RSS
 

Login:
Şifrə:
» » Neft iyi verən savaş başlandı: əsl səbəblər nədir?

Xəbər lenti

Yoluxucu xəstəliklər mövzusu dini mənbələrdə
Yoluxucu xəstəliklər mövzusu dini mənbələrdə...
"BİZ PEYĞƏMBƏRLƏR MİRAS QOYMURUQ" hədisinin dəlil göstərilməsi və onun cavabi
"BİZ PEYĞƏMBƏRLƏR MİRAS QOYMURUQ" hədisinin dəlil göstərilməsi və onun cavabi...
Vəhdət - günümüzün əsas ehtiyacı
Vəhdət - günümüzün əsas ehtiyacı...
Azərbaycan ədəbiyyatında İmam Hüseyn (ə) və Məhərrəmlik mövzusu
Azərbaycan ədəbiyyatında İmam Hüseyn (ə) və Məhərrəmlik mövzusu...
Siffeyn savaşı
Siffeyn savaşı...
Mübarək Ramazan ayında xüsusi diqqət edilməli 4 məqam: Ramazan ayının əməlləri
Mübarək Ramazan ayında xüsusi diqqət edilməli 4 məqam: Ramazan ayının əməlləri...
Ruhuna zülm edilən məzlum imam (İkinci hissə)
Ruhuna zülm edilən məzlum imam (İkinci hissə)...
İmam Zamana (ə.f) qarşı müxalifətin səbəbləri
İmam Zamana (ə.f) qarşı müxalifətin səbəbləri...
İzdivacda vasitəçilik
İzdivacda vasitəçilik...
Hədislərdə vəhdətə çağırış
Hədislərdə vəhdətə çağırış...

Dini Üsiyyət

Saytı bəyəndin?

Bəli
Xeyr

Namaz vaxtları

Saat

Son Şərhlər

FaceBook

Qan yaddaşımız

Dini yьkləmələr


Hacı Sahib


Hacı Şahin


Ocaq Necad ağa


Firuqi ağa


Mir Cəfər ağa


Hacı Qürbət


Hacı Əhliman


Hacı Ələmdar


Hacı Ramil


Hacı Samir


Hacı Vasif

Reklam





Online SMS Yaz!
Online Sms:

Neft iyi verən savaş başlandı: əsl səbəblər nədir?

 
Müəllif: Admin | Bölmə: Xəbərlər | Vaxt: 4-01-2016, 19:22 | Şərh sayı: (0) | Baxılıb: 759

Neft iyi verən savaş başlandı: əsl səbəblər nədir?


Neft iyi verən savaş başlandı: əsl səbəblər nədir?


Səudiyyə Ərəbistanı və İran indi diplomatik "savaş" mərhələsindədir.
Səbəb isə 47 şiənin edamıdır. Boyunları vurulanlar arasında Səudiyyə Ərəbistanı vətəndaşı, nüfuzlu və məşhur din xadimi ayətulla şeyx Nimr ən Nimr də var.
Nümayişkaranə edam Yaxın Şərqdə gerçəkdən də geosiyasi, tektonik dəyişikliklərə səbəb ola bilər.
Əslində Yaxın Şərq on illərdir ki, "hamının hamıya qarşı" savaşına, böyük dövlətlərin maraqlarını tam təmin etmək üçün "kiçik" saydıqları ölkələri əzdiyi məkana çevrilib. Lakin İraqın işğalı və indiki faktiki olaraq parçalanması, Suriyadakı qanlı vətəndaş müharibəsi və İŞİD-in "oyun"a qatılmasından sonra vəziyyət misli görünməmiş dərəcədə gərginləşib.



Amma hələ son deyil. Bölgənin ən güclü və böyük təsir imkanlarına malik, indiyədək ən müxtəlif ölkələrə, qruplaşmalara, partiyalara və təşkilatlara pərdə arxasından, əl altından təsir göstərən, onları idarə edən Səudiyyə Ərəbistanı ilə İran olaylara birbaşa müdaxilə ediblər.

Olduqca zəngin xam neft və təbii qaz ehtiyatlarına, böyük ordulara və ciddi geosiyasi ambisiyalara malik bu ölkələri Nimr əl Nimrin edamı toqquşduraraq Yaxın Şərqdəki "siyasi qazan"ın qaynamasını pik nöqtəyə çatdıra bilər.

Əslində ən Nimrin edamı ilk baxışdan absurd, məntiqə uymayan qərar təsiri bağışlayır. Səudiyyə Ərəbistanındakı kral ailəsini və "ərəb baharı" dönəmində yerli şiələrin etiraz aksiyalarının amansızlıqla yatırılmasına qarşı çıxdığına görə 2012-ci ildə həbs olunmuş şeyxi indiyədək həbsxanada saxlayırdılar.
Amma məhz indi - nə tez, nə də gec - edam etdilər.
Əcəba, Səudiyyə Ərəbistanı məşhur, tanınmış din xadiminin edamının kəskin etirazlar, sərt reaksiya doğura biləcəyini təxminləməmişdimi?
Çətin, çünki hər şey asanlıqla təxminlənəndi və ehtimalların dürüst olması üçün Vanqanın sələfi təki görünməyə ehtiyac yoxdu.
Ayətulla, şeyx ən Nimrin boynu vurulandan sonra Səudiyyə Ərəbistanında yerli şiələrin kütləvi etiraz aksiyaları başlayıb. Vəziyyət o qədər qəlizləşib ki, mərhum şeyxin doğma şəhəri Əl Katifə yüzlərlə zirehli texnika, polislər və hərbçilər göndərilib. Nümayişə çıxanlara qarşı artıq gözyaşardıcı qaz tətbiq olunub.
İran da olaylara çox sərt reaksiya verdi.



İranın ali dini lideri ayətulla Əli Xamneyi "Səudiyyə Ərəbistanının ilahi qisasla üzləşəcəyini" söylədi, Səudiyyə Ərəbistanının Məşhəddəki konsulluğu və Tehrandakı səfirliyi qarşısında nümayişlər oldu. Daha sonra əvvəlcə konsulluq, sonra səfirlik binalarına od vuruldu.
Mitinqlər İraq, Yəmən, Livan, İordaniya, Malayziya, İndoneziya və Hindistanda da keçirilib.
Səudiyyə Ərəbistanı geri çəkilmək niyyətində deyil.

"İranla diplomatik əlaqələri kəsdik. Artıq yetər. İran burnunu hər yerə soxur. İran terrorçuları maliyyələşdirir, ballistik raketləri sınaqdan keçirir və Qərb heç nə etmir. İranla diplomatik əlaqələrimizin kəsilməsi ABŞ-ı sinirləndirərsə, bu, vecimizə də deyil".

Baş verənlər ilk baxışdan Səudiyyə Ərəbistanına sərf etmir.

Lakin yalnız ilk baxışdan belədir.

Xatırladım ki, Səudiyyə Ərəbistanının ixracatının 95 faizini, büdcə gəlirlərinin 75 faizini neft satışından əldə oluunan pullar təşkil edir.

Dünya bazarlarında isə ötən ilin əvvəlindən bəri xam neftin qiymətləri fasiləsiz ucuzlaşmaqdadır.
Təbii ki, səudilər bütün bunlardan əziyyət çəkirlər. Üstəlik, Səudiyyə Ərəbistanı əvvəllər olduğu kimi OPEC-i tam nəzarətdə saxlaya bilmir. ABŞ da şist neftilə bazarı silkələyir və qiymətləri aşağı salır. Birləşmiş Ştatların şist neftinin hasilatı ilə məşğul olan şirkətlərin inkişafına mane olmağa çalışan Səudiyyə Ərəbistanı dünya bazarlarında xam neftin ucuzlaşmasının fasiləsiz hal almasına rəğmən, sutkalıq hasilatı azaltmadı: əksinə, hasilat kvotaları daha da artdı və nəticədə neft daha da qiymətdən düşdü.
Bu, Ər-Riyadın bilərəkdən tətbiq etdiyi, ABŞ-ı hədəfə alan dempinq siyasəti idi.



Səudilər məqsədlərinə qismən çatdılar: ABŞ-ın şist neft çıxaran şirkətləri rəqabətə davam gətirmədilər. Çünki adi neftlə müqayisədə şist neftinin hasilatının maya dəyəri çox oldu və belə nefti çıxarmaq amerikalılara xeyir yox, zərər verməyə başladı.

Birləşmiş Ştatların reallaşdırmağa çalışdığı "şist inqilabı" alınmadı və amerikalılar dünya neft bazarlarında Səudiyyə Ərəbistanının mövqelərini sarsıda bilmədilər.

Fəqət, baş verənlər Səudiyyə Ərəbistanının gəlirlərini də əhəmiyyətli dərəcədə azaldıb.
Səudiyyə Ərəbistanında gələn ilin dövlət büdcəsi açıqlanıb. Büdcə kəsiri təqribən 98 milyard dollardır. Rəsmi Ər-Riyad dünya bazarlarında neftin qiymətinin daha da ucuzlaşmasını gözləyir.
Gələn il Səudiyyə Ərəbistanının toplam büdcə gəlirləri 137 milyard olacaq. Bu da 2014-cü illə müqayisədə 25 milyard azdır.

Büdcə kəsirinin nəzərdə tutulan məbləğdən artıq olması hərbçilərə, dövlət qulluqçularına və təqaüdçülərə ödənilən maaşlar, təqaüdlər və ödənişlərlə bağlı xərclərin artması, habelə sosial xərclərdən qaynaqlanır.

Səudiyyə Ərəbistanının Maliyyə Nazirliyi təxminən 49 milyard dolları bəribaşdan xüsusi fonda yatıracaq. Bu fond dünya bazarlarında neftin daha da ucuzlaşacağı təqdirdə ölkə üçün mühüm layihələri maliyyələşdirmək üçündür.
Büdcə neftin 1 barelinin qiymətinin 29 dollar hesabı ilə hazırlanıb.



Səudiyyə Ərəbistanı bu il neft hasilatını kəskin şəkildə artıraraq sutkada 9,683 milyon bareldən 10,266 barelə çatdırıb.
Belə bir vəziyyətdə Səudiyyə Ərəbistanı Qərbə çox ciddi daxili və xarici çətinliklərlə qarşılaşdığını göstərmək üçün səbəbə ehtiyac duyurdu. Qərb bunu etiraf etmək istəməsə də, fakt faktlığında qalır: Səudiyyə Ərədistanı dünya neft bazarının ən önəmli "oyunçu"sudur. Səudilərin qarşılaşdıqları problemlər neft hasilatı və satışına təsir edərsə, qlobal miqyasda neft bahalaşması başlanacaq.
İranla qarşıdurma isə nefti bahalaşdıra biləcək ən ciddi amillərdən biridir.
Səudiyyə Ərəbistanı və İranın bir-birlərinin səfirlərini qovmaları təəccüblü olay deyil. Amma Səudiyyə Ərəbistanında nüfuzlu şiə din xadiminin edamı, Tehranda səudilərin səfirliyinin yandırılması və sonucda Ər-Riyadın Tehranla bütün diplomatik əlaqələri kəsməsi Yaxın Şərqdə çox ciddi problemlərin başlanacağından xəbər verir.



Bu diplomatik "savaş" çox sərt qarşıdurmaya çevrilə bilər.
İranla Səudiyyə Ərəbistanındakı münaqişə illərdir ki, Suriya, İraq, Yəmən, Bəhreyn və Livanda yaşanır. İndisə əsas məsələ bu münaqişənin hansı səviyyəyədək gərginləşə biləcəyidir.
Səudiyyə Ərəbistanı ilə İran nə təbii müttəfiqlər, nə də təbii rəqiblər deyil. Onlar illərdən bəri təbii düşmənçiliklə məşğul olan ölkələrdir.
Onların hər biri indiki durumda özünü zərərçəkən tərəf kimi göstərməyə çalışsa da, "soyuq savaş"ın müəllifliyi bu ölkələrin hər birinə məxsusdur.

Üstəlik, Səudiyyə Ərəbistanı və İrana qarşılıqlı hücumları səngitməyə imkan verməyən səbəblər də var.



Səudilər indi dünya bazarlarında ucuz neftin ölkə büdcəsi üçün yaratdığı ağır fəsadlardan qurtulmağa, üstəlik növbəti kralın kimliyini müəyyənləşdirməyə çalışırlar.
İran rəhbərliyi nüvə proqramı ilə bağıl Qərblə imzalanmış anlaşmadan sonra ölkədəki "islahatçılar"ın aktivləşməsinin və ABŞ-ın İrana təsir imkanlarının artmasının öhdəsindən gəlməyə çalışır.

Məhz buna görə Tehran və Ər-Riyaddakı hakimiyyət rejimləri anlayırlar ki, millətçi, radikal çıxışların artması onlara ölkə daxilindəki mövqelərini gücləndirməyə imkan verəcək.

Səudiyyə Ərəbistanı və İran arasındakı qarşıdurma Suriya, Yəmən münaqişələrinin çözülməsinə olan ümidləri də öləzidir.

Yaxın Şərqdə yeni savaş başlanıb. Savaş diplomatik olsa da, diplomatlarla siyasətçilər özlərini müharibədə hiss edirlər.

Elçin Alıoğlu
Milli.Az



Şərhlər

 
İnformasiya
Qonaq qrupunda olanlar istifadəçilər bu xəbərə şərh əlavə edə bilməz.
Banner

Sizin Reklam Burada

------------------------
------------------------

En Son Yükləmələr

Seyyid Peyman - En insan
Seyyid Peyman - Zeynəb Zeynəb
Hacı Sahib - Səfərdə olanın orucu
Hacı Sahib - Oruc tutan su içə bilər?
Hacı Sahib - Dəstəmazın danışması
Rusif Ucar - Üsyan
Hacı Sahib - İntizar
Hacı Sahib - İntizar çəkmək
Hacı Sahib - Kiçik günahı unutmaq
Hacı Şahin - Dini ehtiyac
Hacı Şahin - Diqqət eləmək
Hacı Şahin - Din təbliğ etmək
Hacı Eldayaq - Allah üçün
Hacı Eldayaq - Allahı unuduruq
Hacı Eldayaq - Allahımızı ucuz satırıq
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu Hacı Möhübbət - Şah səlamun aleyk
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu - Ağam Əbəlfəz
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu - Əli kimdir
Seyyid Peyman - Şah salamun aleyk
Hacı Sahib - Şəban ayının əməlləri
Vasif Vəsfinur - Xanım Zeynəb
Vasif Vəsfinur - Əbəlfəz
Kamran Fərat - Vətən marşı
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayinın duası
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayının savabı
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayında oruc olmaq
Hacı Samir - İmam Əli (ə) qızını Ömərə veribmi
Hacı Samir - Qiyamətin peşmançılığı
Hacı Samir - Bəni İsrail
Hacı Ramil - İnsanın batini və zahiri
Hacı Ramil - İnsan öləndən sonra
Hacı Ramil - Həsəd
Hacı Zahir Mirzəvi - Günahlardan yoruldum
Hacı Zahir Mirzəvi - Ağlama ey nuri eynim
Hadi Kazemi - Kərbəladır vətənim
Hadi Kazemi & Rza İgidoğlu - Su görəndə
Mamed Sadiq - Həzrət Əli
Mamed Sadiq - Hüseynim deyərəm
Mamed Sadiq - Gözlədiyim vardı mənim
Hacı Şahin - Coun
Hacı Şahin - Arzu və dua
Hacı Şahin - Allahın rəhminə sığınmaq
Hacı Sahib - Novruz Bayramının namazı
Hacı Sahib - Novruz Bayramının duası
Hacı Sahib - Novruz günü İslamda
Hacı Eldayaq - Bəhlul Danəndə və Harun ər Rəşid
Hacı Eldayaq - İmamın alimlərlə bəhsi
Hacı Eldayaq - Allahın qüdrəti
Hacı Eldayaq - Ana haqqı
Hacı Eldayaq - Ağlamaq
Hacı Sahib - Şəhidin haqqı
Hacı Sahib - Şəhidliyə şövq
Şəhidlik haqqında
Hacı Sahib - Şəhidlər haqqında
Fizuli Fəzli - Cəfəri Sadiq
Əbu Bəkr Cayır - Zeynəbim
Əhli-Beyt qrupu - Can Zeynəb
İntizar qrupu - Can Hüseynim
Heydəri Kərrar qrupu - İmam Rza
Hacı Sahib - xanım Zəhranın təkvini vilayəti
Hacı Sahib - Xanım Zəhranın şəfaəti
Hacı Ramil - Zəhracan
Elşən Xəzər - Ya Zəhra
Hacı Samir - Xanım Zəhra buyurur
Hacı Şahin - Xanım Zəhraya təvəssül
Vasif Vəsfinur - Zəhradadır dərmanın
Vasif Vəsfinur - Allah Allah
Vasif Vəsfinur - Əli oğlu Həsən
Vasif Vəsfinur - Qara zindanlara qardaş
Hacı Əhliman - Namaz qılanın ictimai vəzifəsi
Hacı Əhliman - Azanı gözəl səsli biri oxumalıdır
Hacı Əhliman - Hicablı xanım facebookda
Hacı Əhliman - Dindarın ailədə rəftarı
Hacı Əhliman - Geyiminizə fikir verin
Vasif Vəsfinur - İnsan bilə bilməz
Ağa Maştağalı Tərlan Maştağalı - İmamət tərəfə
Ağa Maştağalı Tərlan Maştağalı - İmamət tərəfə
Ammar Halwachi - Haydar
Hacı Zahir Mirzəvi - Əbəlfəz
Hacı Mehdi Dərbəndi - Xudaya
Hacı Ramil - Bədgüman insanlar
Hacı Ramil - Ailədə kişi və qadın
Hacı Ramil - Bəlanı tezləşdirən günahlar
Kamran Fərat - Zeynəb
Hacı Sahib - Yeni ili qeyd eləmək olar?
Muhəmməd Nardarani - Ya İmam Zaman
Muhəmməd Nardarani - Məzlum Həsən Əskəri
Badi Kubə - Ey vay Ruqəyyəm
Zühur İlahi nəğmələr qrupu - Gəl anacan
Dönməz Nuri Pərvin Quluzadə - Ya Hüseyn
Vasif Vəsfinur - Tərəfdarı-Hüseynəm
Vasif Vəsfinur - Ruqəyyə
Vasif Vəsfinur - Muxtaram
 

Ən Çox Oxunanlar

Təqvim

«    Avqust 2020    »
BeÇaÇCaCŞB
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31 

Quran Dinlə

Eşq Vilayəti

Banner

Hicab bağlamaq dərsləri


--------

--------

--------

--------

--------

--------

--------

 
 
Created by Donamor