RSS
 

Login:
Şifrə:
» » İrfan nədir? (İkinci hissə)

Xəbər lenti

Mübarək Ramazan ayında xüsusi diqqət edilməli 4 məqam: Ramazan ayının əməlləri
Mübarək Ramazan ayında xüsusi diqqət edilməli 4 məqam: Ramazan ayının əməlləri...
Ruhuna zülm edilən məzlum imam (İkinci hissə)
Ruhuna zülm edilən məzlum imam (İkinci hissə)...
İmam Zamana (ə.f) qarşı müxalifətin səbəbləri
İmam Zamana (ə.f) qarşı müxalifətin səbəbləri...
İzdivacda vasitəçilik
İzdivacda vasitəçilik...
Hədislərdə vəhdətə çağırış
Hədislərdə vəhdətə çağırış...
Erkən nikah: İslam buna “hə” deyirmi?
Erkən nikah: İslam buna “hə” deyirmi?...
BEHİŞTƏ DAXİL OLACAQ İLK ŞƏXS KİMDİR?
BEHİŞTƏ DAXİL OLACAQ İLK ŞƏXS KİMDİR?...
ANADAN ƏZİZ, YENƏ ANADIR!
ANADAN ƏZİZ, YENƏ ANADIR!...
Peyğəmbəri-Əkrəm (s) Xanım Zəhra (ə.a) və onun başına gətiriləcək müsibətlərdən danışır
Peyğəmbəri-Əkrəm (s) Xanım Zəhra (ə.a) və onun başına gətiriləcək müsibətlərdən danışır...
Sədəqələrinizi riyakarlıq və minnətlə puç etməyin
Sədəqələrinizi riyakarlıq və minnətlə puç etməyin...

Dini Üsiyyət

Saytı bəyəndin?

Bəli
Xeyr

Namaz vaxtları

Saat

Son Şərhlər

FaceBook

Qan yaddaşımız

Dini yьkləmələr


Hacı Sahib


Hacı Şahin


Ocaq Necad ağa


Firuqi ağa


Mir Cəfər ağa


Hacı Qürbət


Hacı Əhliman


Hacı Ələmdar


Hacı Ramil


Hacı Samir


Hacı Vasif

Reklam





Online SMS Yaz!
Online Sms:

İrfan nədir? (İkinci hissə)

 
Müəllif: Admin | Bölmə: Məqalələr | Vaxt: 28-04-2017, 10:01 | Şərh sayı: (0) | Baxılıb: 335

İrfan nədir? (İkinci hissə)


İrfan nədir? (İkinci hissə) Nəzəri irfan

İrfanın digər bölümü varlığın təfsiri, yəni Allah, aləm və insanın izahı ilə məşğuldur. Əxlaq elminə bənzəyən və onun kimi insan təbiətini yaxşılığa doğru dəyişdirməyə çalışan əməli irfandan fərqli olaraq, irfanın bu bölümü (nəzəri irfan) fəlsəfəyə yaxındır və varlığı izah etməyə çalışır. Əməli irfan əxlaqla fərqli cəhətlərə malik olduğu kimi, nəzəri irfan da bəzi məsələlərdə fəlsəfədən fərqlənir.

İrfanın bu bölümü varlığın izahına çalışan ilahiyyat fəlsəfəsi ilə oxşardır. Ilahiyyat fəlsəfəsinin müəyyən predmet, metod və məsələləri olduğu kimi, irfan da özü üçün müvafiq elementlər müəyyən etmişdir. Lakin dəlillərində təkcə əqli prinsip və metodlara əsaslanan fəlsəfədən fərqli olaraq, irfan kəşfə (hissiyyatla dərketməyə) dayaqlanan prinsip və metodları əsas sayır, sonra onları ağla müvafiq surətdə izah edir.

Əqli fəlsəfi dəlillər yazıldığı dildə də oxunan orijinal kitaba bənzəyir. Irfani dəlillər isə başqa dildən tərcümə edilən mətn kimidir. Yəni arif (heç olmazsa, iddia etdiyi kimi) öz qəlb gözü və tamam vücudu ilə müşahidə etdiyi həqiqətləri ağıl dili ilə izah edir.

Varlığın irfani şərhi, yəni varlıq aləmi barədə irfani dünyagörüşü varlığın fəlsəfi şərhindən xeyli fərqlənir. Ilahiyyatçı filosofun nəzərində həm Allah, həm də Allahdan qeyri şeylər hamısı həqiqidir (əsldir). Fərq bundadır ki, Allah vacibül-vücud (mövcudluğu zəruri olan) və qaim biz-zatdır (öz zatına dayanıqlı, sabit və ehtiyacsızdır). Allahdan savayı hər şey isə mümkünül-vücud (mövcudluğu mümkün olan), qaim bil-ğeyr (başqasına dayanıqlı) və məluli-vacibül-vücuddur (vacibül-vücuddan törəmişdir).

Arif isə bu fikirdədir ki, Allahdan savayı heç nə Allah qarşısında qərar tuta biləcək vücuda malik deyildir (hətta mövcudluğunun səbəbi Allah olsa belə). Allahın vücudu hər şeyi əhatə etmiş və özündə toplamışdır. Hər şey yalnız Allahın ad, sifət, iradə və təcəllasıdır, ondan başqa bir şey deyildir.

Ümumiyyətlə, filosofla arifin dünyaya baxış tərzləri də fərqlidir. Filosof dünyanı dərk etmək istəyir. Çalışır ki, dünya barəsində düzgün, nisbətən ətraflı və mükəmməl təsəvvür əldə etsin. Filosofun fikrincə, insan kamilliyinin ən yüksək həddi budur ki, ağıl vasitəsilə dünyanı olduğu kimi qavrasın, dünya onun vücudunda dərk edilə bilən şəkil alsın...

Arif isə ağıl və fəhmə etina etməz. Arif istəyir ki, varlığın mənası və həqiqəti olan Allaha yetişsin, ona qovuşsun və onu müşahidə etsin.

Arifin fikrincə, təkcə varlıq haqqında təsəvvürün zehndə canlandırılması insanın kamilliyi üçün kifayət etməz. Kamillik seyrü-süluk yollarında addımlamaqla vaxtilə çıxdığı əsil məqama qayıtmaqdan, Allahla özü arasındakı məsafə və fasilələri aradan götürməkdən, yaxınlıq məqamında özünü fani edib, Allahla birgə baqi qalmaqdan ibarətdir.

Filosofun alət və vasitələri ağıl, məntiq və istidlal (əsaslandırma), arifinki isə ürək, daxili mübarizə, batini təlaş, hərəkət, təmizlik və paklaşdırmadır.

(Mürtəza Mütəhhəri. İslami elmlərlə tanışlıq, 2-ci cild, səh. 83-91)



Şərhlər

 
İnformasiya
Qonaq qrupunda olanlar istifadəçilər bu xəbərə şərh əlavə edə bilməz.
Banner

Sizin Reklam Burada

------------------------
------------------------

En Son Yükləmələr

Seyyid Peyman - En insan
Seyyid Peyman - Zeynəb Zeynəb
Hacı Sahib - Səfərdə olanın orucu
Hacı Sahib - Oruc tutan su içə bilər?
Hacı Sahib - Dəstəmazın danışması
Rusif Ucar - Üsyan
Hacı Sahib - İntizar
Hacı Sahib - İntizar çəkmək
Hacı Sahib - Kiçik günahı unutmaq
Hacı Şahin - Dini ehtiyac
Hacı Şahin - Diqqət eləmək
Hacı Şahin - Din təbliğ etmək
Hacı Eldayaq - Allah üçün
Hacı Eldayaq - Allahı unuduruq
Hacı Eldayaq - Allahımızı ucuz satırıq
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu Hacı Möhübbət - Şah səlamun aleyk
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu - Ağam Əbəlfəz
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu - Əli kimdir
Seyyid Peyman - Şah salamun aleyk
Hacı Sahib - Şəban ayının əməlləri
Vasif Vəsfinur - Xanım Zeynəb
Vasif Vəsfinur - Əbəlfəz
Kamran Fərat - Vətən marşı
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayinın duası
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayının savabı
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayında oruc olmaq
Hacı Samir - İmam Əli (ə) qızını Ömərə veribmi
Hacı Samir - Qiyamətin peşmançılığı
Hacı Samir - Bəni İsrail
Hacı Ramil - İnsanın batini və zahiri
Hacı Ramil - İnsan öləndən sonra
Hacı Ramil - Həsəd
Hacı Zahir Mirzəvi - Günahlardan yoruldum
Hacı Zahir Mirzəvi - Ağlama ey nuri eynim
Hadi Kazemi - Kərbəladır vətənim
Hadi Kazemi & Rza İgidoğlu - Su görəndə
Mamed Sadiq - Həzrət Əli
Mamed Sadiq - Hüseynim deyərəm
Mamed Sadiq - Gözlədiyim vardı mənim
Hacı Şahin - Coun
Hacı Şahin - Arzu və dua
Hacı Şahin - Allahın rəhminə sığınmaq
Hacı Sahib - Novruz Bayramının namazı
Hacı Sahib - Novruz Bayramının duası
Hacı Sahib - Novruz günü İslamda
Hacı Eldayaq - Bəhlul Danəndə və Harun ər Rəşid
Hacı Eldayaq - İmamın alimlərlə bəhsi
Hacı Eldayaq - Allahın qüdrəti
Hacı Eldayaq - Ana haqqı
Hacı Eldayaq - Ağlamaq
Hacı Sahib - Şəhidin haqqı
Hacı Sahib - Şəhidliyə şövq
Şəhidlik haqqında
Hacı Sahib - Şəhidlər haqqında
Fizuli Fəzli - Cəfəri Sadiq
Əbu Bəkr Cayır - Zeynəbim
Əhli-Beyt qrupu - Can Zeynəb
İntizar qrupu - Can Hüseynim
Heydəri Kərrar qrupu - İmam Rza
Hacı Sahib - xanım Zəhranın təkvini vilayəti
Hacı Sahib - Xanım Zəhranın şəfaəti
Hacı Ramil - Zəhracan
Elşən Xəzər - Ya Zəhra
Hacı Samir - Xanım Zəhra buyurur
Hacı Şahin - Xanım Zəhraya təvəssül
Vasif Vəsfinur - Zəhradadır dərmanın
Vasif Vəsfinur - Allah Allah
Vasif Vəsfinur - Əli oğlu Həsən
Vasif Vəsfinur - Qara zindanlara qardaş
Hacı Əhliman - Namaz qılanın ictimai vəzifəsi
Hacı Əhliman - Azanı gözəl səsli biri oxumalıdır
Hacı Əhliman - Hicablı xanım facebookda
Hacı Əhliman - Dindarın ailədə rəftarı
Hacı Əhliman - Geyiminizə fikir verin
Vasif Vəsfinur - İnsan bilə bilməz
Ağa Maştağalı Tərlan Maştağalı - İmamət tərəfə
Ağa Maştağalı Tərlan Maştağalı - İmamət tərəfə
Ammar Halwachi - Haydar
Hacı Zahir Mirzəvi - Əbəlfəz
Hacı Mehdi Dərbəndi - Xudaya
Hacı Ramil - Bədgüman insanlar
Hacı Ramil - Ailədə kişi və qadın
Hacı Ramil - Bəlanı tezləşdirən günahlar
Kamran Fərat - Zeynəb
Hacı Sahib - Yeni ili qeyd eləmək olar?
Muhəmməd Nardarani - Ya İmam Zaman
Muhəmməd Nardarani - Məzlum Həsən Əskəri
Badi Kubə - Ey vay Ruqəyyəm
Zühur İlahi nəğmələr qrupu - Gəl anacan
Dönməz Nuri Pərvin Quluzadə - Ya Hüseyn
Vasif Vəsfinur - Tərəfdarı-Hüseynəm
Vasif Vəsfinur - Ruqəyyə
Vasif Vəsfinur - Muxtaram
 

Ən Çox Oxunanlar

Təqvim

«    Noyabr 2017    »
BeÇaÇCaCŞB
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930 

Quran Dinlə

Eşq Vilayəti

Banner

Hicab bağlamaq dərsləri


--------

--------

--------

--------

--------

--------

--------

 
 
Created by Donamor