RSS
 

Login:
Şifrə:
» » İohann Volfhanq Höte: "Quran - kitabların kitabıdır"

Xəbər lenti

"BİZ PEYĞƏMBƏRLƏR MİRAS QOYMURUQ" hədisinin dəlil göstərilməsi və onun cavabi
"BİZ PEYĞƏMBƏRLƏR MİRAS QOYMURUQ" hədisinin dəlil göstərilməsi və onun cavabi...
Vəhdət - günümüzün əsas ehtiyacı
Vəhdət - günümüzün əsas ehtiyacı...
Azərbaycan ədəbiyyatında İmam Hüseyn (ə) və Məhərrəmlik mövzusu
Azərbaycan ədəbiyyatında İmam Hüseyn (ə) və Məhərrəmlik mövzusu...
Siffeyn savaşı
Siffeyn savaşı...
Mübarək Ramazan ayında xüsusi diqqət edilməli 4 məqam: Ramazan ayının əməlləri
Mübarək Ramazan ayında xüsusi diqqət edilməli 4 məqam: Ramazan ayının əməlləri...
Ruhuna zülm edilən məzlum imam (İkinci hissə)
Ruhuna zülm edilən məzlum imam (İkinci hissə)...
İmam Zamana (ə.f) qarşı müxalifətin səbəbləri
İmam Zamana (ə.f) qarşı müxalifətin səbəbləri...
İzdivacda vasitəçilik
İzdivacda vasitəçilik...
Hədislərdə vəhdətə çağırış
Hədislərdə vəhdətə çağırış...
Erkən nikah: İslam buna “hə” deyirmi?
Erkən nikah: İslam buna “hə” deyirmi?...

Dini Üsiyyət

Saytı bəyəndin?

Bəli
Xeyr

Namaz vaxtları

Saat

Son Şərhlər

FaceBook

Qan yaddaşımız

Dini yьkləmələr


Hacı Sahib


Hacı Şahin


Ocaq Necad ağa


Firuqi ağa


Mir Cəfər ağa


Hacı Qürbət


Hacı Əhliman


Hacı Ələmdar


Hacı Ramil


Hacı Samir


Hacı Vasif

Reklam





Online SMS Yaz!
Online Sms:

İohann Volfhanq Höte: "Quran - kitabların kitabıdır"

 
Müəllif: Admin | Bölmə: Qurani-Kərim | Vaxt: 26-11-2015, 01:36 | Şərh sayı: (0) | Baxılıb: 2973

İohann Volfhanq Höte: "Quran - kitabların kitabıdır"


İohann Volfhanq Höte: "Quran - kitabların kitabıdır"


İohann Volfhanq Hötenin yaradıcılığı XVIII əsrin sonları - XIX əsrin əvvəllərindəki Almaniyanın milli mədəniyyətində ən mühüm yerlərdən birini tutur. Şairin həyat yolunu və ədəbi irsini öyrənən bir çox tədqiqatçılar etiraf edirlər ki, onun fəlsəfi, ədəbi və elmi əsərlərinin almanlar üçün əhəmiyyəti, ingilislər üçün Şekspirin, ruslar üçün Puşkinin əsərlərinin əhəmiyyəti qədər böyükdür.

Hötenin həyat kredosunu müəyyən edən sübutlar sırasına onun öz dostlarına və yaxınlarına yazdığı məktublar, eləcə də, 1771-72-ci illər arasında mütaliə etdiyi müqəddəs Quranın və məşhur sufi şair Hafiz Şirazinin "Divan"ının güclü təsiri altında qələmə aldığı "Qərb-Şərq Divanı" adlı silsilə şeirlər aiddir.

Höte nümayişkaranə şəkildə özünü müsəlman adlandırmasa da, onun bir çox əsərlərində İslama və bu dinin ilahi-mənəvi dəyərlərinə isti münasibəti aydın sezilməkdədir. Maraqlıdır ki, Hötenin dünya, varlığın mahiyyəti, bəşəriliklə ilahiliyin nisbəti barədə təsəvvürləri həmin problemlərə İslamın baxış tərzi ilə xeyli üst-üstə düşür. Höte müsəlman idimi? Bu sualın cavabını yalnız Allah bilir. Lakin dəqiq məlumdur ki, o, müqəddəs Quranı - ilahi vəhy, Həzrəti Muhəmmədi (s) - Allahın peyğəmbəri kimi qəbul edirdi.

1995-ci ildə Veymar şəhərində şeyx Əbdülqadir əl-Murabitin rəhbərliyi altında bir qrup tədqiqatçı alim Hötenin əsərlərini və məktublarını öyrənmiş və sonda şeyx Murabit Hötenin müsəlman olduğu barədə fətva vermişdi. Aşağıdakı məqalədə həmin fətvanın əsaslandırılmasına yardım göstərmiş materialların qısa xülasəsi təqdim olunur.


"Bizim hamımız İslam əqidəsində yaşayırıq"


Hötenin düşüncəsinə görə, insan bütünlükdə ilahi iradəyə, dünyanı xəlq etmiş vahid Yaradanın iradəsinə tabedir. O, insanın mahiyyətini də məhz bu qeydsiz-şərtsiz tabeçilikdə görür və bu duyğunu İslamdakı Allaha təslimçiliklə eyniləşdirirdi. Şair dəfələrlə bildirirdi ki, deyilən mənada onun özü də müsəlmandır. "Qərb-Şərq Divan"ına aid olan şeirlərin birində Höte bu barədə yazırdı (yazıda şeirlərin nəsrlə sərbəst tərcüməsi verilir):

Bu və ya digər bir məsələ barəsində
Öz fikirlərini yeri gəldi-gəlmədi söyləmək nə gülüncdür.
Axı, əgər İslam - Allaha təslim olmaqdırsa,
Bizim hamımız İslam əqidəsində yaşayırıq və bu əqidədə öləcəyik.

Bu konsepsiya bir sıra başqa tarixi sənədlərdə də öz təsdiqini tapır. Höte "Qərb-Şərq Divanı barədə qeyd və oçerklər"də yazır: "Vahid Allaha inam həmişə insanın ruhunu dirçəldir, çünki insanın daxili vəhdətinin meyarı kimi çıxış edir". Şair Allaha təslimiyyətin və ibadətin üstünlüklərini şövqlə bu cür ifadə edir: "Allahın 99 sifətini əhatə edən adlarını zikr etmək məqsədilə muhəmmədi (yəni müsəlman) təsbehini çevirmək özü-özlüyündə ən gözəl dua növüdür. Yaradana məxsus olan sübuti (yəni mövcud olan) və səlbi (yəni mövcud olmayan) sifətlərin eyni zamanda yad edilməsi Onun mahiyyətinin dərk olunmamasından xəbər verir. Dua edən şəxs heyran və valeh halda Onun iradəsinə tabe olur və aramlıq tapır…"

Elə bu mövqedən çıxış edərək Höte təsadüfləri və sadə uyğunluqları rədd edir. Onun əqidəsinə görə, insanın başına gələn hər bir hadisə - Allahın insana bildirmək istədiyi xüsusi işarələr və ibrətlərdən ibarətdir. Şair 1807-ci ilin noyabrında Reymerə məktubunda yazırdı: "İnsanlar dərk edə bilmədikləri və xoşbəxtlik anında tam mənası ilə təzahür edən bütün naməlum qüvvələri təsadüf adlandırırlar. Lakin bu, təsadüf deyil. Bu, ən xırda şeydə belə öz böyüklüyünü göstərən və duyulmadan hər yerdə mövcud olan Allahdır".

Qeybdən işarələr


1813-cü ilin payızında (Höte "Qərb-Şərq Divanı" üzərində işə başlamazdan azacıq əvvəl) bir alman əsgəri onun üçün İspaniyadan Qurani-Kərimin sonuncu - "Nas" surəsi yazılmış qədim bir ərəb əlyazması gətirir. Sonralar Höte öz şərqşünas dostlarının köməyi ilə həmin surəni köçürərək, mənasını anlamağa çalışır. Şair sonralar həmişə bu hadisəni Allahdan göndərilən ilahi əlamət kimi yozurdu.

1814-cü ilin yanvarında baş vermiş daha bir hadisə də Höte üçün ilahi nişanə olur: O, rus ordusunda xidmət edən müsəlman başqırdların camaat namazını müşahidə etmək imkanı qazanır. Namaz Veymardakı protestant gimnaziysında qılınırdı. Namazın müşahidəsi Höteyə çox güclü mənəvi təsir göstərir.

İllər ötdükcə, Hötenin ilahi qəza-qədərə imanı artır və möhkəmlənirdi. O, yazırdı:

Əgər Allah məni balaca bir həşərat kimi yaratsaydı,
Mən yenə insanın qapısında həşərat olardım.

1830-cu il sentyabrın 20-də Tselterə ünvanladığı məktubda Höte öz həyatından təsirli bir nümunəni qeyd edir. Çox yaxın bildiyi bir adamın - Kristiananın ölümündən sonra Höte özünü tamamilə bədbəxt hiss edirdi. Öz tənhalığını məhəbbətlə doldurmağa çalışan şair Marianna fon Villemer adlı qadınla evlənmək qərarına gəlir. Lakin Mariannaya evlənmək təklifi etmək üçün yanına gedərkən, yolda onun mindiyi kareta sınır. Höte bu hadisəni qarşıdakı məqsədə çatmaq üçün inadkarlıq göstərməmək barədə xəbərdarlıq kimi qəbul edir və evlənmək firindən əl çəkir.

Höte məktubu bu ifadələrlə sona çatdırır: "Beləliklə, biz İslamda (İlahi İradəyə tam təslimiyyətdə) qalmalıyıq… Bu sözə heç bir əlavəm yoxdur".

1831-ci ildə xeyli insanın həyatına son qoymuş vəba xəstəliyi tüğyan etdiyi zaman şair öz dostlarından birinə təsəlli verərək yazırdı: "Burada heç kim heç kəsə məsləhətlə yardım göstərə bilməz; bu məsələdə hər kəs qərarı özü verir. Özümüzü aldatmaq üçün hansı formanı seçsək də, biz İslamda yaşayırıq" (Adel Şopenhauerə məktub, 19 sentyabr 1831-ci il).

Muhəmməd (s) və İsa (ə) - Allahın peyğəmbərləri


Höte inanırdı ki, Allah insanlarla peyğəmbərlər vasitəsilə danışır. 1819-cu ildə Blümentala yazdığı məktubda o, Quranın "İbrahim" surəsinin 4-cü ayəsinə istinad edərək, Həzrəti Muhəmmədin (s) peyğəmbərlik missiyasının doğruluğuna inandığını etiraf edir: "Həqiqətən, Allah Quranda bizə deyir: "Biz hər bir peyğəmbəri yalnız öz millətinin dilində danışan göndərdik ki, Allahın əmrlərini onlara izah edə bilsin"".

Bundan daha bir neçə il əvvəl ""Qərb-Şərq Divanı" barədə qeyd və oçerklər"də Höte peyğəmbəri şairdən fərqləndirən cəhətlərdən söz açır və Həzrəti Muhəmmədin (s) peyğəmbərlik missiyasının həqiqiliyini vurğulayırdı: "O, şair deyil, peyğəmbərdir. Onun Quranı - ilahi qanundur, insan tərəfindən əyləncə məqsədilə və ya ümumi maarifi artırmaq üçün yazılmış kitab deyil".

"Muhəmməd" şeirində Höte peyğəmbərlik missiyası barəsindəki təsəvvürlərini obrazlı dilə çevirməklə, Peyğəmbəri daim artaraq nəhəng mənəvi güc qazanan, genişlənib təntənə ilə okeana - İlahi Qüdrətin simvoluna qovuşan bulağa bənzədir. Peyğəmbərin dini dühası digər insanları - xırda irmaqları öz ardınca aparır. 1816-cı il yanvarın 27-də "Paralipomen"in əlyazasmasında (Paraliromena III, 31 of the "Divan") şair yazır: "Yaradılmış varlıqların başı Muhəmməddir".

"Divan"ın daha bir şeirində Höte İsa (ə) barədə xristian anlayışından açıq-aşkar şəkildə imtina edir, vahid Allaha, Muhəmmədlə (s) İsanın (ə) peyğəmbərlik missiyasına inamı bu fikrə qarşı qoyur.

İsa pak-pakizə idi və tək vahid Allaha tapınırdı.
İsanı Allahın özü qədər böyütmək Allahı təhqir edirdi.
Qoy camaat Muhəmmədin bizə qədər ötürüb-çatdırdığı həqiqəti görsün.
O (Muhəmməd), Vahid Allahı dərk etməklə bütün dünyanı tabeçilikdə saxladı.

Bu illər ərzində Höte Şərqin ədəbi və mədəni irsinə qarşı marağını itirməmişdi. 1814-15-ci illərdə İenada ""Qərb-Şərq Divanı" barədə qeyd və oçerklər" üzərində işləyərkən Paulyus, Lorsbax və Kozeqarten kimi şərqşünas professorların rəhbərliyi altında Höte ərəb dlini öyrənirdi. 70 yaşı tamam olan il şair yazırdı ki, o, "peyğəmbərə Quranın nazil edildiyi gecəni (Qədr gecəsi) lazımi şəkildə qeyd etmək" fikrindədir.

Quran əsrlərlə öncə vardımı?
Mən bunları çox da yaxşı anlamıram.
Lakin bir müsəlman kimi hesab edirəm ki,
Quran kitabların kitabıdır.

Höte Qurani-Kərimin dilinin gözəlliyinə və möhtəşəmliyinə, bu kitabın dərin dini və fəlsəfi mənalarına heyran idi. O, ilk növbədə təktanrılıq və aləmin yaradılışı mövzularına daha çox diqqət yetirirdi. Bu, şair tərəfindən Quranın ayrı-ayrı ayələrinin alman dilinə 1771-72-ci illərdə edilmiş tərcümələrindən də görünür ("Bəqərə" surəsi). Höte elə ayələri seçir ki, onlarda təbiət və təbii hadisələr ilahi qanunun əlamətləri kimi təqdim edilir, bir çox təbiət hadisələrində qüdrətli Allahın təkliyinin ifadə edildiyi vurğulanır. Şair yazır ki, biz Allahın böyüklüyünü ən xırda əşyalarda da görməliyik; bunun üçün o, "Bəqərə" surəsinin 26-cı ayəsindəki ağcaqanad misalını göstərir.

Höte həmişə Qurani-Kərimin latın, ingilis, alman və fransız dillərinə edilmiş tərcümələrinin yetərsiz və naqis olduğunu hiss edir, durmadan yeni tərcümələr axtarırdı. O, ərəb dili dərsliklərini, səyahətnamələri, şeirləri, Rumi, Cami, Hafiz, Sədi və Əttarın oricinal əsərlərini, Quran təfsirlərini, fiqh mənbələrini, Muhəmməd Peyğəmbər (s) barədə kitabları səylə oxuyurdu.

P.S. 1832-ci il martın 22-də Höte ölüm yatağında çabalayarkən, bəzi müasirlərinin xatırlatdığı kimi, əli ilə səmada hərflər cızırmış. O zaman ətrafındakılar şairin əlinin hərəkətini izləyərək, öz ikinci adının (Wolfhang) baş hərfini - "W" hərfini yazmaq istədiyini zənn etmişdilər. Hötenin İslam dininə münasibətini və son nəfəsində şairin ətrafını bürümüş insanların ərəb əlifbasını bilmədiklərini nəzərə alaraq, o zamanlar "W" kimi anlaşılmış hərfin əslində bəlkə də ərəbcə "Allah" kəlməsi olduğunu iddia edənlər də vardır. Əgər deyilənlərə inansaq, şair son nəfəsində də Allahı unutmur və işarə ilə Onun adını zikr edirmiş.

Natiq Rəhimov



Şərhlər

 
İnformasiya
Qonaq qrupunda olanlar istifadəçilər bu xəbərə şərh əlavə edə bilməz.
Banner

Sizin Reklam Burada

------------------------
------------------------

En Son Yükləmələr

Seyyid Peyman - En insan
Seyyid Peyman - Zeynəb Zeynəb
Hacı Sahib - Səfərdə olanın orucu
Hacı Sahib - Oruc tutan su içə bilər?
Hacı Sahib - Dəstəmazın danışması
Rusif Ucar - Üsyan
Hacı Sahib - İntizar
Hacı Sahib - İntizar çəkmək
Hacı Sahib - Kiçik günahı unutmaq
Hacı Şahin - Dini ehtiyac
Hacı Şahin - Diqqət eləmək
Hacı Şahin - Din təbliğ etmək
Hacı Eldayaq - Allah üçün
Hacı Eldayaq - Allahı unuduruq
Hacı Eldayaq - Allahımızı ucuz satırıq
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu Hacı Möhübbət - Şah səlamun aleyk
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu - Ağam Əbəlfəz
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu - Əli kimdir
Seyyid Peyman - Şah salamun aleyk
Hacı Sahib - Şəban ayının əməlləri
Vasif Vəsfinur - Xanım Zeynəb
Vasif Vəsfinur - Əbəlfəz
Kamran Fərat - Vətən marşı
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayinın duası
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayının savabı
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayında oruc olmaq
Hacı Samir - İmam Əli (ə) qızını Ömərə veribmi
Hacı Samir - Qiyamətin peşmançılığı
Hacı Samir - Bəni İsrail
Hacı Ramil - İnsanın batini və zahiri
Hacı Ramil - İnsan öləndən sonra
Hacı Ramil - Həsəd
Hacı Zahir Mirzəvi - Günahlardan yoruldum
Hacı Zahir Mirzəvi - Ağlama ey nuri eynim
Hadi Kazemi - Kərbəladır vətənim
Hadi Kazemi & Rza İgidoğlu - Su görəndə
Mamed Sadiq - Həzrət Əli
Mamed Sadiq - Hüseynim deyərəm
Mamed Sadiq - Gözlədiyim vardı mənim
Hacı Şahin - Coun
Hacı Şahin - Arzu və dua
Hacı Şahin - Allahın rəhminə sığınmaq
Hacı Sahib - Novruz Bayramının namazı
Hacı Sahib - Novruz Bayramının duası
Hacı Sahib - Novruz günü İslamda
Hacı Eldayaq - Bəhlul Danəndə və Harun ər Rəşid
Hacı Eldayaq - İmamın alimlərlə bəhsi
Hacı Eldayaq - Allahın qüdrəti
Hacı Eldayaq - Ana haqqı
Hacı Eldayaq - Ağlamaq
Hacı Sahib - Şəhidin haqqı
Hacı Sahib - Şəhidliyə şövq
Şəhidlik haqqında
Hacı Sahib - Şəhidlər haqqında
Fizuli Fəzli - Cəfəri Sadiq
Əbu Bəkr Cayır - Zeynəbim
Əhli-Beyt qrupu - Can Zeynəb
İntizar qrupu - Can Hüseynim
Heydəri Kərrar qrupu - İmam Rza
Hacı Sahib - xanım Zəhranın təkvini vilayəti
Hacı Sahib - Xanım Zəhranın şəfaəti
Hacı Ramil - Zəhracan
Elşən Xəzər - Ya Zəhra
Hacı Samir - Xanım Zəhra buyurur
Hacı Şahin - Xanım Zəhraya təvəssül
Vasif Vəsfinur - Zəhradadır dərmanın
Vasif Vəsfinur - Allah Allah
Vasif Vəsfinur - Əli oğlu Həsən
Vasif Vəsfinur - Qara zindanlara qardaş
Hacı Əhliman - Namaz qılanın ictimai vəzifəsi
Hacı Əhliman - Azanı gözəl səsli biri oxumalıdır
Hacı Əhliman - Hicablı xanım facebookda
Hacı Əhliman - Dindarın ailədə rəftarı
Hacı Əhliman - Geyiminizə fikir verin
Vasif Vəsfinur - İnsan bilə bilməz
Ağa Maştağalı Tərlan Maştağalı - İmamət tərəfə
Ağa Maştağalı Tərlan Maştağalı - İmamət tərəfə
Ammar Halwachi - Haydar
Hacı Zahir Mirzəvi - Əbəlfəz
Hacı Mehdi Dərbəndi - Xudaya
Hacı Ramil - Bədgüman insanlar
Hacı Ramil - Ailədə kişi və qadın
Hacı Ramil - Bəlanı tezləşdirən günahlar
Kamran Fərat - Zeynəb
Hacı Sahib - Yeni ili qeyd eləmək olar?
Muhəmməd Nardarani - Ya İmam Zaman
Muhəmməd Nardarani - Məzlum Həsən Əskəri
Badi Kubə - Ey vay Ruqəyyəm
Zühur İlahi nəğmələr qrupu - Gəl anacan
Dönməz Nuri Pərvin Quluzadə - Ya Hüseyn
Vasif Vəsfinur - Tərəfdarı-Hüseynəm
Vasif Vəsfinur - Ruqəyyə
Vasif Vəsfinur - Muxtaram
 

Ən Çox Oxunanlar

Təqvim

«    Sentyabr 2019    »
BeÇaÇCaCŞB
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30 

Quran Dinlə

Eşq Vilayəti

Banner

Hicab bağlamaq dərsləri


--------

--------

--------

--------

--------

--------

--------

 
 
Created by Donamor