RSS
 

Login:
Şifrə:
» » Qeybətin kəffarəsi (cəriməsi)

Xəbər lenti

"BİZ PEYĞƏMBƏRLƏR MİRAS QOYMURUQ" hədisinin dəlil göstərilməsi və onun cavabi
"BİZ PEYĞƏMBƏRLƏR MİRAS QOYMURUQ" hədisinin dəlil göstərilməsi və onun cavabi...
Vəhdət - günümüzün əsas ehtiyacı
Vəhdət - günümüzün əsas ehtiyacı...
Azərbaycan ədəbiyyatında İmam Hüseyn (ə) və Məhərrəmlik mövzusu
Azərbaycan ədəbiyyatında İmam Hüseyn (ə) və Məhərrəmlik mövzusu...
Siffeyn savaşı
Siffeyn savaşı...
Mübarək Ramazan ayında xüsusi diqqət edilməli 4 məqam: Ramazan ayının əməlləri
Mübarək Ramazan ayında xüsusi diqqət edilməli 4 məqam: Ramazan ayının əməlləri...
Ruhuna zülm edilən məzlum imam (İkinci hissə)
Ruhuna zülm edilən məzlum imam (İkinci hissə)...
İmam Zamana (ə.f) qarşı müxalifətin səbəbləri
İmam Zamana (ə.f) qarşı müxalifətin səbəbləri...
İzdivacda vasitəçilik
İzdivacda vasitəçilik...
Hədislərdə vəhdətə çağırış
Hədislərdə vəhdətə çağırış...
Erkən nikah: İslam buna “hə” deyirmi?
Erkən nikah: İslam buna “hə” deyirmi?...

Dini Üsiyyət

Saytı bəyəndin?

Bəli
Xeyr

Namaz vaxtları

Saat

Son Şərhlər

FaceBook

Qan yaddaşımız

Dini yьkləmələr


Hacı Sahib


Hacı Şahin


Ocaq Necad ağa


Firuqi ağa


Mir Cəfər ağa


Hacı Qürbət


Hacı Əhliman


Hacı Ələmdar


Hacı Ramil


Hacı Samir


Hacı Vasif

Reklam





Online SMS Yaz!
Online Sms:

Qeybətin kəffarəsi (cəriməsi)

 
Müəllif: Admin | Bölmə: Məqalələr | Vaxt: 21-05-2016, 21:38 | Şərh sayı: (0) | Baxılıb: 2240

Qeybətin kəffarəsi (cəriməsi)


Qeybətin kəffarəsi (cəriməsi)Kəffarə günahın təsirini itirib Allah-təalanın bağışlamaq və əfv etmək şəraitini yaradan əmələ deyilir. Təbii ki, hər bir günahın özünəməxsus kəffarəsi vardır. Qeybət elə günahlardandır ki, iki mənfi təsirə malikdir:
1) Allah əmrinə tabe olmamaq;
2) bir və ya bir neçə Tanrı bəndəsini incidib narahat etmək.
Buna görə də bu təsirləri yox etmək üçün bir çıxış yolu fikirləşib münasib cərimə ödəmək lazımdır. İnsan Allah qanunlarından boyun qaçırdığına görə diqqətli olub Tanrının onu bağışlamasına və əfv etməsinə şərait yaratmalı, başqalarının hüququnu pozduğuna görə isə onlardan üzr istəyib razı salmalıdır. Çünki onlar razı olmayınca Allah-təala da razı olmayacaqdır. Feyz Kaşani qeybətin kəffarəsi və insanın aludə olduğu günahdan paklanması üçün nə edəcəyi barədə buyurur: "Qeybət edən şəxs gərək peşmançılığını bildirib tövbə etsin. Allahın onun boynunda olan haqqını ödəmək üçün etdiyi nalayiq əməllərə görə (etdiyi qeybətə görə) təəssüflənsin, sonra qeybətini etdiyi şəxsin yanına gedib ondan halallıq alsın. Bu yolla o, etdiyi qeybətin günahından azad olar". Sonra isə yenə yazır: "Halallıq almaq istəyən şəxs etdiyi əməllərə görə gərək təəssüflənib kədərlənsin, həqiqətən, öz əməlindən peşman olsun. Riyakarcasına özünü peşman olmuş kimi göstərməsin. İkiüzlü və riyakar adam təqvalı kimi görünmək üçün özünü kədərli göstərir, halbuki batində öz əməlindən peşman deyildir. Əslində, belə tövbə edən şəxs ayrı bir günaha-riyaya da batmış olur..."
Mühüm bir mətləb:
Bütün insanlar Tanrının hökmlərindən kənara çıxaraq bu və ya digər dərəcədə günah sahibi olurlar. Heç kim də iddia edə bilməz ki, ömründə heç bir günaha batmamışdır. Deməli, bütün bəşər övladı günahkardır. (Məsumlardan(ə) başqa) Başqa bir tərəfdən də Allah-təala tövbə və qayıdış yolunu insanların üzünə açıq qoymuşdur. Onlar tövbə etmək, əfv diləmək yolu ilə etdikləri günahların yerini pak əməllərlə doldurub Allah dərgahında tövbə etdikdən sonra ikinci dəfə olaraq təqva və ibadət yolu ilə gedə bilərlər. Buna görə də "Qurani-Kərim”in, Əhli-beyt(ə)-ın insanları tövbəyə dəvət, təşviq etmək üçün söylədikləri bəzi ayə və hədisləri burada qeyd edirik.
«Quran»da tövbəyə dəvət:
"(Ey peyğəmbər! Mənim adımdan qullarıma) De: "Ey Mənim (günah törətməklə) özlərinə zülm etməkdə həddi aşmış bəndələrim! Allahın rəhmindən ümidsiz olmayın. Allah (tövbə etdikdə) bütün günahları bağışlayır. Həqiqətən, O, bağışlayandır, rəhm edəndir! (tövbə edib) Rəbbinizə dönün..." («Zümər»-53, 54)
"Rəbbiniz Özü-Özünə rəhmli olmağı yazmışdır (bəndələrinə qarşı rəhmli olmağı əzəldən Özü-Özü üçün müəyyən etmişdir) ki, sizlərdən hər kəs pis iş görsə, sonra da tövbə edib düzəlsə, (Allah onungünahından keçər). Şübhəsiz ki,Allah bağışlayandır, rəhm edəndir!" («Ənam»-54)
"Şübhəsiz ki, Mən həm tövbə edib iman gətirəni və yaxşı işlər görüb sonra da doğru yolu tutanı çox bağışlayanam!" («Taha»-82)
"Allah (günahından) tövbə edənləri, (təmiz və pak) olanları sevər". («Bəqərə»-222)
"Günahları bağışlayan, tövbələri qəbul edən..." («Möminun»-3)
"Bəndələrin tövbəsini O qəbul edəndir, günahları O bağışlayır və sizin nə etdiyinizi də O bilir". («Şüəra»-25)
Rəvayətlərdə tövbəyə dəvət:
Rəvayətlərdə də "Qurani-Kərim”də olduğu kimi, günahkar insanlar tövbəyə dəvət edilir. Peyğəmbər(s) buyurur:
"Tövbə edən şəxs günahı olmayan şəxs kimidir.”
Başqa bir hədisdə İmam Baqir(ə) buyurur:
"Allah-təala öz bəndəsinin tövbəsinə gecə vaxtı səhrada miniyini azuqəsi ilə birgə itirib sonradan tapan kişidən artıq sevinir. Deməli, Allah-təala bəndəsinin tövbəsində itirdiyini yenidən tapan şəxsdən daha artıq şaddır.”
Bu, minik və yol azuqəsi əsas yaşayış vasitələri hesab olunan o dövrün insanlarının ümumi fikri ilə uyğun olan bir misaldır.
Nəticə:
Qeybət edən şəxs günahının cəriməsini ödəməlidir. Cərimələrdən biri də tövbə etmək və bağışlanmağını diləməkdir. Biz Feyz Kaşaninin "Tövbə gərək həqiqi olsun. Zahirdə özünü tövbəkar kimi göstərib batində əməlindən peşman olmayan riyakar şəxsin etdiyi tövbə kimi yox” - buyurduğu kəlamına əsasən tövbənin həqiqi mənasını araşdırırıq, çünki heç kim dili ilə günahlarını tövbə edərkən bağışlanmış olduğunu güman etməsin. Bəhs (tövbə) çox geniş olduğundan bu barədə üç hədis qeyd etməklə kifayətlənib əsas mətləbə qayıdırıq.
Tövbənin qəbulolma şərtləri:
Bu hədislərdən belə anlaşılır ki, tövbənin bir neçə əsas şərti vardır və bu şərtlərsiz heç bir tövbə qəbul olunmur:
1) Əbu Səbban Kinani adlı bir şəxs deyir: "Həzrət İmam Sadiq(ə)-dən "Ey iman gətirənlər! Allaha səmimi qəlbdən tövbə edin.” («Təhrim» - 8) ayəsinin mənasını soruşdum. O həzrət buyurdu: "Yəni bəndə günahdan tövbə edib bir daha günaha batmasın.”
2) Məaz ibn Cəbəl Peyğəmbər(s)-dən soruşdu ki, səmimi-qəlbdən tövbə etmək nədir? Buyurdu: "Səmimi-qəlbdən tövbə etmək sağılmış südün bir daha öz yerinə qayıtmayacağı kimi, tövbəkarın da bir daha günaha tərəf dönməməsidir.”
3) Həzrəti- Əli(ə)-nin kəlamlarından:
"Əmirəlmöminin Əli(ə) yanındakı "Əstəğfirullah” (Allahdan bağışlanmaq diləyirəm) deyən şəxsə buyurdu: "Anan halına ağlasın! İstiğfar bilirsənmi nədir? İstiğfar ali dərəcələrə sahib olanlar üçündür. O bir kəlmədir, amma sətiraltı mənası və bir neçə mərhələsi vardır:
Birinci mərhələ keçmişindən peşman olmaqdır.
İkinci mərhələdə həmişəlik qəti qərara gələsən ki, bir daha o günaha tərəf dönməyəcəksən.
Üçüncü mərhələdə hüququnu pozduğun adamların haqqını onlara qaytarasan, belə ki Allah dərgahına qayıdarkən boynunda heç bir kəsin haqqı olmamalıdır.
Dördüncü mərhələ yerinə yetirmədiyin vacib əməlləri ödəməkdir.
Beşinci mərhələdə günahına peşman olmağının şiddətindən bədəninin haramdan bağlanmış ətini o qədər əridəsən ki, ondan bir şey qalmasın və yerinə təzə ət gəlsin.
Altıncı mərhələdə isə günah edərkən çəkdiyin ləzzət kimi, ibadət və itaətin də zəhmətini çəkəsən. Bu mərhələləri yerinə yetirdikdən sonra "Əstəğfirullah” (Allahdan bağışlanmaq istəyirəm) deyərsən.”
Deməli, hər kim günah və qeybətdən (ümumiyyətlə hər bir günahdan) tövbə etmək istəyirsə, bu cür istiğfar etməsə, nəticəsi olmayacaqdır. Buna görə Feyz Kaşani buyurur ki, insan əvvəlcə özündə daxili bir inqilab əmələ gətirməli, sonra isə tövbə etməlidir. Əgər tövbə bu şərtlərlə birgə olmasa, bu daha çox məsxərəyə oxşayar. İmam Baqir(ə) buyurur:
"... Kim istiğfar edir və eyni zamanda da günaha batırsa, məsxərə edən şəxs kimidir.”
Xülasə, insan öz etdiklərindən peşman olub Allahdan günahlarının bağışlanmağını istəməli, sonra incitdiyi və arxasınca pislədiyi şəxslərdən halallıq alıb onları razı salmalıdır. Necə halallıq almalı və necə onları razı salmalı - bu artıq özü ayrıca bir bəhsdir. Məsələn, qeybəti olunan şəxsdən halallıq alıb onu razı salmaq, yoxsa onun üçün təkcə xeyir-dua və istiğfar etməkləmi kifayətlənmək sualına cavab olaraq fəqihlərin nəzəri nədir? Bu barədə fəqihlərin iki fikri vardır:
Bəziləri tam peşmançılıq, qeybəti olunmuş şəxs üçün bağışlanılmasını diləmək, onun adından dua etmək, sədəqə vermək və bu kimi xeyir işlərin görülməsinin kifayət etdiyini irəli sürürlər. Peşmançılıq çəkənin bu xeyir əməlləri yerinə yetirməsi tövbəsinin qəbul olunmasına səbəb olur. Ola bilsin ki, insan qeybətini etdiyi şəxsin yanına gedib halallıq istəyərkən nəticəsi əksinə olsun. Bu barədə bir hədis qeyd etməklə kifayətlənirik. Peyğəmbər(s) buyurmuşdur: "Arxasınca pislədiyin şəxsin kəffarəsi onun üçün Allahdan bağışlanmasını istəməkdir.”
Fəqihlərin bəzisi də insanın qeybətini etdiyi şəxsin yanına gedib ondan halallıq almasını söyləyirlər, çünki qeybət həqqünnasdır (insanların haqqıdır). Qeybəti olunan razı qalmayınca istiğfarın heç bir xeyri yoxdur. Bu barədə bəzi hədisləri dəlil olaraq nəql edirlər:
1) Peyğəmbər(s) buyurur:
"Qeybət zinadan daha pisdir, çünki zinakarı Allah bağışlaya bilər, amma qeybəti sahibindən halallıq almayınca Allah bağışlamaz.”
2) "Hər bir kəsin boynunda din qardaşının haqqı vardır. Dirhəm və dinar tapılmayan vaxt, yəni Qiyamət günü yetişməmiş ondan halallıq almalıdır. (Dinar və dirhəm əvəzinə) onun xeyir əməllərindən götürərlər. Əgər xeyir əməli olmasa, (qeybəti olunanın və ya haqqı tapdalananın) günahlarından götürüb onun günahlarının üstünə qoyarlar.”
Başqa bir hədisdə isə həzrəti-Mühəmməd (s) buyurmuşdur:
"Hər kim bir müsəlmanın qeybətini edərsə, qeybəti olunan şəxs onu bağışlamayınca qırx gün onun oruc-namazı Allah dərgahında qəbul olunmaz.”
Nəticə:
Sual: Qeybətin kəffarəsinə dair bəzilərinin istiğfar ilə kifayətlənməyi və bəzilərinin də halallıq almağı lazım bilməsi haqda hədislərin məzmun müxtəlifliyinə diqqət yetirməklə bu hədislərin müqabilində bizim vəzifəmiz nədir və bu hədislərdən hansına əsaslanıb əməl etməliyik?
Cavab: Bu rəvayətlərdən hər birinin özünəməxsus yeri vardır, lakin onlardan belə bir nəticəyə gəlmək olar: İstiğfar ilə kifayətlənməyi söyləyən hədislər halallıq almağın dava-dalaş, narahatçılıq və ədavətə gətirib çıxaracağını deyir. Halallıq almağı lazım bilən hədislər isə sonu yaxşılıqla qurtaran hallara aid edilir. Belə hallarda insanın vəzifəsi arxasınca pislədiyi şəxsin yanına gedib: "sənin barəndə söylədiklərim düzgün olmayıb, Sənin haqqında zülm edib pis iş görmüşəm. Əgər istəyirsənsə, öz haqqını məndən al və əgər istəmirsənsə, məni bağışla,”- deməsidir. Feyz Kaşani bu iki hədisin başqa bir variantını qeyd edib yazır: "İmam Sadiq(ə) buyurdu: "Qeybətini etdiyin şəxs xəbərdar olarsa, onun yanına gedib halallıq al. Əgər xəbərdar olmazsa, onun üçün istiğfar et.” Bu rəvayəti nəql edəndən sonra buyurur: "Xəbərdar olmayan surətdə ondan halallıq istəsən, bu, bəzən ədavət və dava-dalaşa səbəb ola bilər.”
Təkcə bir məqamda bütün fəqihlər istiğfarın kifayət etdiyini söyləyirlər. O da əgər (qeybəti olunan) şəxs vəfat etmiş olarsa, yaxud uzaq bir ölkədə yaşayarsa, bu zaman insan artıq vəzifə daşımır, çünki "Qurani-Kərim”də buyurulur:
"Allah hər kəsi yalnız qüvvəsi yetdiyi qədər yükləyər.” («Bəqərə» - 286).



Şərhlər

 
İnformasiya
Qonaq qrupunda olanlar istifadəçilər bu xəbərə şərh əlavə edə bilməz.
Banner

Sizin Reklam Burada

------------------------
------------------------

En Son Yükləmələr

Seyyid Peyman - En insan
Seyyid Peyman - Zeynəb Zeynəb
Hacı Sahib - Səfərdə olanın orucu
Hacı Sahib - Oruc tutan su içə bilər?
Hacı Sahib - Dəstəmazın danışması
Rusif Ucar - Üsyan
Hacı Sahib - İntizar
Hacı Sahib - İntizar çəkmək
Hacı Sahib - Kiçik günahı unutmaq
Hacı Şahin - Dini ehtiyac
Hacı Şahin - Diqqət eləmək
Hacı Şahin - Din təbliğ etmək
Hacı Eldayaq - Allah üçün
Hacı Eldayaq - Allahı unuduruq
Hacı Eldayaq - Allahımızı ucuz satırıq
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu Hacı Möhübbət - Şah səlamun aleyk
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu - Ağam Əbəlfəz
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu - Əli kimdir
Seyyid Peyman - Şah salamun aleyk
Hacı Sahib - Şəban ayının əməlləri
Vasif Vəsfinur - Xanım Zeynəb
Vasif Vəsfinur - Əbəlfəz
Kamran Fərat - Vətən marşı
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayinın duası
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayının savabı
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayında oruc olmaq
Hacı Samir - İmam Əli (ə) qızını Ömərə veribmi
Hacı Samir - Qiyamətin peşmançılığı
Hacı Samir - Bəni İsrail
Hacı Ramil - İnsanın batini və zahiri
Hacı Ramil - İnsan öləndən sonra
Hacı Ramil - Həsəd
Hacı Zahir Mirzəvi - Günahlardan yoruldum
Hacı Zahir Mirzəvi - Ağlama ey nuri eynim
Hadi Kazemi - Kərbəladır vətənim
Hadi Kazemi & Rza İgidoğlu - Su görəndə
Mamed Sadiq - Həzrət Əli
Mamed Sadiq - Hüseynim deyərəm
Mamed Sadiq - Gözlədiyim vardı mənim
Hacı Şahin - Coun
Hacı Şahin - Arzu və dua
Hacı Şahin - Allahın rəhminə sığınmaq
Hacı Sahib - Novruz Bayramının namazı
Hacı Sahib - Novruz Bayramının duası
Hacı Sahib - Novruz günü İslamda
Hacı Eldayaq - Bəhlul Danəndə və Harun ər Rəşid
Hacı Eldayaq - İmamın alimlərlə bəhsi
Hacı Eldayaq - Allahın qüdrəti
Hacı Eldayaq - Ana haqqı
Hacı Eldayaq - Ağlamaq
Hacı Sahib - Şəhidin haqqı
Hacı Sahib - Şəhidliyə şövq
Şəhidlik haqqında
Hacı Sahib - Şəhidlər haqqında
Fizuli Fəzli - Cəfəri Sadiq
Əbu Bəkr Cayır - Zeynəbim
Əhli-Beyt qrupu - Can Zeynəb
İntizar qrupu - Can Hüseynim
Heydəri Kərrar qrupu - İmam Rza
Hacı Sahib - xanım Zəhranın təkvini vilayəti
Hacı Sahib - Xanım Zəhranın şəfaəti
Hacı Ramil - Zəhracan
Elşən Xəzər - Ya Zəhra
Hacı Samir - Xanım Zəhra buyurur
Hacı Şahin - Xanım Zəhraya təvəssül
Vasif Vəsfinur - Zəhradadır dərmanın
Vasif Vəsfinur - Allah Allah
Vasif Vəsfinur - Əli oğlu Həsən
Vasif Vəsfinur - Qara zindanlara qardaş
Hacı Əhliman - Namaz qılanın ictimai vəzifəsi
Hacı Əhliman - Azanı gözəl səsli biri oxumalıdır
Hacı Əhliman - Hicablı xanım facebookda
Hacı Əhliman - Dindarın ailədə rəftarı
Hacı Əhliman - Geyiminizə fikir verin
Vasif Vəsfinur - İnsan bilə bilməz
Ağa Maştağalı Tərlan Maştağalı - İmamət tərəfə
Ağa Maştağalı Tərlan Maştağalı - İmamət tərəfə
Ammar Halwachi - Haydar
Hacı Zahir Mirzəvi - Əbəlfəz
Hacı Mehdi Dərbəndi - Xudaya
Hacı Ramil - Bədgüman insanlar
Hacı Ramil - Ailədə kişi və qadın
Hacı Ramil - Bəlanı tezləşdirən günahlar
Kamran Fərat - Zeynəb
Hacı Sahib - Yeni ili qeyd eləmək olar?
Muhəmməd Nardarani - Ya İmam Zaman
Muhəmməd Nardarani - Məzlum Həsən Əskəri
Badi Kubə - Ey vay Ruqəyyəm
Zühur İlahi nəğmələr qrupu - Gəl anacan
Dönməz Nuri Pərvin Quluzadə - Ya Hüseyn
Vasif Vəsfinur - Tərəfdarı-Hüseynəm
Vasif Vəsfinur - Ruqəyyə
Vasif Vəsfinur - Muxtaram
 

Ən Çox Oxunanlar

Təqvim

«    Sentyabr 2019    »
BeÇaÇCaCŞB
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30 

Quran Dinlə

Eşq Vilayəti

Banner

Hicab bağlamaq dərsləri


--------

--------

--------

--------

--------

--------

--------

 
 
Created by Donamor