RSS
 

Login:
Şifrə:
» » Peyğəmbərdən (s.a.v.v) sonra nəyə sarılaq?

Xəbər lenti

Mübarək Ramazan ayında xüsusi diqqət edilməli 4 məqam: Ramazan ayının əməlləri
Mübarək Ramazan ayında xüsusi diqqət edilməli 4 məqam: Ramazan ayının əməlləri...
Ruhuna zülm edilən məzlum imam (İkinci hissə)
Ruhuna zülm edilən məzlum imam (İkinci hissə)...
İmam Zamana (ə.f) qarşı müxalifətin səbəbləri
İmam Zamana (ə.f) qarşı müxalifətin səbəbləri...
İzdivacda vasitəçilik
İzdivacda vasitəçilik...
Hədislərdə vəhdətə çağırış
Hədislərdə vəhdətə çağırış...
Erkən nikah: İslam buna “hə” deyirmi?
Erkən nikah: İslam buna “hə” deyirmi?...
BEHİŞTƏ DAXİL OLACAQ İLK ŞƏXS KİMDİR?
BEHİŞTƏ DAXİL OLACAQ İLK ŞƏXS KİMDİR?...
ANADAN ƏZİZ, YENƏ ANADIR!
ANADAN ƏZİZ, YENƏ ANADIR!...
Peyğəmbəri-Əkrəm (s) Xanım Zəhra (ə.a) və onun başına gətiriləcək müsibətlərdən danışır
Peyğəmbəri-Əkrəm (s) Xanım Zəhra (ə.a) və onun başına gətiriləcək müsibətlərdən danışır...
Sədəqələrinizi riyakarlıq və minnətlə puç etməyin
Sədəqələrinizi riyakarlıq və minnətlə puç etməyin...

Dini Üsiyyət

Saytı bəyəndin?

Bəli
Xeyr

Namaz vaxtları

Saat

Son Şərhlər

FaceBook

Qan yaddaşımız

Dini yьkləmələr


Hacı Sahib


Hacı Şahin


Ocaq Necad ağa


Firuqi ağa


Mir Cəfər ağa


Hacı Qürbət


Hacı Əhliman


Hacı Ələmdar


Hacı Ramil


Hacı Samir


Hacı Vasif

Reklam





Online SMS Yaz!
Online Sms:

Peyğəmbərdən (s.a.v.v) sonra nəyə sarılaq?

 
Müəllif: Hesen_Mucteba | Bölmə: Məqalələr | Vaxt: 10-09-2016, 23:54 | Şərh sayı: (0) | Baxılıb: 514

Peyğəmbərdən (s.a.v.v) sonra nəyə sarılaq?
Hicri təqvimlə 1423, miladi təqvimlə 1381 ildir ki, vəhy pəncərəsi əbədi olaraq qapanıb.

Lakin bu günə və ta qiyamətə kimi müsəlmanlar iki zəngin irsə sahibdirlər və bütün həyatlarını bu iki mənbənin göstərişlərinə əsasən qururlar: Həzrət Mühəmmədin (s.a.v.v) 23 il ərzində Allahdan alıb insanlara öyrətdiyi Qurani-kərim, bir də o həzrətin söz və əməllərinin məcmusundan ibarət olan, Əhli-beyt tərəfindən bizlərə çatdırılan sünnə.

Ömrünü İslam uğrunda mücadiləyə həsr etmiş, olmazın zülm və məşəqqətlər görmüş, məhrumiyyətlərə sinə gərmiş Peyğəmbər vəfat edərkən öz ümmətini özbaşına, taleyin ixtiyarına buraxa bilməzdi. Bütpərəstlik düşüncəsindən təzəcə təmizlənmiş beyinləri yenidən bu düşüncəyə qayıtmaq təhlükəsi qarşısında silahsız qoyub-getmək Peyğəmbər kimi bir şəxsiyyət üçün insafdan sayılmazdı. Elə buna görə, Peyğəmbər ömrünün son aylarında müsəlmanlara dəfələrlə bunu xatırlatmağı özünə borc bilirdi ki, yaxın zamanda sizi tərk edib getsəm də, aranızda iki böyük əmanət qoyuram və bunlar sizi ta qiyamətə kimi azğınlıqdan qoruyar. Peyğəmbərin bu hədisi «səqəleyn hədisi» kimi məşhurdur. Elə "səqəleyn" sözünün ərəb dilindən tərcüməsi də "iki qiymətli əşya" deməkdir.

Allahın Rəsulu “səqəleyn hədisi”ndə buyurduğu məsələlərə çox ciddi əhəmiyyət verirdi; çünki bunu bir neçə dəfə, özü də izdihamlı və kütləvi yerlərdə söyləyib. Məsələn, o həzrətin son həcc səfəri ərzində (buna “vida həcci” deyilir) ən azı 3 dəfə - Ərəfatda, Minada və Qədir-Xümdə bu hədisi buyurması dəqiqdir. Peyğəmbərimizin bu hədisi məhz ömrünün son aylarında söyləməsi onun əhəmiyyətini bir daha artırır.

“Səqəleyn” hədisi həm şiə, həm də sünni mənbələrində səhih sayılır. Ravilərinin sayı baxımından da mütəvatir həddindədir. (Bir neçə sənədlə rəvayət edilən eyni məzmunlu hədisə “mütəvatir” deyilir). Müxtəlif mənbələrdə 20-dən artıq səhabəyə istinadən bu hədisin fərqli variantlarına rast gəlirik ki, bunların arasında Əli ibn Əbu Talib, İmam Həsən, Fatimeyi-Zəhra, Ümmi-Sələmə, Əbuzər, Əbu Eyyub Ənsari, Abdullah ibn Abbas, Cabir ibn Abdullah, Ənəs ibn Malik, Bəra ibn Azib, Əbu Rafe, Zeyd ibn Ərqəm, Əbu Səid Xüdri, Zeyd ibn Sabit, Hüzeyfə ibn Yəman ilə yanaşı, İmam Əlinin siyasi görüşlərini dəstəkləməyən Əbdürrəhman ibn Ovf, Abdullah ibn Zübeyr, Abdullah ibn Ömər və Əbu Hüreyrə kimi məşhur şəxslər də vardır.

Məsələn, Zeyd ibn Ərqəm hədisi bu şəkildə rəvayət edib: “Sizin aranızda iki qiymətli əmanət qoyuram. Onların birincisi Allahın kitabıdır. Onda hidayət və nur vardır. Allahın kitabını tutun və ondan möhkəm yapışın. İkinci əmanət Əhli-beytimdir. Allah Əhli-beytimi sizin yadınıza salacaq (yəni onunla necə rəftar etdiyiniz barədə qiyamətdə sizi sorğu-suala tutacaq)” (Səhihü Müslim, Fəzailüs-səhabə kitabı, 50-ci bab, 6225-ci hədis). Həmin babın sonrakı 2 hədisində bu rəvayət fərqli sənədlərlə təkrar edilib.

Tirmizi, Nəsai, Əhməd ibn Hənbəl, Darimi, Hakim Nişaburi, İbn Xüzeymə, Əbu Yəla, Təbərani, Beyhəqi, İbn Səd, Süyuti, İbn əl-Əsir, Əbu Nüeym İsfahani, Fəxr Razi, Müttəqi Hindi, İbn Kəsir, Xətib Bağdadi və başqa bu kimi görkəmli alimlər öz əsərlərində “səqəleyn” hədisini qeyd etməkdən şərəf duymuşlar. Seyyid Əli Milani “Hədisüs-səqəleyn” adlı kitabında səhabə və tabeindən əlavə, hicri II əsrdən bu yana yaşayıb-yaratmış və “səqəleyn” hədisini yazılı yaxud şifahi şəkildə nəql etmiş 165 nəfər əhli-sünnə aliminin adını göstərir.
Amma təəssüf ki, bir çox hallarda “səqəleyn” hədisinin öz mütəvatir formasından fərqli şəkildə rəvayət edildiyi ilə rastlaşırıq. Belə ki, hədisdəki “itrətim” (nəslim) və “Əhli-beytim” kəlmələri bəzən “sünnətim” sözü ilə əvəz edilir və “səqəleyn” hədisi bu şəkildə reklam olunur. Günümüzdə Həzrət Peyğəmbərin vida həcci zamanı oxuduğu xütbələrin çap olunduğu kitabça və nəşrlərdə çox vaxt Peyğəmbərin əmanətləri kimi Allahın kitabı (Quran) və o həzrətin sünnəsi göstərilir. Halbuki, yuxarıda qeyd olunan mötəbər mənbələrdəki çoxsaylı rəvayətlərlə müqayisə etsək, “sünnətim” ifadəsi işlənmiş variantların xeyli az olduğunu görərik. Hədisin bu formada təqdim olunduğu mənbələrdən az-çox etibarlısı Hakim Nişaburinin “əl-Müstədrəkü ələs-Səhiheyn” kitabıdır. Yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi, bu əsərdə “səqəleyn” hədisi məhz “itrətim və Əhli-beytim” sözləri ilə ən azı 3 dəfə verilib (4640, 4641 və 4774-cü hədislər). Lakin kitabın 1-ci cildində müəllif bu hədisi “sünnətim” ifadəsi ilə də iki dəfə təqdim edib.

Hakim Nişaburi özü hədisin “sünnətim” variantını verdikdən sonra onu “itrətim” variantı ilə müqayisə edir və bu nəticəyə gəlir: “Bu xütbədə sünnətə sarılmağm xatırlanması ğərib rəvayətdir (yəni hədisin bu forması yalnız bir rəvayət zənciri ilə nəql edilir və sair sənədlərlə uyğun gəlmir)” (əl-Müstədrəkü ələs-Səhiheyn, I, 161 (318-ci hədis).

“Əl-Müstədrəkü ələs-Səhiheyn”də “sünnətim” şəklində verilmiş hədislərin hər ikisi elə əhli-sünnənin öz hədis üsulu qaydalarına görə zəif və etibarsızdır. Belə ki, birinci hədisin sənəd silsiləsində yer tutan Əbu Üveys və onun oğlu İsmail rical alimləri tərəfındən bəyənilmir. İmam Nəsai, İbn Həcər Əsqəlani, Darqutni, Yəhya ibn Müin, İbn Əbu Hatəm Razi, İbn Ədiyy Cürcani onları etibarsız ravi kimi dəyərləndiriblər.

İkinci hədisin sənədinə gəlincə, onun da rəvayətçilərindən biri - Salih ibn Musa əhli-sünnənin hədis alimləri (Buxari, Nəsai, İbn Hibban, Əbu Nüeym, Razi, Mizzi, Əsqəlani, Zəhəbi və b.) tərəfindən tənqid atəşinə tutulub. Maraqhdır ki, görkəmli əhli-sünnə alimi Zəhəbi «Mizanül-etidal» kitabında Salih ibn Musanın barəsində özündən əvvəlki alimlərin tənqidi fıkirlərini qeyd etdikdən sonra bu ravinin qeyri-mötəbər hədislərindən bəzi nümunələr gətirir ki, bunlardan biri də “səqəleyn” hədisinin “sünnətim” variantıdır (Zəhəbi. Mizanül-etidal, II, 302).

“Səqəleyn” hədisinin “sünnətim” kəlməsi ilə xatırlandığı mənbələrdən biri də maliki məzhəbinin banisi Malik ibn Ənəsin “əl-Müvətta” kitabıdır. Lakin bu kitabdakı bütün hədislər kimi, bu hədis də Peyğəmbərə qədərki ravilərin sənəd zənciri göstərilmədən (mərfu halda) nəql edildiyi üçün, onun səhihliyi barədə müzakirə açmağa ehtiyac yoxdur.

Tədqiqatçıların əksəriyyəti hədisin “sünnətim” variantının ortaya çıxmasmın səbəbini Əməvilərin yürütdüyü siyasətlə bağlayırlar. Məlumdur ki, İslam tarixinin ilk əsrlərində hədis həm də çox güclü ideoloji silah sayılırdı və o dövrün siyasi mübarizələrində istər doğru, istərsə də qondarma hədislərdən geniş istifadə edilirdi. “Səqəleyn” hədisinin “sünnətim” ifadəsi ilə nəql olunan variantı da Əhli-beytin üstünlüyünü ört-basdır etmək və imamları xalqın gözündə dəyərdən salmaq məqsədi daşıyırdı. Çünki Əhli-beyt imamları İslamı bütün insanlardan daha düzgün qavramağa və başqalarına izah etməyə qadirdirlər. Quranm ən səhih təfsiri onlara məlumdur, Peyğəmbər sünnəsini ən mötəbər şəkildə rəvayət edən də onlardır.

Burada İbn Həcər Heysəminin “əs-Səvaiqül-mühriqə” kitabından bir neçə cümləni xatırlatmaq yerinə düşər. İbn Həcər “Əhli-beytim” və “sünnəm” variantları arasında barışdırıcı mövqe yaratmaq üçün maraqlı bir çıxış yolu tapır: “Hədisin başqa bir rəvayətində “Allahın kitabı və mənim sünnəm” buyurulur. Bir çox hədislərdə yalnız Kitabdan (Qurandan) danışılmasının səbəbi budur ki, sünnə onu (Quranı) bəyan edir. Buna görə Peyğəmbər sünnənin adını çəkməyə ehtiyac duymadan, yalnız Quranı xatırladıb” (Ibn Həcər Heysəmi. Əs-Səvaiqül-mühriqə, səh. 132). İbn Həcər burada demək istəyir ki, Peyğəmbər sünnəsi Qurani-kərimin açıqlaması olduğu üçün, “səqəleyn” hədisindəki “Allahın kitabı” anlayışına sünnə də daxildir.


Şərhlər

 
İnformasiya
Qonaq qrupunda olanlar istifadəçilər bu xəbərə şərh əlavə edə bilməz.
Banner

Sizin Reklam Burada

------------------------
------------------------

En Son Yükləmələr

Seyyid Peyman - En insan
Seyyid Peyman - Zeynəb Zeynəb
Hacı Sahib - Səfərdə olanın orucu
Hacı Sahib - Oruc tutan su içə bilər?
Hacı Sahib - Dəstəmazın danışması
Rusif Ucar - Üsyan
Hacı Sahib - İntizar
Hacı Sahib - İntizar çəkmək
Hacı Sahib - Kiçik günahı unutmaq
Hacı Şahin - Dini ehtiyac
Hacı Şahin - Diqqət eləmək
Hacı Şahin - Din təbliğ etmək
Hacı Eldayaq - Allah üçün
Hacı Eldayaq - Allahı unuduruq
Hacı Eldayaq - Allahımızı ucuz satırıq
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu Hacı Möhübbət - Şah səlamun aleyk
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu - Ağam Əbəlfəz
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu - Əli kimdir
Seyyid Peyman - Şah salamun aleyk
Hacı Sahib - Şəban ayının əməlləri
Vasif Vəsfinur - Xanım Zeynəb
Vasif Vəsfinur - Əbəlfəz
Kamran Fərat - Vətən marşı
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayinın duası
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayının savabı
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayında oruc olmaq
Hacı Samir - İmam Əli (ə) qızını Ömərə veribmi
Hacı Samir - Qiyamətin peşmançılığı
Hacı Samir - Bəni İsrail
Hacı Ramil - İnsanın batini və zahiri
Hacı Ramil - İnsan öləndən sonra
Hacı Ramil - Həsəd
Hacı Zahir Mirzəvi - Günahlardan yoruldum
Hacı Zahir Mirzəvi - Ağlama ey nuri eynim
Hadi Kazemi - Kərbəladır vətənim
Hadi Kazemi & Rza İgidoğlu - Su görəndə
Mamed Sadiq - Həzrət Əli
Mamed Sadiq - Hüseynim deyərəm
Mamed Sadiq - Gözlədiyim vardı mənim
Hacı Şahin - Coun
Hacı Şahin - Arzu və dua
Hacı Şahin - Allahın rəhminə sığınmaq
Hacı Sahib - Novruz Bayramının namazı
Hacı Sahib - Novruz Bayramının duası
Hacı Sahib - Novruz günü İslamda
Hacı Eldayaq - Bəhlul Danəndə və Harun ər Rəşid
Hacı Eldayaq - İmamın alimlərlə bəhsi
Hacı Eldayaq - Allahın qüdrəti
Hacı Eldayaq - Ana haqqı
Hacı Eldayaq - Ağlamaq
Hacı Sahib - Şəhidin haqqı
Hacı Sahib - Şəhidliyə şövq
Şəhidlik haqqında
Hacı Sahib - Şəhidlər haqqında
Fizuli Fəzli - Cəfəri Sadiq
Əbu Bəkr Cayır - Zeynəbim
Əhli-Beyt qrupu - Can Zeynəb
İntizar qrupu - Can Hüseynim
Heydəri Kərrar qrupu - İmam Rza
Hacı Sahib - xanım Zəhranın təkvini vilayəti
Hacı Sahib - Xanım Zəhranın şəfaəti
Hacı Ramil - Zəhracan
Elşən Xəzər - Ya Zəhra
Hacı Samir - Xanım Zəhra buyurur
Hacı Şahin - Xanım Zəhraya təvəssül
Vasif Vəsfinur - Zəhradadır dərmanın
Vasif Vəsfinur - Allah Allah
Vasif Vəsfinur - Əli oğlu Həsən
Vasif Vəsfinur - Qara zindanlara qardaş
Hacı Əhliman - Namaz qılanın ictimai vəzifəsi
Hacı Əhliman - Azanı gözəl səsli biri oxumalıdır
Hacı Əhliman - Hicablı xanım facebookda
Hacı Əhliman - Dindarın ailədə rəftarı
Hacı Əhliman - Geyiminizə fikir verin
Vasif Vəsfinur - İnsan bilə bilməz
Ağa Maştağalı Tərlan Maştağalı - İmamət tərəfə
Ağa Maştağalı Tərlan Maştağalı - İmamət tərəfə
Ammar Halwachi - Haydar
Hacı Zahir Mirzəvi - Əbəlfəz
Hacı Mehdi Dərbəndi - Xudaya
Hacı Ramil - Bədgüman insanlar
Hacı Ramil - Ailədə kişi və qadın
Hacı Ramil - Bəlanı tezləşdirən günahlar
Kamran Fərat - Zeynəb
Hacı Sahib - Yeni ili qeyd eləmək olar?
Muhəmməd Nardarani - Ya İmam Zaman
Muhəmməd Nardarani - Məzlum Həsən Əskəri
Badi Kubə - Ey vay Ruqəyyəm
Zühur İlahi nəğmələr qrupu - Gəl anacan
Dönməz Nuri Pərvin Quluzadə - Ya Hüseyn
Vasif Vəsfinur - Tərəfdarı-Hüseynəm
Vasif Vəsfinur - Ruqəyyə
Vasif Vəsfinur - Muxtaram
 

Ən Çox Oxunanlar

Təqvim

«    Avqust 2018    »
BeÇaÇCaCŞB
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031 

Quran Dinlə

Eşq Vilayəti

Banner

Hicab bağlamaq dərsləri


--------

--------

--------

--------

--------

--------

--------

 
 
Created by Donamor