RSS
 

Login:
Şifrə:
» » ƏRƏB ƏLİFBASININ ECAZI - ƏBCƏD

Xəbər lenti

"BİZ PEYĞƏMBƏRLƏR MİRAS QOYMURUQ" hədisinin dəlil göstərilməsi və onun cavabi
"BİZ PEYĞƏMBƏRLƏR MİRAS QOYMURUQ" hədisinin dəlil göstərilməsi və onun cavabi...
Vəhdət - günümüzün əsas ehtiyacı
Vəhdət - günümüzün əsas ehtiyacı...
Azərbaycan ədəbiyyatında İmam Hüseyn (ə) və Məhərrəmlik mövzusu
Azərbaycan ədəbiyyatında İmam Hüseyn (ə) və Məhərrəmlik mövzusu...
Siffeyn savaşı
Siffeyn savaşı...
Mübarək Ramazan ayında xüsusi diqqət edilməli 4 məqam: Ramazan ayının əməlləri
Mübarək Ramazan ayında xüsusi diqqət edilməli 4 məqam: Ramazan ayının əməlləri...
Ruhuna zülm edilən məzlum imam (İkinci hissə)
Ruhuna zülm edilən məzlum imam (İkinci hissə)...
İmam Zamana (ə.f) qarşı müxalifətin səbəbləri
İmam Zamana (ə.f) qarşı müxalifətin səbəbləri...
İzdivacda vasitəçilik
İzdivacda vasitəçilik...
Hədislərdə vəhdətə çağırış
Hədislərdə vəhdətə çağırış...
Erkən nikah: İslam buna “hə” deyirmi?
Erkən nikah: İslam buna “hə” deyirmi?...

Dini Üsiyyət

Saytı bəyəndin?

Bəli
Xeyr

Namaz vaxtları

Saat

Son Şərhlər

FaceBook

Qan yaddaşımız

Dini yьkləmələr


Hacı Sahib


Hacı Şahin


Ocaq Necad ağa


Firuqi ağa


Mir Cəfər ağa


Hacı Qürbət


Hacı Əhliman


Hacı Ələmdar


Hacı Ramil


Hacı Samir


Hacı Vasif

Reklam





Online SMS Yaz!
Online Sms:

ƏRƏB ƏLİFBASININ ECAZI - ƏBCƏD

 
Müəllif: Admin | Bölmə: Məqalələr | Vaxt: 26-12-2015, 22:41 | Şərh sayı: (0) | Baxılıb: 3374

ƏRƏB ƏLİFBASININ ECAZI - ƏBCƏD


ƏRƏB ƏLİFBASININ ECAZI - ƏBCƏD


Ərəb əlifbasındakı 28 hərfin hər birinin ədəd ekvivalentini müəyyən edən və beləliklə də istənilən ədədi hərf və söz vasitəsilə ifadə etməyə imkan verən sistem. «Əbcəd» sözü ərəb əlifbasının ilk 4 hərfindən («əlif», «be», «cim» və «dal») yaranıb. Əbcəd hesabına görə, 1-dən 1000-ə kimi bütün ədədlər 28 hərfin kombinasiyaları vasitəsilə göstərilə bilər. Bu 28 hərfi ardıcıl olaraq yadda saxlamaq üçün onları 8 sözdə birləşdirmişlər: əbcəd, həvvəz, hütti, kələmən, səfəs, qərəşət, səxəz və zəzəğ. Bu sözlərin hər hansı məna daşıdığı barədə məlumat yoxdur.
Əlifbanın ilk 9 hərfi 1-dən 9-a kimi tək rəqəmləri, sonrakı 9 hərf 10-dan 20-yə kimi onluq ədədləri, növbəti 9 hərf 100-dən 900-a kimi yüzlükləri, nəhayət, sonuncu hərf 1000 ədədini ifadə edir.
Əlif–1, be-2, cim-3, dal-4, he-5, vav-6, ze-7, ha-8, ta-9, ye-10, kaf-20, lam-30, mim-40, nun-50, sin-60, ayn-70, fa-80, sad-90, qaf-100, ra-200, şin-300, te-400, se-500, xa-600, zal-700, zad-800, za-900, ğayn-1000.
Hələ İslamdan çox-çox əvvəl ərəblər əbcəd hesabından geniş istifadə edirdilər. Lakin əbcəd hesabı öz inkişafının zirvə nöqtəsini məhz müsəlman mədəniyyətində tapdı.
Klassik Şərq ədəbiyyatına aid nümunələrdə əbcəd hesabına tez-tez rast gəlirik. Hər hansı mühüm olayın (məsələn, hökmdarın hakimiyyətə gəlişinin, böyük hərbi fəthlərin, möhtəşəm tikintilərin) tarixini çox zaman ədədlərlə deyid, sözlərlə ifadə edirdilər. Hətta şairlər də əksər hallarda öz əsərlərinin yazılma tarixini əbcəd hesabı ilə göstərirdilər.
Məsələn, Azərbaycan ədəbiyyatının şah əsərlərindən sayılan «Leyli və Məcnun» poemasının yazılma tarixini Füzuli belə ifadə edib:
Tarixinə düşdülər müvafiq,
Bir olmaq ilə ol iki aşiq.
Burada «aşiq» sözünün əbcəd hesabı 70+1+300+100=471-dir. Yuxarıdakı misrada «iki aşiq» ifadəsinə əsasən, bu ədədi ikiyə vurmalı, daha sonra isə «bir olmaq» ifadəsinə əsasən, üzərinə vahid əlavə etməliyik. Nəticədə 943 ədədi alınır ki, bu da «Leyli və Məcnun» poemasının hicri-qəməri təqvimlə yazılma tarixidir.
Hicri-qəməri 656-cı (miladi 1258-ci) ildə Abbasilər xilafətinin paytaxtı Bağdad şəhəri monqollar tərəfindən ələ keçiriləndə fars salnaməçiləri həmin tarixi əbcəd hesabına görə «xun», yəni «qan» kəlməsi ilə ifadə etdilər (xa-600, vav-6, nun-50). Çünki bu faciə zamanı şəhərdə xeyli qan tökülmüş, on minlərlə insan qətlə yetirilmişdi.
Maraqlıdır ki, dini mənbələrdə İslam müqəddəslərinin də əbcəd hesabına müraciət etmələri barədə bəzi məlumatlar mövcuddur. Məsələn, İmam Əli ibn Əbu Talibə aid edilən bir şeirdə belə deyilir:
Həzrət Musanın Allahla vədəsini iki dəfə götür,
Təbiət ünsürlərini bunların axırına əlavə et.
Sonra şahmat lövhəsinin xəttini bunların arasında yaz.
Bu, o şəxsin adıdır ki, həm mənim, həm də bütün ağıl sahiblərinin qəlbini özünə təslim edib.
Şeirin izahı belədir: Qurani-kərimdə buyurulur ki, Həzrət Musa Peyğəmbər Sina dağına 40 günlük münacata getmək barədə Allahla əhd etmişdi. 40 ədədinin əbcəd hesabında qarşılığı «mim» hərfidir. Təbiət ünsürlərinin sayı 4-dür: torpaq, su, od və hava. 4 isə əbcəd hesabında «dal» hərfi deməkdir. Nəhayət, şahmat taxtası eninə və uzununa 8 xanaya bölünüb. 8 rəqəmi əbcədlə «ha» hərfini göstərir. Beləliklə, iki «mim» hərfinin sonuna «dal» hərfini əlavə etsək, «ha»nı da bunların arasına yazsaq, «Mühəmməd» adını alarıq.
Əbcəd hesabı ilə «Allah», «lalə» və «hilal» sözlərinin hər birinin ekvivalenti 66-ya bərabərdir (əlif-1, lam-30 (iki dəfə hesablanır), he-5). Ona görə də, təsəvvüf aləmində aypara (hilal) və lalə Allah-təalanın rəmzi sayılır. «Aman» kəlməsi ilə Həzrət Mühəmməd Peyğəmbərin (s) adının əbcəd ekvivalenti də üst-üstə düşür (92 ədədi). Buna görə də, sufi şairləri öz əsərlərində bir qayda olaraq, «aman» sözü ilə İslam Peyğəmbərini haraya çağırırdılar.
Bəzi sözlərin əbcəd hesabı ilə yuvarlaq ədədə uyğun olması həmin sözlər haqqında mistik təsəvvürlərin yaranmasına səbəb olmuşdur. Məsələn, 1001 ədədinə ekvivalent olan «riza» kəlməsi təsəvvüfdə xüsusi yerə malikdir (ra-200, zad-800, əlif-1). Məşhur Azərbaycan şairi Nizaminin təxəllüsünün əbcəd qarşılığı da 1001-dir (nun-50, za-900, əlif-1, mim-40, ye-10).



Şərhlər

 
İnformasiya
Qonaq qrupunda olanlar istifadəçilər bu xəbərə şərh əlavə edə bilməz.
Banner

Sizin Reklam Burada

------------------------
------------------------

En Son Yükləmələr

Seyyid Peyman - En insan
Seyyid Peyman - Zeynəb Zeynəb
Hacı Sahib - Səfərdə olanın orucu
Hacı Sahib - Oruc tutan su içə bilər?
Hacı Sahib - Dəstəmazın danışması
Rusif Ucar - Üsyan
Hacı Sahib - İntizar
Hacı Sahib - İntizar çəkmək
Hacı Sahib - Kiçik günahı unutmaq
Hacı Şahin - Dini ehtiyac
Hacı Şahin - Diqqət eləmək
Hacı Şahin - Din təbliğ etmək
Hacı Eldayaq - Allah üçün
Hacı Eldayaq - Allahı unuduruq
Hacı Eldayaq - Allahımızı ucuz satırıq
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu Hacı Möhübbət - Şah səlamun aleyk
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu - Ağam Əbəlfəz
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu - Əli kimdir
Seyyid Peyman - Şah salamun aleyk
Hacı Sahib - Şəban ayının əməlləri
Vasif Vəsfinur - Xanım Zeynəb
Vasif Vəsfinur - Əbəlfəz
Kamran Fərat - Vətən marşı
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayinın duası
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayının savabı
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayında oruc olmaq
Hacı Samir - İmam Əli (ə) qızını Ömərə veribmi
Hacı Samir - Qiyamətin peşmançılığı
Hacı Samir - Bəni İsrail
Hacı Ramil - İnsanın batini və zahiri
Hacı Ramil - İnsan öləndən sonra
Hacı Ramil - Həsəd
Hacı Zahir Mirzəvi - Günahlardan yoruldum
Hacı Zahir Mirzəvi - Ağlama ey nuri eynim
Hadi Kazemi - Kərbəladır vətənim
Hadi Kazemi & Rza İgidoğlu - Su görəndə
Mamed Sadiq - Həzrət Əli
Mamed Sadiq - Hüseynim deyərəm
Mamed Sadiq - Gözlədiyim vardı mənim
Hacı Şahin - Coun
Hacı Şahin - Arzu və dua
Hacı Şahin - Allahın rəhminə sığınmaq
Hacı Sahib - Novruz Bayramının namazı
Hacı Sahib - Novruz Bayramının duası
Hacı Sahib - Novruz günü İslamda
Hacı Eldayaq - Bəhlul Danəndə və Harun ər Rəşid
Hacı Eldayaq - İmamın alimlərlə bəhsi
Hacı Eldayaq - Allahın qüdrəti
Hacı Eldayaq - Ana haqqı
Hacı Eldayaq - Ağlamaq
Hacı Sahib - Şəhidin haqqı
Hacı Sahib - Şəhidliyə şövq
Şəhidlik haqqında
Hacı Sahib - Şəhidlər haqqında
Fizuli Fəzli - Cəfəri Sadiq
Əbu Bəkr Cayır - Zeynəbim
Əhli-Beyt qrupu - Can Zeynəb
İntizar qrupu - Can Hüseynim
Heydəri Kərrar qrupu - İmam Rza
Hacı Sahib - xanım Zəhranın təkvini vilayəti
Hacı Sahib - Xanım Zəhranın şəfaəti
Hacı Ramil - Zəhracan
Elşən Xəzər - Ya Zəhra
Hacı Samir - Xanım Zəhra buyurur
Hacı Şahin - Xanım Zəhraya təvəssül
Vasif Vəsfinur - Zəhradadır dərmanın
Vasif Vəsfinur - Allah Allah
Vasif Vəsfinur - Əli oğlu Həsən
Vasif Vəsfinur - Qara zindanlara qardaş
Hacı Əhliman - Namaz qılanın ictimai vəzifəsi
Hacı Əhliman - Azanı gözəl səsli biri oxumalıdır
Hacı Əhliman - Hicablı xanım facebookda
Hacı Əhliman - Dindarın ailədə rəftarı
Hacı Əhliman - Geyiminizə fikir verin
Vasif Vəsfinur - İnsan bilə bilməz
Ağa Maştağalı Tərlan Maştağalı - İmamət tərəfə
Ağa Maştağalı Tərlan Maştağalı - İmamət tərəfə
Ammar Halwachi - Haydar
Hacı Zahir Mirzəvi - Əbəlfəz
Hacı Mehdi Dərbəndi - Xudaya
Hacı Ramil - Bədgüman insanlar
Hacı Ramil - Ailədə kişi və qadın
Hacı Ramil - Bəlanı tezləşdirən günahlar
Kamran Fərat - Zeynəb
Hacı Sahib - Yeni ili qeyd eləmək olar?
Muhəmməd Nardarani - Ya İmam Zaman
Muhəmməd Nardarani - Məzlum Həsən Əskəri
Badi Kubə - Ey vay Ruqəyyəm
Zühur İlahi nəğmələr qrupu - Gəl anacan
Dönməz Nuri Pərvin Quluzadə - Ya Hüseyn
Vasif Vəsfinur - Tərəfdarı-Hüseynəm
Vasif Vəsfinur - Ruqəyyə
Vasif Vəsfinur - Muxtaram
 

Təqvim

«    Dekabr 2019    »
BeÇaÇCaCŞB
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031 

Quran Dinlə

Eşq Vilayəti

Banner

Hicab bağlamaq dərsləri


--------

--------

--------

--------

--------

--------

--------

 
 
Created by Donamor