RSS
 

Login:
Şifrə:
» » Caiz nədir?

Xəbər lenti

Mübarək Ramazan ayında xüsusi diqqət edilməli 4 məqam: Ramazan ayının əməlləri
Mübarək Ramazan ayında xüsusi diqqət edilməli 4 məqam: Ramazan ayının əməlləri...
Ruhuna zülm edilən məzlum imam (İkinci hissə)
Ruhuna zülm edilən məzlum imam (İkinci hissə)...
İmam Zamana (ə.f) qarşı müxalifətin səbəbləri
İmam Zamana (ə.f) qarşı müxalifətin səbəbləri...
İzdivacda vasitəçilik
İzdivacda vasitəçilik...
Hədislərdə vəhdətə çağırış
Hədislərdə vəhdətə çağırış...
Erkən nikah: İslam buna “hə” deyirmi?
Erkən nikah: İslam buna “hə” deyirmi?...
BEHİŞTƏ DAXİL OLACAQ İLK ŞƏXS KİMDİR?
BEHİŞTƏ DAXİL OLACAQ İLK ŞƏXS KİMDİR?...
ANADAN ƏZİZ, YENƏ ANADIR!
ANADAN ƏZİZ, YENƏ ANADIR!...
Peyğəmbəri-Əkrəm (s) Xanım Zəhra (ə.a) və onun başına gətiriləcək müsibətlərdən danışır
Peyğəmbəri-Əkrəm (s) Xanım Zəhra (ə.a) və onun başına gətiriləcək müsibətlərdən danışır...
Sədəqələrinizi riyakarlıq və minnətlə puç etməyin
Sədəqələrinizi riyakarlıq və minnətlə puç etməyin...

Dini Üsiyyət

Saytı bəyəndin?

Bəli
Xeyr

Namaz vaxtları

Saat

Son Şərhlər

FaceBook

Qan yaddaşımız

Dini yьkləmələr


Hacı Sahib


Hacı Şahin


Ocaq Necad ağa


Firuqi ağa


Mir Cəfər ağa


Hacı Qürbət


Hacı Əhliman


Hacı Ələmdar


Hacı Ramil


Hacı Samir


Hacı Vasif

Reklam





Online SMS Yaz!
Online Sms:

Caiz nədir?

 
Müəllif: Admin | Bölmə: Sual-Cavab | Vaxt: 8-06-2015, 16:02 | Şərh sayı: (0) | Baxılıb: 1375

Caiz nədir?


Caiz nədir?


Sual: Caizdir demək halaldır demək ola bilərmi? Əgər belə isə niyə "Caiz" yerinə "Halal" və ya "Caiz deyil" yerinə "Haramdır" deyilmir?

Caiz sözü, cümlədə istifadə edildiyi yerə görə müxtəlif mənalara gəlir:

1 - Caiz, ümumi olaraq sənəd verilmişdir, günah deyil mənasındadır. Lakin, caiz deyilən şeyi etməmək daha yaxşıdır.
2 - Edilməsi daha yaxşı deməkdir.
3 - Edilməsi tənzihən məkruh deməkdir.
4 - Edilməsi təhrimən məkruh deməkdir.
5 - Edilməsi mübah deməkdir.
6 - Edilməsi vacib, lazımdır deməkdir.
7 - Edilməsi günah deməkdir.

İndi bunlara bir neçə misal verək:

1 - (Camaatla namaz qıldıqdan sonra, duanı gözləmədən getmək caiz) demək, (Günah deyil, gedilə bilər, ancaq getməyib duanı gözləmək daha yaxşı olar) deməkdir.

(Qurani-kərimi dəstəmazsız əzbərdən oxumaq caizdir) demək də belədir. Günah olmaz, lakin dəstəmazlı oxumaq daha yaxşı deməkdir.

(Səhər namazında aldığı dəstəmaz pozulmadan, bu dəstəmaz ilə, zöhrü, əsri, axşamı və işanı qılmaq caiz) demək də belədir. Yəni günah olmaz, lakin hər namaz üçün dəstəmaz almaq daha yaxşı olar.

(Yaşlı qadının əlini öpmək caizdir) demək də belədir.

2 - (Namazda rüku və səcdə tərifini üçdən çox [5,7,9,11 kimi] söyləmək caiz) demək, daha yaxşı olar, müstəhəbdir deməkdir. (Dəstəmaz pozulmadan, hər namaz vaxtında dəstəmaz üstünə yenidən dəstəmaz almaq caiz) demək, edilməsi daha yaxşı olar deməkdir. (Cümə namazında, imamın səcdeyi-səhv etməməsi caiz olar) demək də belədir.

3 - (Əmi və dayı qızı ilə evlənmək caiz) demək tənzihən məkruhdur, bir məcburiyyət olmadıqca, edilməməsi daha yaxşı olar, edilsə də günah olmaz deməkdir.

Fiqh kitablarında, (Şərab edənə üzüm satmaq caizdir) buyurulması da belədir.

(Günəşdə istilənən su ilə dəstəmaz almaq caiz, lakin tenzihen məkruh) demək də belədir.

Xristianın kəsdiyi heyvanın ətini yemək də belə caiz; yəni tənzihən məkruhdur.

4 - (Xristian qadınla evlənmək caiz) demək, zimmi olursa tenzihen məkruh, harbi olursa təhrimən məkruh deməkdir.

[Zimmi, İslam dövlətinə xərac, cizyə kimi vergilər verən qeyri müslim vətəndaş deməkdir. Hərbi isə, vətəndaş olmayan qeyri müslim deməkdir.]

5 - (Pambıq köynək geymək caiz) demək, edilməsində və ya yapılmamasından bir zərəri yoxdur deməkdir.

Belə mübah işlər, niyyətə görə daha yaxşı və ya daha pis ola bilər. Qadınların bəzənməsi caizdir. Əri üçün bəzənməsi yaxşı olar, xaricilər üçün bəzənməsi caiz olmaz.

6 - (Xəstəlik səbəbiylə yarasından qan, irin süzülənlər, sidik qaçıranlar, dəstəmaz və namazlarının pozulmaması üçün Maliki məzhəbini təqlid etmələri caiz) demək, edilməsi lazımdır deməkdir.

Bunun kimi, (Mahalle məscidinin gəlirlərini, xərclərini idarə etmək üçün mütevelli [vəzifəli bir məmur] təyin etmək caiz) demək, lazımdır mənasındadır.

(Bir qadın, parik taxaraq küçəyə çıxa bilməz. Ancaq kişilər arasında başını açmaq zərurəti olduğu zaman, başını parik taxaraq örtməsi caiz) demək, başını açması günah olar, parik taxması şərtdir deməkdir.

7 - (Bir atanın malının hamısını bir uşağına hədiyyə etməsi caiz olar) demək, hədiyyəni alan uşağa bunun heç zərəri olmaz, lakin uşaqları arasında ayrı-seçkilik etdiyi üçün ataya günah olar deməkdir.

Sual: Caiz deyil nə deməkdir?

1 - Məkruh,
2 - Haram,
3 - fasid,
4 - Küfr,
5 - Düzgün deyil,
6 - Etibar edilməz,
7 - Bidət mənasına da gəlir.

Bir misal verək:

1 - (Namaz qılmaq üçün, məscid şəkilli səccadəni yerə sərmək caiz deyil) demək, məkruhdur deməkdir. Ümumiyyətlə məkruh deyilincə, təhrimən məkruh aydın olar.

2 - (Spirtli içkilərin damlasını içmək caiz deyil) demək, haram deməkdir.

3 - (Gedərək namaz qılmaq caiz deyil) demək, fasid yəni namaz pozular deməkdir.

4 - (Allah göydədir demək caiz deyil) demək, küfr olar, yəni belə söyləyən kafir olar deməkdir. (Zarafat olaraq da olsa, zünnar deyilən keşiş qurşağını belə bağlamaq caiz deyil) demək də belədir. Yəni zünnar kuşanan kafir olar. Bunun kimi, (Müsəlman qızın, kafir kişiylə evlənməsi caiz deyil) demək, evlənsə, kafir olar deməkdir.

5 - (Diş çuxurundakı yemək artığının altına su keçməzsə qüsl caiz olmaz) demək, qüsl səhih olmaz, etibarlı olmaz deməkdir.

6 - (Müctəhid olmayanın, ayəti-kərimə və hədisi-şəriflərdən məna çıxararaq, öz anladığına görə hərəkət etməsi caiz deyil) demək, mötəbər deyil, heç bir dəyəri yoxdur deməkdir.

7 - (Saqqalı bir tutamdan qısa etmək caiz deyil) demək, bidət olar deməkdir. Bidət isə haramdır. Çünki sünnəti dəyişdirmiş olur.

İstihsanən caiz

Sual: Fiqh kitablarında istihsanen caiz ifadəsi keçir. Bu nə deməkdir?

İstehsan, bir şeyi gözəl görmək deməkdir. Termində, açıq olan hökmü deyil də, təsir baxımından daha qüvvətli olan, insanların işinə yarayacaq faydalı istiqamətini tapıb çıxarmağı əsas alan ictihad şəklidir.

Bir neçə nümunə verək

1 - Bir kimsə başqasının fitrəsini verə bilməz. Hər kəs fitresini özü verər. Qayda bu. Amma bir kimsə , arvadı ilə böyük uşağının icazələri olmadan fitrələrini versə , bu istihsanen caizdir. Hətta arvadı və uşağı deyə kayıtlamadan ailə üzvləri arasında olanların əmri olmadan fitrələrini versə, istihsanən caizdir. Çünki onsuz da onların xərclərini verir , fitrələrini də verməsi yadırganmaz . ( Rəddül-muxtar )

2 - Nafilə namazlarda, hər iki rükətdə bir oturulur. Lakin yanılaraq ilk oturuşu tərk etsə səcdeyi-i sehiv edərək namazına davam etməsi istihsanen caiz görülmüşdür. ( Xülasə )

3 - Cənazəni yumaq fərzdir. Yuyunmadan cənazə namazı qılınmaz. Yuyunmadan basdırılan , üzərinə torpaq atılmamış isə , çıxarılıb yuyunar , sonra namazı qılınar. Əgər cənazə defnedildikten sonra , xəbər versələr , artıq cənazə qəbirdən çıxarılmaz. Qəbir üzərinə namaz qılmaq artıq istihsanen caizdir. Yumaimkanı qalmamışdır. Yumafərzi SAKIT olmuşdur. (Cövhərə)

4 - Düşməni gücləndirici bir şey satmaq caiz deyil. Məsələn top tüfəng kimi döyüş alətlərini satmaq haramdır. Amma qida maddələrini və paltar satmaq istihsanen caizdir. ( Dürr-ül muxtar )

5 - Bir kimsə borçlusundaki alacağını alaraq , o miqdarı sədəqə olaraq verməsi üçün birini vəkil etsə , o da borçludan almaq üzrə öz malından o qədər lirə sədəqə etsə , istihsanen caizdir. ( Münteka )

Caiz deyil, məkruhdur

Sual: Caiz deyil , məkruh mənasını da istifadəmı?

Caiz deyil , daha çox haramdır mənasında istifadə da, məkruhdur mənasında da istifadə edilər . Mötəbər kitablardan alınan bir neçə nümunə:

1 - Namaz qılmaq üçün , məscid şəkilli səccadəni yerə sərmək caiz deyil , məkruhdur.
2 - işanı gecə yarısından sonraya buraxmaq caiz deyil , məkruhdur.
3 - Təşbeh 5 , 7 , 9 , 11 dəfə oxumaq müstəhəb ; lakin imamın üçdən çox oxuması caiz deyil , məkruhdur
4 - Kobud övrət yerlərinə yapışıq dar şalvarla namaz qılmaq caiz deyil , məkruhdur.
5 - Qadınların cənazə namazı qılması caiz deyil , məkruhdur.
6 - Əvvəlcədən hazırlanan cənazə namazını , məkruh vaxta buraxmaq caiz deyil , məkruhdur.
7 - Məscidin içində alver etmək məkruhdur , caiz deyil.
8 - Azanı məscidin içində oxumaq caiz deyil , məkruhdur.
9 - Donuz və insan kemiğiyle müalicə olmaq caiz deyil , məkruhdur.
10 - Qadının qadına bəzənməsi caiz deyil , məkruhdur.
11 - Çətinliyə səbr etməyənin , özü möhtackən sədəqə verməsi caiz deyil , məkruhdur.
12 - Hənəfidə dəniz haşaratını yemək caiz deyil , məkruhdur. Digər üç məzhəbdə caizdir.
13 - Dünyalığa qovuşmaq üçün başqa məzhəbi təqlid etmək caiz deyil , məkruhdur.

Halal və mübah olmayan şeylərə "caiz deyildir" deyilməkdədir. Bu ifadə ilə haramlar nəzərdə tutulduğu kimi, zatı etibarilə halal olan ancaq hökmen haram olan şeylər üçün də istifadə edilər. Məsələn, alış-veriş etmək halaldır. Ancaq cümə vaxtında özünə cümənamazı fərz olan birinin alver etməsi halal deyil.

Caiz görmək, uyğun tapmaq; caiz olmaq; edilməsi üzürlü olmamaq, dinə qadağan olmaq kimi mənalarda istifadə olunur. Bunun tərsi olan "caiz deyil" sözü isə, caiz olmamaq, yəni edilməsi üzürlü olmaq, doğru olmamaq və ya dinə qadağan olmaq deməkdir

Bir şeyi yemək və ya istifadə etmək mövzularında "caiz deyil" sözü, haramdır ve halal deyil deməkdir. Məsələn "donuz ətini yemək, içki içmək caiz deyil" deyərkən, haramdır və halal deyil, mənasında istifadə edilər.



Şərhlər

 
İnformasiya
Qonaq qrupunda olanlar istifadəçilər bu xəbərə şərh əlavə edə bilməz.
Banner

Sizin Reklam Burada

------------------------
------------------------

En Son Yükləmələr

Seyyid Peyman - En insan
Seyyid Peyman - Zeynəb Zeynəb
Hacı Sahib - Səfərdə olanın orucu
Hacı Sahib - Oruc tutan su içə bilər?
Hacı Sahib - Dəstəmazın danışması
Rusif Ucar - Üsyan
Hacı Sahib - İntizar
Hacı Sahib - İntizar çəkmək
Hacı Sahib - Kiçik günahı unutmaq
Hacı Şahin - Dini ehtiyac
Hacı Şahin - Diqqət eləmək
Hacı Şahin - Din təbliğ etmək
Hacı Eldayaq - Allah üçün
Hacı Eldayaq - Allahı unuduruq
Hacı Eldayaq - Allahımızı ucuz satırıq
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu Hacı Möhübbət - Şah səlamun aleyk
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu - Ağam Əbəlfəz
Azərbaycan İlahi nəğmələr qrupu - Əli kimdir
Seyyid Peyman - Şah salamun aleyk
Hacı Sahib - Şəban ayının əməlləri
Vasif Vəsfinur - Xanım Zeynəb
Vasif Vəsfinur - Əbəlfəz
Kamran Fərat - Vətən marşı
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayinın duası
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayının savabı
Hacı Eldayaq - Rəcəb ayında oruc olmaq
Hacı Samir - İmam Əli (ə) qızını Ömərə veribmi
Hacı Samir - Qiyamətin peşmançılığı
Hacı Samir - Bəni İsrail
Hacı Ramil - İnsanın batini və zahiri
Hacı Ramil - İnsan öləndən sonra
Hacı Ramil - Həsəd
Hacı Zahir Mirzəvi - Günahlardan yoruldum
Hacı Zahir Mirzəvi - Ağlama ey nuri eynim
Hadi Kazemi - Kərbəladır vətənim
Hadi Kazemi & Rza İgidoğlu - Su görəndə
Mamed Sadiq - Həzrət Əli
Mamed Sadiq - Hüseynim deyərəm
Mamed Sadiq - Gözlədiyim vardı mənim
Hacı Şahin - Coun
Hacı Şahin - Arzu və dua
Hacı Şahin - Allahın rəhminə sığınmaq
Hacı Sahib - Novruz Bayramının namazı
Hacı Sahib - Novruz Bayramının duası
Hacı Sahib - Novruz günü İslamda
Hacı Eldayaq - Bəhlul Danəndə və Harun ər Rəşid
Hacı Eldayaq - İmamın alimlərlə bəhsi
Hacı Eldayaq - Allahın qüdrəti
Hacı Eldayaq - Ana haqqı
Hacı Eldayaq - Ağlamaq
Hacı Sahib - Şəhidin haqqı
Hacı Sahib - Şəhidliyə şövq
Şəhidlik haqqında
Hacı Sahib - Şəhidlər haqqında
Fizuli Fəzli - Cəfəri Sadiq
Əbu Bəkr Cayır - Zeynəbim
Əhli-Beyt qrupu - Can Zeynəb
İntizar qrupu - Can Hüseynim
Heydəri Kərrar qrupu - İmam Rza
Hacı Sahib - xanım Zəhranın təkvini vilayəti
Hacı Sahib - Xanım Zəhranın şəfaəti
Hacı Ramil - Zəhracan
Elşən Xəzər - Ya Zəhra
Hacı Samir - Xanım Zəhra buyurur
Hacı Şahin - Xanım Zəhraya təvəssül
Vasif Vəsfinur - Zəhradadır dərmanın
Vasif Vəsfinur - Allah Allah
Vasif Vəsfinur - Əli oğlu Həsən
Vasif Vəsfinur - Qara zindanlara qardaş
Hacı Əhliman - Namaz qılanın ictimai vəzifəsi
Hacı Əhliman - Azanı gözəl səsli biri oxumalıdır
Hacı Əhliman - Hicablı xanım facebookda
Hacı Əhliman - Dindarın ailədə rəftarı
Hacı Əhliman - Geyiminizə fikir verin
Vasif Vəsfinur - İnsan bilə bilməz
Ağa Maştağalı Tərlan Maştağalı - İmamət tərəfə
Ağa Maştağalı Tərlan Maştağalı - İmamət tərəfə
Ammar Halwachi - Haydar
Hacı Zahir Mirzəvi - Əbəlfəz
Hacı Mehdi Dərbəndi - Xudaya
Hacı Ramil - Bədgüman insanlar
Hacı Ramil - Ailədə kişi və qadın
Hacı Ramil - Bəlanı tezləşdirən günahlar
Kamran Fərat - Zeynəb
Hacı Sahib - Yeni ili qeyd eləmək olar?
Muhəmməd Nardarani - Ya İmam Zaman
Muhəmməd Nardarani - Məzlum Həsən Əskəri
Badi Kubə - Ey vay Ruqəyyəm
Zühur İlahi nəğmələr qrupu - Gəl anacan
Dönməz Nuri Pərvin Quluzadə - Ya Hüseyn
Vasif Vəsfinur - Tərəfdarı-Hüseynəm
Vasif Vəsfinur - Ruqəyyə
Vasif Vəsfinur - Muxtaram
 

Təqvim

«    İyul 2018    »
BeÇaÇCaCŞB
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031 

Quran Dinlə

Eşq Vilayəti

Banner

Hicab bağlamaq dərsləri


--------

--------

--------

--------

--------

--------

--------

 
 
Created by Donamor