məlumatı təsdiq edən mənbələrdən biri də görkəmli alim Mühəmməd Hirzəddin tərəfindən qələmə alınmış “Məraqid əl-məarif” (“Tanınmış şəxslərin məzarları”; Nəcəf, 1971-ci il) kitabıdır. Qeyd edək ki, M.Hirzəddin üçcildlik “Məarif əl-rical” (Məşhur şəxsləri tanıdan kitab) əsəri ilə də məşhurdur.

Müəllif “Məraqid əl-məarif” kitabının ikinci cildində (səh. 175-179; 196-cı sıra sayı) Füzuliyə 5 səhifə yer ayırır. 179-cu səhifədə yazır: “(Füzulinin) həyatının sonlarında və ölümündən sonra məskəni müqəddəs Kərbəlada şəhidlər atası Hüseyn ibn Əlinin (ə) məzarının qonşuluğu oldu. O, Sultan Səlim tərəfindən müqəddəs hərəmdən asılmış lampaları, şamdan və çıraqları yandırmaq vəzifəsinə təyin olundu”. Zənnimizcə, burada Sultan Səlim əvəzinə Sultan Süleyman Qanuni olmalıdır və müəllif bu məsələdə kiçik yanlışlığa yol vermişdir. Çünki əvvəla, İraqi-ərəbi öz ixtiyarına alan Osmanlı hökmdarı Sultan Süleyman olub. Məhz o, 1534-sü ildə Səfəvilərlə apardığı müharibənin nəticəsində müqəddəs Nəcəf və Kərbəla şəhərlərini ələ keçirmişdi. İkincisi, Sultan Səlim 1520-ci ildə vəfat etmişdir. Füzulinin isə 1556-cı ildə yaxud daha sonra vəfat etməsi yazılır. Yuxarıda təqdim etdiyimiz mənbələrdən məlum olur ki, o, müqəddəs hərəmin xidmətinə vəfatından bir neçə il əvvəl daxil olmuşdur. Elə isə, bu vəzifəyə Sultan Süleyman tərəfindən təyin olunması da şübhə doğurmur.

“Məraqid əl-məarif” kitabında Füzuliyə həsr edilmiş səhifələrin axırında verilən məlumat insanı riqqətə gətirir. Müəllif yazır ki, hicri 14-cü əsrin əvvəllərinə, yəni 130 il bundan əvvələ kimi Kərbəlada belə bir ənənə mövcud olmuşdur: hər axşam İmam Hüseyn (ə) hərəminin işıqlarını yandırmaq vaxtı çatanda xidmətçilər Füzulinin məqbərəsinə gedər, oradakı çıraqları yandırar, həmin çıraqlardan od götürüb hərəmə gələr və hərəmin çıraqlarını həmin odla alışdırarmışlar. Yəni Füzulinin özü rəhmətə getsə də, onun İmam Hüseyn (ə) hərəmindəki xidmətləri 300 ildən artıq müddət boyunca unudulmamışdır. O, sanki yenə də öz müqəddəs vəzifəsini yerinə yetirməyə davam etmişdir. Bu fakt dahi şairimizə Kərbəlada nə qədər böyük ehtiram göstərildiyini nümayiş etdirir.

Ölməz şairimiz İmam Hüseyn (ə) hərəmində xidmətlərinə arxalanaraq, cənazəsinin bu müqəddəs məkanda dəfn olunmasını arzu edirdi. Özünü İmam Hüseyn (ə) məscidinin içində dəfn olunmağa layiq bilməyən şair heç olmasa məscidin həyətində torpağa tapşırılmasını istəyirdi. Qəzəllərinin birində şair yazırdı:

Ucaldın qəbrim, ey bidərdlər, səngi-məlamətddən

Ki, məlum ola dərd əhlinə qəbrim ol əlamətdən.

Məzarım üstə qoymun mil, əgər kuyində can versəm,

Qoyun bir sayə düşsün qəbrimə ol sərv qamətdən...

(Məhəmməd Füzuli. Əsərləri, Bakı, 1958, 1-ci cid, səh. 263).

Şair burada xəyali bir səhnə yaratmışdır. Adətən, kütlə sevmədiyi, qəbul etmədiyi şəxsləri daşa tutur, öz nifrətini və məzəmmətini bu yolla büruza verir. Füzuli eşq ilə dolu qəlbinin nadanlar tərəfindən dərk olunmamasına işarə edərək sanki üzünü həmin hissiyyatsız və laqeyd “bidərdlərə” (dərdsizlərə) tutaraq deyir ki, mənə istədiyiniz qədər tənə daşı atın. Hətta razıyam ki, o daşların altında qalım və atdığınız daşlar mənim qəbrimə çevrilsin. Yetər ki, özümdən sonrakı dərd əhlinə öz varlığım və ölümümlə nümunə ola bilim. Bu şəkildə eşq şəhidi olsam, qəbrimin üstünə başdaşı qoymağa da ehtiyac yoxdur. Buraxın, mövlam İmam Hüseynin (ə) mübarək məzarının günbəz və minarələrinin kölgəsi qəbrimin üstünə düşüb başdaşıma dönsün...

Şairin vəsiyyəti kimi səslənən bu beytlərə ölümündən sonra əməl edildi. Onu, özünün arzu etdiyi kimi İmam Hüseynin (ə) hərəmində dəfn etdilər və mübarək kölgələr onun məzarının torpağını əzizlədi...



Şərhlər

 
İnformasiya
Qonaq qrupunda olanlar istifadəçilər bu xəbərə şərh əlavə edə bilməz.
Banner

Sizin Reklam Burada

------------------------
------------------------

En Son Yükləmələr

Seyyid Peyman - En insan
Seyyid Peyman - Zeynəb Zeynəb
Hacı Sahib - Səfərdə olanın orucu
Hacı Sahib - Oruc tutan su içə bilər?
Hacı Sahib - Dəstəmazın danışması
Rusif Ucar - Üsyan
Hacı Sahib - İntizar
Hacı Sahib - İntizar çəkmək
Hacı Sahib - Kiçik günahı unutmaq
Hacı Şahin - Dini ehtiyac
Hacı Şahin - Diqqət eləmək
Hacı Şahin - Din təbliğ etmək
Hacı Eldayaq - Allah üçün
Hacı Eldayaq - Allahı unuduruq
Hacı Eldayaq - Allahımızı ucuz satırıq
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu Hacı Möhübbət - Şah səlamun aleyk
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu - Ağam Əbəlfəz
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu - Əli kimdir
Seyyid Peyman - Şah salamun aleyk
Hacı Sahib - Şəban ayının əməlləri
Vasif Vəsfinur - Xanım Zeynəb
Vasif Vəsfinur - Əbəlfəz
Kamran Fərat - Vətən marşı
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayinın duası
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayının savabı
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayında oruc olmaq
Hacı Samir - İmam Əli (ə) qızını Ömərə veribmi
Hacı Samir - Qiyamətin peşmançılığı
Hacı Samir - Bəni İsrail
Hacı Ramil - İnsanın batini və zahiri
Hacı Ramil - İnsan öləndən sonra
Hacı Ramil - Həsəd
Hacı Zahir Mirzəvi - Günahlardan yoruldum
Hacı Zahir Mirzəvi - Ağlama ey nuri eynim
Hadi Kazemi - Kərbəladır vətənim
Hadi Kazemi & Rza İgidoğlu - Su görəndə
Mamed Sadiq - Həzrət Əli
Mamed Sadiq - Hüseynim deyərəm
Mamed Sadiq - Gözlədiyim vardı mənim
Hacı Şahin - Coun
Hacı Şahin - Arzu və dua
Hacı Şahin - Allahın rəhminə sığınmaq
Hacı Sahib - Novruz Bayramının namazı
Hacı Sahib - Novruz Bayramının duası
Hacı Sahib - Novruz günü İslamda
Hacı Eldayaq - Bəhlul Danəndə və Harun ər Rəşid
Hacı Eldayaq - İmamın alimlərlə bəhsi
Hacı Eldayaq - Allahın qüdrəti
Hacı Eldayaq - Ana haqqı
Hacı Eldayaq - Ağlamaq
Hacı Sahib - Şəhidin haqqı
Hacı Sahib - Şəhidliyə şövq
Şəhidlik haqqında
Hacı Sahib - Şəhidlər haqqında
Fizuli Fəzli - Cəfəri Sadiq
Əbu Bəkr Cayır - Zeynəbim
Əhli-Beyt qrupu - Can Zeynəb
İntizar qrupu - Can Hüseynim
Heydəri Kərrar qrupu - İmam Rza
Hacı Sahib - xanım Zəhranın təkvini vilayəti
Hacı Sahib - Xanım Zəhranın şəfaəti
Hacı Ramil - Zəhracan
Elşən Xəzər - Ya Zəhra
Hacı Samir - Xanım Zəhra buyurur
Hacı Şahin - Xanım Zəhraya təvəssül
Vasif Vəsfinur - Zəhradadır dərmanın
Vasif Vəsfinur - Allah Allah
Vasif Vəsfinur - Əli oğlu Həsən
Vasif Vəsfinur - Qara zindanlara qardaş
Hacı Əhliman - Namaz qılanın ictimai vəzifəsi
Hacı Əhliman - Azanı gözəl səsli biri oxumalıdır
Hacı Əhliman - Hicablı xanım facebookda
Hacı Əhliman - Dindarın ailədə rəftarı
Hacı Əhliman - Geyiminizə fikir verin
Vasif Vəsfinur - İnsan bilə bilməz
Ağa Maştağalı Tərlan Maştağalı - İmamət tərəfə
Ağa Maştağalı Tərlan Maştağalı - İmamət tərəfə
Ammar Halwachi - Haydar
Hacı Zahir Mirzəvi - Əbəlfəz
Hacı Mehdi Dərbəndi - Xudaya
Hacı Ramil - Bədgüman insanlar
Hacı Ramil - Ailədə kişi və qadın
Hacı Ramil - Bəlanı tezləşdirən günahlar
Kamran Fərat - Zeynəb
Hacı Sahib - Yeni ili qeyd eləmək olar?
Muhəmməd Nardarani - Ya İmam Zaman
Muhəmməd Nardarani - Məzlum Həsən Əskəri
Badi Kubə - Ey vay Ruqəyyəm
Zühur İlahi nəğmələr qrupu - Gəl anacan
Dönməz Nuri Pərvin Quluzadə - Ya Hüseyn
Vasif Vəsfinur - Tərəfdarı-Hüseynəm
Vasif Vəsfinur - Ruqəyyə
Vasif Vəsfinur - Muxtaram
 

Ən Çox Oxunanlar

Təqvim

«    Sentyabr 2019    »
BeÇaÇCaCŞB
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30 

Quran Dinlə

Eşq Vilayəti

Banner

Hicab bağlamaq dərsləri


--------

--------

--------

--------

--------

--------

--------

 
 
Created by Donamor