RSS
 

Login:
Şifrə:
» » Yaxın Şərqdə yeni qarşıdurma

Xəbər lenti

Yoluxucu xəstəliklər mövzusu dini mənbələrdə
Yoluxucu xəstəliklər mövzusu dini mənbələrdə...
"BİZ PEYĞƏMBƏRLƏR MİRAS QOYMURUQ" hədisinin dəlil göstərilməsi və onun cavabi
"BİZ PEYĞƏMBƏRLƏR MİRAS QOYMURUQ" hədisinin dəlil göstərilməsi və onun cavabi...
Vəhdət - günümüzün əsas ehtiyacı
Vəhdət - günümüzün əsas ehtiyacı...
Azərbaycan ədəbiyyatında İmam Hüseyn (ə) və Məhərrəmlik mövzusu
Azərbaycan ədəbiyyatında İmam Hüseyn (ə) və Məhərrəmlik mövzusu...
Siffeyn savaşı
Siffeyn savaşı...
Mübarək Ramazan ayında xüsusi diqqət edilməli 4 məqam: Ramazan ayının əməlləri
Mübarək Ramazan ayında xüsusi diqqət edilməli 4 məqam: Ramazan ayının əməlləri...
Ruhuna zülm edilən məzlum imam (İkinci hissə)
Ruhuna zülm edilən məzlum imam (İkinci hissə)...
İmam Zamana (ə.f) qarşı müxalifətin səbəbləri
İmam Zamana (ə.f) qarşı müxalifətin səbəbləri...
İzdivacda vasitəçilik
İzdivacda vasitəçilik...
Hədislərdə vəhdətə çağırış
Hədislərdə vəhdətə çağırış...

Dini Üsiyyət

Saytı bəyəndin?

Bəli
Xeyr

Namaz vaxtları

Saat

Son Şərhlər

    
  • OtkrGat
    Yazan: OtkrGat
  • 
  • ReneBF
    Yazan: ReneBF
  • 
  • WilliamSwalf
  • 
  • WilliamSwalf
  • 
  • WilliamSwalf
  • 
  • QYRuben
    Yazan: QYRuben
  • 
  • GoFdihor
    Yazan: GoFdihor
  • 
  • GoFdihor
    Yazan: GoFdihor
    Mövzu: Həsəd
  • 
  • GoFdihor
    Yazan: GoFdihor
  • 
  • GoFdihor
    Yazan: GoFdihor

FaceBook

Qan yaddaşımız

Dini yьkləmələr


Hacı Sahib


Hacı Şahin


Ocaq Necad ağa


Firuqi ağa


Mir Cəfər ağa


Hacı Qürbət


Hacı Əhliman


Hacı Ələmdar


Hacı Ramil


Hacı Samir


Hacı Vasif

Reklam





Online SMS Yaz!
Online Sms:

Yaxın Şərqdə yeni qarşıdurma

 
Müəllif: Admin | Bölmə: Xəbərlər | Vaxt: 6-01-2016, 15:59 | Şərh sayı: (0) | Baxılıb: 836

Yaxın Şərqdə yeni qarşıdurma


Yaxın Şərqdə yeni qarşıdurma


Səudiyyə Ərəbistanı 2016-cı ilə qalmaqala səbəb olan addımları ilə qədəm qoydu. Belə ki, ölkə 47 nəfəri terrorçuluqda ittiham edərək edam etdi. Onların arasında şiə din xadimi şeyx Nimr ən-Nimr də vardı. Rəsmi Tehran bu hadisəyə sərt reaksiya verərək, Səudiyyə Ərəbistanını təhdid etdi. Ardından vətəndaşların bu ölkənin Tehrandakı səfirliyinə hücumu oldu. Doğrudur, İran prezidenti bu hücumun ölkənin imicinə mənfi təsir göstərdiyini bəyan etdi. Lakin Ər-Riyad bunun səmimiliyinə inanmadı və İranla bütün əlaqələri kəsdiyini bildirdi. Daha sonra bir sıra ərəb ölkəsi də Tehranla diplomatik əlaqələrə son qoyduğunu bəyan etdi. Dünyanın əksər dövlətləri tərəfləri sakitliyə çağırdı. BMT-nin baş katibi də narahatlığını ifadə etdi. Lakin gərginlik azalmaq bilmir. Bütövlükdə region çox təhlükəli bir durumla üz-üzə qalıb. Hadisələrin sonrakı inkişafı ilə bağlı fərqli proqnozlar verilir.

Terrorla mübarizə: qarşılıqlı ittihamlar

Yaxın Şərq dövlətlərarası münasibətlər səviyyəsində məzhəb savaşına doğru bir addım da atdı. Səudiyyə Ərəbistanının 47 nəfəri terrorçu kimi edam etməsindən sonra regionda vəziyyət xeyli kəskinləşib. Ər-Riyadın cəzalandırdığı adamlar arasında şiə lideri Nimr ən-Nimr də vardı. Rəsmi Tehran buna çox sərt reaksiya verib. İran Səudiyyə Ərəbistanındakı rejimi "terroru dəstəkləyən anti-islam" xarakterli rejim adlandırıb (bax: Массовая казнь в Саудовской Аравии расколола исламский мир / "vzglyad.ru", 4 yanvar 2016).

Hətta Tehrandan Səudiyyə Ərəbistanında hakimiyyəti devirmək haqqında çağırışlar da eşidildi. Görünür, bunlardan istifadə edən bir sıra radikal qruplar diplomatik korpuslara hücumlar etdilər. Dünyanın müxtəlif ölkələrində bu cür hadisələr etirazlarla qarşılandı. Avropa ölkələri həm Səudiyyə Ərəbistanı, həm də İranın düzgün davranmadığını bəyan ediblər.

Avropa İttifaqının xarici işlər və təhlükəsizlik siyasəti üzrə ali nümayəndəsi Federika Moqerini bildirib ki, heç bir halda ölüm cəzasının tətbiqinə yol verilə bilməz. Şeyx Nimr ən-Nimr ilə bağlı yaranmış vəziyyət isə böyük narahatlıq doğurur (bax: əvvəlki mənbəyə). ABŞ Dövlət Departamentinin rəsmi nümayəndəsi Con Kirbi edam hadisəsinin "məzhəblərarası gərginliyin yaranması riskini artırdığını" bəyan edib. BMT-nin baş katibi Pan Gi Mun da baş verənlərin yolverilməz olduğunu ifadə edib.

Qərb ekspertləri tərəfləri təmkinli olmağa çağırıblar. London İqtisadiyyat Məktəbində Yaxın Şərq siyasəti bölməsinin professoru Favaz Gerges hesab edir ki, diplomatik əlaqələrin kəsilməsindən sonra vəziyyət asanlıqla nəzarətdən çıxa bilər (bax: As Saudi Arabia severs ties with Iran, questions loom in volatile region / "CNN", 4 yanvar 2016). Hərbi ekspert general Mark Hertlinq isə Ər-Riyadla Tehran arasında hərbi toqquşmaların mümkünlüyünü proqnozlaşdırır (bax: əvvəlki mənbəyə).

Rusiya hadisələrin bu cür gedişindən ciddi narahatlığını bildirib. Kreml Səudiyyə Ərəbistanı ilə İran arasında vasitəçilik etməyə hazır olduğunu bəyan edib. Lakin Rusiya mətbuatının yaydığı informasiyalarda daha çox İran müdafiə olunur. Ankara edam cəzasının tətbiqinin qəbuledilməz olduğunu ifadə edib. Türkiyə tərəflərin bir-birinə qarşı zor tətbiq etməsinin yolverilməzliyini xüsusi vurğulayıb.

Bunların fonunda bir sıra ərəb ölkələri İranla diplomatik əlaqələri kəsirlər. Artıq Sudan, Bəhreyn və Küveyt öz diplomatlarını Tehrandan geri çağırıblar, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri isə İrandakı diplomatik nümayəndələrinin sayını minimuma endirib. Bu arada Ər-Riyad doğru hərəkət etdiyini bəyanlayır, terrora qarşı addım atdığına görə bu davranışının alqışlanmalı olduğunu bildirir. Lakin problem ondan ibarətdir ki, dünya dövlətləri edam yolu ilə terrorla mübarizə üsulunu qəbul etmirlər.

Ərəb Ölkələri Liqası yaranmış vəziyyətlə bağlı bazar günü təcili toplanmaq qərarı alıb. Bunu Səudiyyə Ərəbistanı edib. KİV-də yayılan məlumatlara görə, təşkilatın, demək olar ki, bütün üzvləri Ər-Riyadı müdafiə edir. Təşkilatın baş katibinin köməkçisi Əhməd bin Hilli deyib ki, tədbir "ərəb ölkələrinin daxili işlərinə qarışmanı qınamaq üçün keçiriləcək" (bax: Suudi Arabistan'ın talebiyle Arap Birliği olağanüstü toplanacak / "Habertürk", 4 yanvar 2016).

Hətta rəsmi Qahirə də Səudiyyə Ərəbistanının yanında olduğunu bildirib. Misir hesab edir ki, İran ərəb ölkələrinin daxili işlərinə qarışır. Bu ölkənin Xarici İşlər Nazirliyinin nümayəndəsi Əhməd Əbu Zeyd bəyan edib ki, Misir Körfəz dövlətlərinin təhlükəsizliyini təmin etmək üçün Ər-Riyadın yanında olmağa hazırdır (bax: əvvəlki mənbəyə).

Təhlükəli gedişat: regionun geosiyasi parçalanması

Göründüyü kimi, İranın "qonşu ölkələrin daxili işlərinə qarışmasına müqavimət göstərmək niyyətində olan" ərəb dövlətləri vahid cəbhə yarada bilərlər. Belə olan halda Tehranın İraq, Livan və Suriyada mövqeyi zəifləyə bilər. Belə təəssürat yaranır ki, ərəb ölkələri sanki İranın regionda liderlik iddialarının qarşısına sədd çəkməkdədirlər.

Ər-Riyadla Tehran arasında uzun müddətdir ki, bu istiqamətdə gərgin mübarizə gedir. İrana qarşı sanksiyaların aradan qaldırılması Tehranın şansının yüksələ biləcəyinə işarə idi. Lakin İranın Suriya məsələsində Moskvanı dəstəkləməsi, görünür, ona olan münasibəti dəyişib. KİV-in yazdığına görə, ABŞ İrana yeni sanksiyalar tətbiq etməyə hazırlaşır. Bu xəbər hələlik öz təsdiqini tapmasa da, Tehrana qarşı Vaşinqtonun bir soyuqluğu hiss olunmaqdadır.

Belə proqnozlaşdırmaq olar ki, baş verənlər getdikcə İranın təcrid olunmasına aparıb çıxara bilər. Tehranın Moskvanı dəstəkləməsi bu prosesi sanki sürətləndirir. Burada ekspertlər Çin faktorunu da nəzərə almağı tövsiyə edirlər. Pekin hələlik baş verənlərə münasibət bildirməsə də, onun İranı müdafiə edəcəyi barədə fikirlər vardır. Ancaq Çinin ərəb ölkələri ilə enerji sahəsində əməkdaşlığa ciddi önəm verdiyini də unutmaq olmaz.

Bütün bunlar Yaxın Şərqdə iki təhlükəli tendensiyanın inkişaf edə biləcəyini göstərir. Birincisi, region dövlətləri arasında müharibə alovlana bilər. İranla Səudiyyə Ərəbistanının müharibəyə başlaması Yaxın Şərqdə vəziyyəti daha da gərginləşdirə və heç şübhəsiz, bu müharibəyə regionun digər ölkələrinin də qoşulmasına gətirib çıxara bilər. Hadisələrin bu istiqamətdə inkişaf etməyəcəyinə heç kəs təminat verə bilmir. Hiss olunur ki, Qərb sözdə etiraz etməkdən başqa addım atmaq fikrində deyil. Müsəlman dövlətləri arasında birliyin olmaması kimlərəsə sərf edir. Ekspertlər həmin məqama ayrıca diqqət yetirirlər.

İkincisi, İslam aləmində məzhəb savaşı dövlətlərarası səviyyədə özünü göstərə bilər. Bunun nə dərəcədə zərərli olduğunu deməyə isə heç ehtiyac yoxdur. Mütəxəssislərin fikrinə görə, bu baş verərsə, müsəlman cəmiyyətlərində ixtilaflar qarşısıalınmaz dərəcədə dərinləşər, bütövlükdə İslam dünyası uzunmüddətli çəkişmələrə və intriqalar meydanına çevrilər. Təbii ki, bütün bunlar müsəlman ölkələrinin inkişafına ciddi maneələr yaradacaq. Nəticədə, hələlik inkişaf perspektivləri olan bir sivilizasiyanın dünyadakı rolu xeyli zəifləyə bilər.

Məsələnin geosiyasi aspekti də olduqca düşündürücüdür. Hər şeydən əvvəl, Suriya probleminin sülh yolu ilə həlli dalana dirənmiş olur. Çünki regionun böyük dövlətləri bir-biri ilə ixtilafda olacaqlarsa, onların ortaq dil tapması mümkün olmayacaq. Bunun əvəzində, kənar qüvvələr əlavə manevrlər etmək, vəziyyəti öz xeyirlərinə dəyişmək üçün xüsusi canfəşanlıq göstərəcəklər. Nəticədə, Yaxın Şərqdə qeyri-müsəlman dövlətlərin hərbi və siyasi dominantlığı təmin edilə bilər.

Bunların fonunda isə müsəlmanlar arasında məzhəb savaşı yeni səviyyəyə qalxa bilər ki, gerçək düşmənlər də diqqətdən kənarda qalarlar. Şübhəsiz ki, hadisələrin bu istiqamətdə inkişaf etməsi bütövlükdə müsəlman ölkələrin dövlətçiliyini hiss ediləcək dərəcədə zəiflədə bilər. Burada hansısa müsəlman dövlətinin qalib gələ biləcəyindən danışmaq mümkün deyildir. Çünki bütün variantlarda İslam aləmi zərər görəcək.

Proseslərin istənilən ssenari üzrə inkişaf etməsi Yaxın Şərqin daha həssas bir vəziyyətə düşməsinə gətirib çıxara bilər. Şübhə yoxdur ki, dünyanın böyük geosiyasi gücləri bundan faydalanmağa çalışacaqlar. Regionda İranın təcrid olunmasında maraqlı olan İsrail üçün xüsusilə əlverişli situasiya yaranır. Bu cür gedişatdan uduzan isə ilk növbədə müsəlman dövlətləri olacaq. Bəlkə İslam aləmi tamamilə fərqli bir dinamikaya transformasiya mərhələsindədir?!

Newtimes.az



Şərhlər

 
İnformasiya
Qonaq qrupunda olanlar istifadəçilər bu xəbərə şərh əlavə edə bilməz.
Banner

Sizin Reklam Burada

------------------------
------------------------

En Son Yükləmələr

Seyyid Peyman - En insan
Seyyid Peyman - Zeynəb Zeynəb
Hacı Sahib - Səfərdə olanın orucu
Hacı Sahib - Oruc tutan su içə bilər?
Hacı Sahib - Dəstəmazın danışması
Rusif Ucar - Üsyan
Hacı Sahib - İntizar
Hacı Sahib - İntizar çəkmək
Hacı Sahib - Kiçik günahı unutmaq
Hacı Şahin - Dini ehtiyac
Hacı Şahin - Diqqət eləmək
Hacı Şahin - Din təbliğ etmək
Hacı Eldayaq - Allah üçün
Hacı Eldayaq - Allahı unuduruq
Hacı Eldayaq - Allahımızı ucuz satırıq
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu Hacı Möhübbət - Şah səlamun aleyk
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu - Ağam Əbəlfəz
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu - Əli kimdir
Seyyid Peyman - Şah salamun aleyk
Hacı Sahib - Şəban ayının əməlləri
Vasif Vəsfinur - Xanım Zeynəb
Vasif Vəsfinur - Əbəlfəz
Kamran Fərat - Vətən marşı
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayinın duası
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayının savabı
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayında oruc olmaq
Hacı Samir - İmam Əli (ə) qızını Ömərə veribmi
Hacı Samir - Qiyamətin peşmançılığı
Hacı Samir - Bəni İsrail
Hacı Ramil - İnsanın batini və zahiri
Hacı Ramil - İnsan öləndən sonra
Hacı Ramil - Həsəd
Hacı Zahir Mirzəvi - Günahlardan yoruldum
Hacı Zahir Mirzəvi - Ağlama ey nuri eynim
Hadi Kazemi - Kərbəladır vətənim
Hadi Kazemi & Rza İgidoğlu - Su görəndə
Mamed Sadiq - Həzrət Əli
Mamed Sadiq - Hüseynim deyərəm
Mamed Sadiq - Gözlədiyim vardı mənim
Hacı Şahin - Coun
Hacı Şahin - Arzu və dua
Hacı Şahin - Allahın rəhminə sığınmaq
Hacı Sahib - Novruz Bayramının namazı
Hacı Sahib - Novruz Bayramının duası
Hacı Sahib - Novruz günü İslamda
Hacı Eldayaq - Bəhlul Danəndə və Harun ər Rəşid
Hacı Eldayaq - İmamın alimlərlə bəhsi
Hacı Eldayaq - Allahın qüdrəti
Hacı Eldayaq - Ana haqqı
Hacı Eldayaq - Ağlamaq
Hacı Sahib - Şəhidin haqqı
Hacı Sahib - Şəhidliyə şövq
Şəhidlik haqqında
Hacı Sahib - Şəhidlər haqqında
Fizuli Fəzli - Cəfəri Sadiq
Əbu Bəkr Cayır - Zeynəbim
Əhli-Beyt qrupu - Can Zeynəb
İntizar qrupu - Can Hüseynim
Heydəri Kərrar qrupu - İmam Rza
Hacı Sahib - xanım Zəhranın təkvini vilayəti
Hacı Sahib - Xanım Zəhranın şəfaəti
Hacı Ramil - Zəhracan
Elşən Xəzər - Ya Zəhra
Hacı Samir - Xanım Zəhra buyurur
Hacı Şahin - Xanım Zəhraya təvəssül
Vasif Vəsfinur - Zəhradadır dərmanın
Vasif Vəsfinur - Allah Allah
Vasif Vəsfinur - Əli oğlu Həsən
Vasif Vəsfinur - Qara zindanlara qardaş
Hacı Əhliman - Namaz qılanın ictimai vəzifəsi
Hacı Əhliman - Azanı gözəl səsli biri oxumalıdır
Hacı Əhliman - Hicablı xanım facebookda
Hacı Əhliman - Dindarın ailədə rəftarı
Hacı Əhliman - Geyiminizə fikir verin
Vasif Vəsfinur - İnsan bilə bilməz
Ağa Maştağalı Tərlan Maştağalı - İmamət tərəfə
Ağa Maştağalı Tərlan Maştağalı - İmamət tərəfə
Ammar Halwachi - Haydar
Hacı Zahir Mirzəvi - Əbəlfəz
Hacı Mehdi Dərbəndi - Xudaya
Hacı Ramil - Bədgüman insanlar
Hacı Ramil - Ailədə kişi və qadın
Hacı Ramil - Bəlanı tezləşdirən günahlar
Kamran Fərat - Zeynəb
Hacı Sahib - Yeni ili qeyd eləmək olar?
Muhəmməd Nardarani - Ya İmam Zaman
Muhəmməd Nardarani - Məzlum Həsən Əskəri
Badi Kubə - Ey vay Ruqəyyəm
Zühur İlahi nəğmələr qrupu - Gəl anacan
Dönməz Nuri Pərvin Quluzadə - Ya Hüseyn
Vasif Vəsfinur - Tərəfdarı-Hüseynəm
Vasif Vəsfinur - Ruqəyyə
Vasif Vəsfinur - Muxtaram
 

Ən Çox Oxunanlar

Təqvim

«    Mart 2021    »
BeÇaÇCaCŞB
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031 

Quran Dinlə

Eşq Vilayəti

Banner

Hicab bağlamaq dərsləri


--------

--------

--------

--------

--------

--------

--------

 
 
Created by Donamor